I SA/Bd 96/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego Oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w Ż., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2014r. do marca 2015r., w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny przesłał do P. Banku Spółdzielczego w Wągrowcu Oddział w J. W. zawiadomienia z dnia [...]. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Ze względu na brak rachunku bankowego, zajęcie nie zostało zrealizowane. P. z dnia [...]. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych, wskazując na art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r. poz. 1619 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.". Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w B. stwierdził, że brak jest podstaw do rozpatrywania zarzutów w związku z nieskutecznością zajęcia rachunku bankowego i nie wydał postanowienia. Odpowiedzi udzielono pismami z dnia [...]. Zobowiązany zakwestionował nierozpatrzenie zarzutów i brak rozstrzygnięcia, składając pisma z dnia [...]. nazwane: "Skarga", "Odwołanie" i "Zażalenie" oraz z dnia [...]. nazwanym "Skargą", zakwalifikowanym przez organ egzekucyjny jako skarga na czynności egzekucyjne. Powyższe pisma wraz z aktami sprawy zostały w dniu [...]. przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej, który po dokonaniu ich analizy stwierdził, że zobowiązany wniósł zażalenie w trybie art. 37 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego na nierozpatrzenie w terminie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...]. organ nadzoru uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi egzekucyjnemu nowy termin na załatwienie sprawy oraz zobowiązał do wydania postanowienia. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. przeprowadził postępowanie, w wyniku którego, postanowieniem z dnia [...]. odmówił uwzględnienia zarzutu złożonego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. Organ podkreślił, że skarżący posiada zaległości, które nadal są wymagalne. W złożonym zażaleniu, skarżący wnosząc o jego zmianę podał, że odmowa uwzględnienia zarzutów stanowi naruszenie obowiązujących przepisów ze względów formalno-prawnych, jak i wadliwego merytorycznie uzasadnienia, nie mającego potwierdzenia w stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ zauważył, że w złożonych zarzutach nie została wymieniona żadna z okoliczności wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., jednakże z treści złożonej w toku postępowania korespondencji wynikało, że zarzut dotyczy nieistnienia obowiązku. W piśmie z dnia [...]. nazwanym "Skargą" zobowiązany wskazał, że od 2012r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada rachunku bankowego. W związku z tym, w jego ocenie, obowiązek z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okresy wymienione w tytułach wykonawczych (od sierpnia 2014r. do marca 2015r.) nie istnieje. Organ egzekucyjny natomiast stwierdził, że na koncie zobowiązanego występują zaległości, które nadal są wymagalne, a to oznacza, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje. O istnieniu zaległości świadczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, tj. pismo wierzyciela z dnia [...]. wraz z załączonym wydrukiem sporządzonym na dzień [...]., w którym wykazano kwoty zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okresy od listopada 2011r. do czerwca 2015r., a więc również za te okresy, które wymienione są w tytułach wykonawczych. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że jeżeli wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nie uwzględnił, to organ odwoławczy nie ma możliwości aby ten obowiązek kwestionować, a stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., odmawiając uwzględnienia zgłoszonego zarzutu, nie naruszył obowiązujących przepisów prawa. W złożonej do tut. Sądu skardze strona zarzuciła wadliwe prowadzenie postępowania, niezgodne z normami prawnymi i obowiązującymi przepisami, z pominięciem stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz.U. z 2014, poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. I. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wnosząc skargę na to postanowienie, skarżący nie wskazał żadnego przepisu prawa, którego naruszenie przez organ uzasadniałoby ogólnie sformułowany zarzut "wadliwego prowadzenia postępowania, niezgodnego z normami prawnymi i obowiązującymi przepisami, z pominięciem stanu faktycznego", nie przedstawił również żadnej argumentacji uzasadniającej to stanowisko. Ponieważ zainicjowana skargą sprawa odnosi się do problematyki zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, wobec tego tylko w tym zakresie stanowi przedmiot rozpoznania oraz rozstrzygnięcia Sądu. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w fazie wszczęcia tego postępowania. Należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Z kolei w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W orzecznictwie wskazuje się, że z istoty przyjętego w art. 34 § 1 i 1a u.p.e.a. rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego i warunek rozstrzygnięcia postanowieniem o tych zarzutach (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 980/08, LEX nr 513118). Ponieważ w tej sprawie wierzyciel tj. Dyrektor Oddziału ZUS w B. jest jednocześnie organem egzekucyjnym, to jak trafnie zauważył organ odwoławczy, w takiej sytuacji zbędne było uzyskanie odrębnego stanowiska wierzyciela wyrażanego w formie postanowienia w oparciu o art. 34 § 1 u.p.e.a., ponieważ w takim wypadku, stanowisko to zawiera się w jednym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. ( por. np. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., o sygn. akt I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007/5/112, dostępna także na stronie www.nsa.gov.pl ). Wobec tego, stanowisko zawarte w wydanym przez Dyrektora Oddziału ZUS w B. ( będącego zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym ) postanowieniu z dnia [...] r. w sprawie wniesionych zarzutów było dla Dyrektora Izby Skarbowej jako organu nadzoru i jednocześnie organu odwoławczego wiążące, a organ ten nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zajętego stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2015 r., II FSK 1522/13 dostępny na stronie www.nsa.gov.pl ). Natomiast Sąd dokonując kontroli obu wydanych w sprawie postanowień oraz zawartych w nich ocen prawnych odnoszących się do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, uznaje je za prawidłowe. II. Sąd w składzie orzekającym podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie ( por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1435/10, LEX nr 1113603). W złożonych zarzutach, skarżący nie podając żadnej argumentacji uzasadniającej wniesienie zarzutów wskazał, że wnosi je zgodnie z pouczeniem na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Natomiast w złożonym zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, odwołał się do stanowiącego ich uzupełnienie pisma z dnia [...] r. na niezałatwienie sprawy w terminie. W piśmie tym, nawiązując do wezwania organu do sprecyzowania żądań podał, że nie prowadzi od 2012 r. działalności gospodarczej, jak również nie posiada konta bankowego. Wskazał, że wszczynanie postępowania wobec jego osoby w sytuacji, gdy nie jest stroną, w pełni uzasadniało zgłoszenie zarzutów wobec bezpodstawnego, prowadzonego wadliwie postępowania. Wyraził również wątpliwość, na jakiej podstawie prawnej prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne. Wskazania skarżącego koncentrują się zasadniczo wokół przesłanki określonej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, a z akt sprawy nie wynika, aby obowiązek objęty wskazanymi tytułami wykonawczymi nie istniał, a skarżący nie jest zobowiązany do zapłaty wynikających z nich należności ZUS. W sprawie nie jest sporne, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach od [...] do [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w Ż., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2014 r. do marca 2015 r., w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. W oparciu o te tytuły organ egzekucyjny na podstawie zawiadomień z dnia [...]. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w P. Banku Spółdzielczym w W. Oddział w J. , które z uwagi na brak rachunku, nie zostało zrealizowane. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm.), składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Dotyczy to również: - składek zdrowotnych (Składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych - art. 93 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, publ. Dz.U. z 2015r. poz. 581); - wpłat na Fundusz Pracy ( Od składek na Fundusz Pracy nieopłaconych w terminie Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobiera odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749, z późn. zm.). Składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, o których mowa w ust. 3, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub przepisów o postępowaniu cywilnym. Składki, należności z tytułu odsetek i dodatkowej opłaty są przekazywane na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy" - art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 149 ze zm.); - wpłat na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ( W zakresie poboru składek na Fundusz, egzekucji tych składek, wymierzania odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty i grzywny z tytułu nieopłacenia składek w terminie stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne - art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy - publ. j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 272 ze zm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że istnieje podstawa prawna dochodzenia zaległych składek ZUS, składek zdrowotnych oraz należności Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w trybie egzekucji administracyjnej. Nadto, zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. był zatem uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji w zakresie, w jakim wynika to z cytowanego przepisu, a więc również do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. III. Należy również zwrócić uwagę, że jak wynika z pisma organu egzekucyjnego z dnia [...] r. ( k. 26 akt administracyjnych ), należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi wynikają bezpośrednio z prawomocnej decyzji z dnia [...] r. nr [...], co znajduje odzwierciedlenie w części E poz. 4 i 5 każdego z wymienionych tytułów wykonawczych. Organ wskazał również, że z analizy konta zobowiązanego wynika, że na dzień [...] r. na koncie płatnika widnieją zaległości m.in. za okres objęty tytułami wykonawczymi dotyczącymi tej sprawy. Potwierdza to załączony do tego pisma Wydruk przeglądu danych – stany należności ( k. 20-23 akt administracyjnych ). Organ podał również, że skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą, którą podjął [...] r. Tych ustaleń i związanych z nimi okoliczności skarżący skutecznie nie podważył na żadnym etapie postępowania, a zatem brak jest podstaw do uznania nieistnienia obowiązku bądź braku jego wymagalności i kwestionowania tym samym zasadności i prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym podkreślić, że ani organ egzekucyjny, ani sąd administracyjny rozstrzygający w przedmiocie wniesionych zarzutów nie jest uprawniony do podważania wydanej w sprawie decyzji administracyjnej i badania, czy na skarżącym ciążył obowiązek ich zapłaty, czy też decyzja ta jest wadliwa i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Sądem właściwym w takich sprawach jest sąd powszechny i do tego sądu należy ewentualna weryfikacja decyzji określającej sporne składki. Obecnie rozpoznawana sprawa (w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym) jest natomiast następstwem wydania decyzji określającej wysokość składek ZUS, która podlega wykonaniu i tylko jej wzruszenie w przewidzianym do tego trybie, miałoby wpływ na toczące się obecnie postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. zasadnie wszczął postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawione [...] r. tytuły wykonawcze, w ramach którego podjął czynności egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania należności podanych w tytułach wykonawczych, do czego był nie tylko uprawniony ale również zobowiązany. Przepis art. 26 § 1 u.p.e.a. stanowi bowiem, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego ( § 4 ). Zdaniem Sądu, w dacie wszczęcia postępowania oraz podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności z tym związanych, w tym zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie istniały żadne prawne i faktyczne przeszkody uniemożliwiające ich podjęcie. Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd podziela argumentację organu, że stanowisko wierzyciela co do istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi było dla niego wiążące, a stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Organy nie naruszyły zatem przepisów prawa, a w sprawie istniały podstawy zarówno do wszczęcia jak i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze. Sąd uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. E. Kruppik-Świetlicka J. Szulc U. Wiśniewska