I SPP/Bd 162/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku ponoszenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na ponoszenie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Skarżący podał, że wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona, która prowadzi działalność gospodarczą oraz pełnoletnia córka, która jest bezrobotna. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, wydatki kształtują się na poziomie [...] zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, rubryki dotyczące przedmiotów wartościowych, oszczędności zostały przekreślone. Zarządzeniem z dnia 27 września 2021 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 10 dni poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, zaświadczeń i oświadczeń. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 października 2021 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek nie został uzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Strona w niniejszej sprawie skarży decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku ponoszenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Niewątpliwie decyzja ta dotyczy działania organu w sprawie świadczeń leczniczych, co oznacza, że skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie. Postępowanie w tym zakresie należało zatem umorzyć na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., o czym postanowiono w pkt 1 sentencji. Odnosząc się do pozostałej części wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należy wskazać, że zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Z obowiązkiem wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., koresponduje treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Uzupełnia go art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wnioskodawca formułując żądanie przyznania prawa pomocy, w celu jego poparcia jest zobowiązany przedstawić pełną informację o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożyć dodatkowe dokumenty i złożyć wyjaśnienia. Niespełnienie powyższego zobowiązania poprzez odstąpienie od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo przedstawienie ich w sposób niepełny i wybiórczy uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej zainteresowanego, co skutkuje tym, że powinien się on liczyć z odmową uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 286/16; z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt I OZ 1083/13; z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 400/13; z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 287/08). Z akt sprawy wynika, że skarżący w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy poza wskazaniem miesięcznych dochodów i wydatków trzyosobowej rodziny oraz oświadczeniem, iż nie posiada domu ani mieszkania, nie wypełnił innych rubryk zawartych we wniosku. Rubryki dotyczące posiadanych zasobów, przedmiotów wartościowych, innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym zostały przekreślone. W związku z tym, zasadnie na podstawie zarządzenia z dnia 27 września 2021 r. wydanego w trybie powołanego art. 255 p.p.s.a., skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przez przedłożenie dodatkowych dokumentów. Skarżący został zobowiązany do złożenia m.in. odpisów zeznań podatkowych; wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych; zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń; oświadczenia o zakresie uzyskanych świadczeń z pomocy społecznej; oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków; oświadczenia o posiadanych oszczędnościach; oświadczenia o źródłach utrzymania; dokumentów związanych z prowadzoną przez żonę skarżącego działalnością gospodarczą; zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego i córkę skarżącego statusu osoby bezrobotnej. W wyznaczonym terminie, ani po jego upływie skarżący nie przesłał żadnych dodatkowych informacji ani dokumentów, wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi skarżącego. W wyniku dokonanej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona nie przedstawiła dokładnie informacji o stanie majątkowym i dochodach, a na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku nie przedłożyła żadnych dokumentów ani oświadczeń. Ich brak uniemożliwił Sądowi rzetelną analizę sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy. Jak wyżej wskazano, postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową, finansową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie taką czynnością było uzupełnienie wniosku w zakresie wskazanym w wezwaniu z dnia 27 września 2021 r. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są pełne, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.