II SA/Bd 1041/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy D., na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; zwanej dalej "u.ś.r.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058), odmówił wnioskodawcy – M. G. - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką (wdową) legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, wnioskowanego na A. T. G. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. G. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia wydanego dnia 28 lipca 2011 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. (na podstawie wniosku z dnia 13 lipca 2011 r.). Niepełnosprawna zamieszkuje wspólnie z synem M., który pomaga jej w codziennych obowiązkach. Pozostałe dzieci A. G. - córka H. i syn H. - z uwagi na znaczną odległość zamieszkania oraz sytuację zawodową nie mogą zajmować się niepełnosprawną matką. Ustalono również, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 8,80 ha przeliczeniowych, które dotychczas stanowiło główne źródło dochodu rodziny. Fakt posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2,00 ha przeliczeniowych wyklucza możliwość uzyskania przez niego statusu osoby bezrobotnej. Ponadto stwierdzono, że żona wnioskodawcy – B. G. - ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na swoją matkę zamieszkującą w D. Wskazując na powyższe ustalenia Burmistrz wyjaśnił, iż o odmowie przyznania M. G. świadczenia pielęgnacyjnego zdecydował fakt, że jego żona ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na swoją matkę. Z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może przysługiwać tylko jednej osobie w rodzinie w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Intencją ustawodawcy jest bowiem, aby w jednej rodzinie ustalone było prawo tylko do jednego świadczenia pielęgnacyjnego. M. G. odwołał się od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Odwołujący się podniósł, iż pomimo pracy w gospodarstwie rolnym dysponuje wolnym czasem pozwalającym na sprawowanie opieki nad matką, z którą wspólnie zamieszkuje. Wskazał, że pomaga matce we wszystkich codziennych czynnościach: dba o systematyczne i terminowe podawanie leków, a także zapewnia pomoc medyczną w razie potrzeby. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D. W opinii Kolegium o braku uprawnień M. G. do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza przede wszystkim fakt posiadania przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,80 ha przeliczeniowych oraz fakt podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu rolników, potwierdzony zaświadczeniem KRUS z dnia 18 lipca 2011 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie wyrażony został pogląd, zgodnie z którym wynikająca z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanka braku podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub w/w pracy zarobkowej - z możliwości tej nie korzysta. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415, ze zm.) wynika, że osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W związku z tym za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Ponadto w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10, Naczelny Sąd Administracyjny w sposób kategoryczny stwierdził, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na ostateczną decyzję organu II instancji M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W treści skargi nie zawarto żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. Natomiast w przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, iż odpowiadają one wymogom prawa. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji przez niego z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką A. T. G. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwana dalej ustawą, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1a tej ustawy osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Tak więc w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie ulega wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że matka skarżącego znajduje się w sytuacji zdrowotnej, która wymaga z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności stałej opieki innej osoby. Niemniej świadczenie pielęgnacyjne oprócz sytuacji zdrowotnej podopiecznego uzależnione jest od kryterium niepodejmowania zatrudnienia, lub zrezygnowania z pracy zarobkowej przez osobę wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu skarżący nie spełnia właśnie tej przesłanki ustawowej, a dokładnie tego, że nie znajduje się on w sytuacji nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skarżący jest rolnikiem, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 8,80 ha przeliczeniowych i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co potwierdza zaświadczenie KRUS z dnia 18 lipca 2011. Powyższe w ocenie Sądu wywołuje skutki w postaci nie spełnienia przesłanki nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie zrezygnował z pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 w/w ustawy, ani też nie jest gotowy do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu z tego tytułu. W konsekwencji nie można w jego przypadku mówić o rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad matką, skoro w ogóle nie jest gotowy do podjęcia zatrudnienia. Skarżący nie spełnia bowiem podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U.z 2008 r., Nr 69, poz. 145; z późn. zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wynika z powyższego, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie może być uznany rolnik, który prowadzi gospodarstwo rolne, nawet przy pomocy innych osób, albowiem musi przecież przynajmniej część swojego czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Należy odnotować, że takie samo stanowisko zajęto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 lipca 2010 r., sygn. akt: II SA/Bd 463/10 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.