II SA/Bd 1086/20
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-05-11
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby w okresie służby przygotowawczej na podstawie negatywnej opinii służbowej, jest zobowiązany do ponownego merytorycznego badania zasadności tej opinii lub wyników innych postępowań (np. lekarskich), które stanowiły podstawę tej opinii?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej wydający decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby w okresie służby przygotowawczej na podstawie negatywnej opinii służbowej nie jest zobowiązany do ponownego merytorycznego badania zasadności tej opinii ani wyników innych postępowań, które stanowiły jej podstawę. Decyzja o zwolnieniu ma charakter związany, a sąd administracyjny nie kontroluje treści opinii służbowej.Stan faktyczny
Szer. K. S., młodsza pielęgniarka Aresztu Śledczego w B., została zwolniona ze służby więziennej z powodu nieprzydatności stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Opinia ta została utrzymana w mocy po wniesieniu odwołania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego, w tym zaniechanie zbadania stanu zdrowia i kompetencji, a także błędną ocenę umiejętności i etyki. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, uznając, że negatywna opinia służbowa jest obligatoryjną przesłanką zwolnienia i nie podlega ponownej merytorycznej weryfikacji w postępowaniu o zwolnienie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Inne z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby więziennej oddala skargę.
Decyzją personalną z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w B., na podstawie art. 13 ust. 1 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 1 art. 218 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2-4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2020 r., poz. 848, dalej "ustawa") z dniem [...] sierpnia 2020 r. zwolnił ze służby w Służbie Więziennej szer. K. S. młodszą pielęgniarkę Szpitala i Ambulatorium z Izbą Chorych Aresztu Śledczego w B., z powodu nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, że [...] czerwca 2020 r. bezpośredni przełożony, w myśl art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy sporządził opinię służbową o przebiegu służby za okres od [...] marca 2019 r. do [...] czerwca 2020 r., z którą strona zapoznała się w dniu [...] czerwca 2020 r.
Po rozpoznaniu wniosku funkcjonariuszki o zmianę opinii, [...] lipca 2020 r. sporządzający opinię wyższy przełożony przedłożył ostateczne stanowisko o utrzymaniu w mocy treści opinii służbowej. Opinia stanowił podstawę do wszczęcia procedury zwolnienia ze służby w Areszcie Śledczym w B. na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, w związku z zaistnieniem obligatoryjnej podstawy zwolnienia ze służby.
W ocenie organu za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia zarówno interes jednostki penitencjarnej, w której nieprzydatność funkcjonariusza w służbie z powodu braku pełnej zdolności do wykonywania obowiązków funkcjonariusza Służby Więziennej powoduje dezorganizację realizacji zadań. Ważny interes społeczny przejawia się natomiast szczególnym statusem tej służby, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa, ale także do ochrony społeczeństwa przed sprawcami przestępstw osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Organ podkreślił zhierarchizowaną strukturę Służby Więziennej, szczególne zadania i konieczność zapewnienia prawidłowego działania , między innymi poprzez ocenę zdolności, kwalifikacji i indywidualnych predyspozycji do tej służby funkcjonariuszy w okresie służby przygotowawczej.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez adwokata, zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4, poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności zbadania stanu zdrowia na przestrzeni całej służby albowiem stan zdrowia stan zdrowia strony nie zmienił się, zaś zez oka lewego był stwierdzony we wcześniejszych orzeczeniach, nie stanowiąc jednocześnie przeciwwskazania do pełnienia służby z bronią palną i ocenę strony oderwaną od rzeczywistych kompetencji poprzez wywiedzenie decyzji o zaniżoną ocenę umiejętności zawodowych, wykorzystania umiejętności i znajomości przepisów oraz procedur, zaniżoną ocenę w zakresie inicjatywy opiniowanej, jej organizacji pracy, ustalania kolejności podejmowanych czynności ze względu na ich ważność, samodzielności, analitycznego myślenia, motywacji i decyzyjności, umiejętności radzenia sobie w sytuacjach stresowych i trudnych, a nadto błąd polegający na nieprawidłowej ocenie przestrzegania zasad etyki i dyscypliny,
Zarzucono także naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy przez zaniechanie przez organ ocenienia całokształtu realiów niniejszej sprawy, w szczególności charakteru pełnionej służby jako funkcjonariuszka – pielęgniarka, ponadto zaniechanie ustalenia dotychczasowego stanu zdrowia strony m.in. na podstawie orzeczenia nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. oraz naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność bezpośredniego sprawdzenia jej predyspozycji do pełnienia służby, weryfikacji wniosków zawartych w opinii służbowej z [...] czerwca 2020 r. Ponadto podniesiono zarzut art. 84 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzją z [...] października 2020 r. [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy uzasadnił, że podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Służbie Więziennej stanowił przepis art. 96 ustawy przewidujący jako obligatoryjną przesłankę zwolnienia, którą stanowi nieprzydatność do służby, stwierdzona w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Przywołał dalej przepisy regulujące tryb opiniowania i odwołania od opinii służbowej funkcjonariusza.
Strona do służby w Służbie Więziennej wstąpiła z dniem [...] maja 2018 r.. Rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2020 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w B. przedłużył okres przygotowawczej do dnia [...] kwietnia 2021 r. W dniu [...] czerwca 2020 r. przełożony strony – Dyrektor Szpitala i Ambulatorium z Izbą Chorych Aresztu Śledczego w B. wydał K. S. opinię służbową w służbie przygotowawczej, przed mianowaniem na stałe. Opinia zawiera szeroką opisową ocenę, stwierdzając we wnioskach końcowych, że funkcjonariuszka jest nieprzydatna do służby. Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej opinii, [...] lipca 2020 r. Dyrektor Aresztu Śledczego utrzymał ją w mocy. Na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy opinia stała się zatem prawomocna, bowiem tryb odwoławczy został wyczerpany.
Organ odwoławczy stwierdził, że:
- został wyczerpany tok postępowania określony w u.s.w.,
- opinia została wydana, a następnie utrzymana w mocy przez właściwych przełożonych i jest ostateczna.
- opinia stwierdza nieprzydatność do służby K. S.,
- w trakcie wydawania opinii oraz zaskarżonej decyzji strona była w służbie przygotowawczej.
Tym samym, w ocenie organu, zaistniały wszystkie przesłanki formalno-prawne zwolnienia strony ze służby na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 u.s.w. Przy czym decyzje wydane w tym trybie są decyzjami związanymi, wobec czego organ I instancji zobowiązany był do wydania tego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty odwołania w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego i nienależytego ustalenia stanu faktycznego. Zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie jest kontynuacją postępowania uregulowanego w rozdziale 10 ustawy, bowiem ich cel jak również zakres niezbędnych ustaleń faktycznych jest w nich różny. Przepis art. 96 ust. 1 pkt 1 ani inne przepisy ustawy mające w tej sprawie zastosowanie nie przewidują bowiem obowiązku lub uprawnienia organu do ponownego merytorycznego badania w niniejszym postępowaniu zasadności wydanej wobec funkcjonariusza negatywnej opinii służbowej. Sporządzenie opinii o nieprzydatności do służby to suwerenny akt przełożonego, który podlega weryfikacji jedynie przez wyższego przełożonego zgodnie z odpowiednimi przepisami.
Organ II instancji zważył, że Dyrektor Areszty Śledczego w B., wydając decyzję na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie miał zatem obowiązku ustalania jaką wadę wzroku ma strona i jak wada ta wpływa na jej zdolność do służby (abstrahując od faktu, że w tym zakresie istnieje wiążące organy ostateczne orzeczenie właściwej komisji lekarskiej), analizowania historii choroby, ponownego oceniania kompetencji zawodowych lub brania pod uwagę innych kwestii związanych z funkcjonowaniem strony w środowisku służby lub prywatnym. Wnioski dowodowe wskazane w odwołaniu zmierzające do ustalenia powyższych okoliczności zasadnie zostały zatem pominięte przez organ I instancji. Także pozostałe zarzuty odwołania organ uznał za niezasadne.
K. S., reprezentowana przez adwokata K. K., zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając analogicznie jak w odwołaniu, mające wpływ na treść decyzji naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy, poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zbadania stanu zdrowia na przestrzeni całej służby w SW albowiem stan zdrowia skarżącej nie zmienił się, zaś zez oka lewego był stwierdzony we wcześniejszych orzeczeniach, nie stanowiąc jednocześnie przeciwwskazania do pełnienia służby z bronią palną i ocenę strony oderwaną od rzeczywistych kompetencji poprzez wywiedzenie decyzji o zaniżoną ocenę umiejętności zawodowych, wykorzystania umiejętności i znajomości przepisów oraz procedur, zaniżoną ocenę w zakresie inicjatywy opiniowanej, jej organizacji pracy, ustalania kolejności podejmowanych czynności ze względu na ich ważność, samodzielności, analitycznego myślenia, motywacji i decyzyjności, umiejętności radzenia sobie w sytuacjach stresowych i trudnych, a nadto błąd polegający na nieprawidłowej ocenie przestrzegania zasad etyki i dyscypliny,
2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy przez zaniechanie ocenienia całokształtu realiów niniejszej sprawy, w szczególności charakteru pełnionej służby jako funkcjonariuszka – pielęgniarka, zaniechanie ustalenia dotychczasowego stanu zdrowia strony m.in. na podstawie orzeczenia nr [...] z [...] kwietnia 2018 r.
3. art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność bezpośredniego sprawdzenia jej predyspozycji do pełnienia służby, weryfikacji wniosków zawartych w opinii służbowej z [...] czerwca 2020 r.
4. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy, okulistyki na okoliczność przydatności do służby skarżącej, rodzaju i zakresu zmian w jej organizmie od czasu ostatniego badania przeprowadzonego dla celów służby na okoliczność przydatności skarżącej do Służby, a tym samym podjęcie apriorycznej decyzji nie znajdującej oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.
5. art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy poprzez niezasadne odmówienie zawieszenia postępowania pomimo toczącego się postępowania rzutującego na wnioski w zakresie przydatności odwołującej do służby.
Z tych powodów skarżąca wniosła o zmianę decyzji przez niezwalnianie z pełnienia służby w SW, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji. Ponadto wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu zakończenia toku instancji. W uzasadnieniu przedstawiono szczegółową argumentację powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 15 stycznia 2021 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2020 r. poz. 848 ze zm., także: "u.s.w."). Zgodnie z treścią 96 ust. 1 pkt 1 ustawy, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej albo w okresie służby kandydackiej. Przepis ten przewiduje obligatoryjną przesłankę zwolnienia ze służby więziennej w okresie służby przygotowawczej. Oznacza to, że w przypadku wydania we właściwym trybie przez przełożonych funkcjonariusza opinii o nieprzydatności do służby, właściwy organ musi zwolnić takiego funkcjonariusza ze służby. Opinia taka nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. uchwała NSA z 5 grudnia 2011 r. sygn. I OPS 2/11 publ. ONSA i WSA z 2012 r. nr 2, poz. 18, zachowująca nadal aktualność, mimo zmiany stanu prawnego, wyroki NSA z 29 lutego 2012 r. sygn. I OSK 2402/11, z 9 lutego 2016 r. sygn. I OSK 2253/14). Nie jest zatem możliwa weryfikacji opinii służbowej w toku postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, w szczególności w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z 29 stycznia 2016 r. sygn. I OSK 1458/14, z 9 lutego 2016 r. sygn. I OSK 2253/14). Tym samym zarzuty skargi dotyczące wadliwości merytorycznej opinii służbowej oraz kwestionujące niepodjęcie przez organy wnioskowanych czynności dowodowych nie mogły odnieść zamierzonego skutku i podważyć legalności skarżonej w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariuszki ze Służby Więziennej w okresie służby przygotowawczej .
Kwestie związane z opiniowaniem funkcjonariuszy zostały uregulowane w rozdziale 10 ustawy. Stosownie do przepisu art. 86 ustawy funkcjonariusz podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu, które ma na celu stworzenie podstaw do określenia indywidualnego programu rozwoju zawodowego, ustalenie przydatności do służby, ocenę wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz przydatności na zajmowanym stanowisku, wyłaniania kandydatów do mianowania i powoływania na wyższe stanowiska służbowe oraz awansowania na wyższe stopnie Służby Więziennej. Opinię służbową o funkcjonariuszu wydaje się w okresie służby przygotowawczej – nie później niż 30 dni przed upływem pierwszego roku tej służby i 60 dni przed mianowaniem na stałe (art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Wyjaśnić należy, że zatrudnienie w charakterze funkcjonariusza służby więziennej opiera się na mianowaniu. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej szczegółowo określają przesłanki zdolności kandydata do podjęcia służby i stawiają wysokie wymagania, gdy chodzi o warunki psychiczne, fizyczne, profil etyczny, wykształcenie, kwalifikacje zawodowe ubiegającego o przyjęcie do pracy w charakterze funkcjonariusza (art. 27 i następne ustawy o Służbie Więziennej). Podjęcie pracy funkcjonariusza więziennictwa uzależnione jest zatem od spełnienia szeregu przesłanek. Ustawodawca nie poprzestał przy tym na badaniu wstępnym przydatności kandydata, ale ustanowił dwuletni okres służby przygotowawczej mający na celu weryfikację wyrażonej na wstępie oceny (art. 42 ust. 1 - 4 ustawy) pod kątem sprawdzenia cech osobistych, charakteru i zdolności. Tak długi okres służby przygotowawczej znajduje uzasadnienie w szczególnym charakterze zadań postawionych przed Służbą Więzienną oraz we właściwościach i warunkach tej służby. Zauważyć należy, iż wykonywany zawód funkcjonariusza służby więziennej to wymagająca dyspozycyjności służba, której pełnienie zarezerwowane jest wyłącznie dla osób legitymujących się przydatnością do tej służby nie tylko od strony formalnej (stosownego wieku, niekaralności, wykształcenia). Celem służby przygotowawczej jest po pierwsze – przygotowanie funkcjonariusza do służby (tzn. przygotowanie do specyficznych zadań służby, trudnych warunków, dyspozycyjności, zwiększonej dyscypliny, zmianowości, pełnienia służby na jednoosobowych stanowiskach oraz zwiększonego zakresu obowiązków), po drugie wyszkolenie funkcjonariusza (czyli wyposażenie w niezbędną wiedzę zawodową, poznanie przepisów regulujących funkcjonowanie Służby Więziennej, przepisów określających sposób wykonywania obowiązków na zajmowanym stanowisku), po trzecie sprawdzenie przydatności do służby w oparciu o sprawdzenie kwalifikacji merytorycznych (tj. cechy osobiste, umiejętność planowania, organizowania i podejmowania trafnych decyzji, odpowiedni charakter). Ważnym i istotnym elementem oceny przydatności funkcjonariusza do służby są predyspozycje osobiste i charakter kandydata, jak również jego stan zdrowia i związane z tym predyspozycje lub utrudnienia w pełnieniu przedmiotowej służby. Sprawdzenie tych cech możliwe jest jedynie w trakcie praktycznego wykonywania czynności zawodowych w czasie służby przygotowawczej. Niewątpliwie mogą się zdarzyć przypadki, w których pozytywna ocena wstępna nie zostanie poparta opinią o przydatności do służby, sporządzoną po upływie służby przygotowawczej, tak jak w rozpatrywanej sprawie. Dopiero uzyskanie pozytywnej opinii o przydatności do służby po odbyciu okresu przygotowawczego powoduje, iż funkcjonariusz zostaje mianowany na stałe.
Sporządzenie zatem opinii o przydatności do służby w okresie przygotowawczym jest istotnym elementem poprzedzającym mianowanie na stałe i jednocześnie stanowi poddanie się panującej w zawodzie hierarchii służbowej. Stwierdzić należy, iż pragmatyka służbowa przewiduje własny, szczegółowy tryb sporządzania oraz weryfikacji opinii służbowej, ograniczając przy tym możliwość zaskarżenia opinii tylko do wyższego przełożonego. Opinia nie podlega dalszej kontroli instancyjnej. Nie stanowi także przedmiotu weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. W szczególności organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości i zasadności opinii. Również sąd administracyjny nie kontroluje treści opinii służbowej.
Zauważyć należy, iż opinia służbowa jest przejawem uprawnienia przełożonego w zakresie doboru kadry. Opinia ta stanowi podstawę do podjęcia decyzji w zakresie dalszego pozostawania funkcjonariusza w służbie i mianowania go na stałe. Sporządzenie opinii o nieprzydatności do służby to zatem suwerenny akt przełożonego, który podlega weryfikacji jedynie przez wyższego przełożonego (tak NSA w wyroku z 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2402/11 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 23 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1103/10, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo podnieść należy, że Dyrektor Szpitala i Ambulatorium z Izbą Chorych Aresztu Śledczego w B., w którym służyła skarżąca pełniąc służbę przygotowawcza na stanowisku młodszej pielęgniarki, jest osobą mogącą najpełniej ocenić przydatność funkcjonariusza do służby, skoro miał możliwość bezpośredniej obserwacji jej pracy. Przyznanie mu kompetencji do rozstrzygania o przydatności funkcjonariusza do służby jest więc uzasadnione. Sporządzenie opinii negatywnej przesądza automatycznie o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Zwolnienie w takim wypadku nosi cechy decyzji związanej. Organ podejmujący decyzję o zwolnieniu nie dysponuje swobodą wyboru treści rozstrzygnięcia. Zarzuty co do prawidłowości i zasadności opinii służbowej nie mogą wpływać na meritum decyzji o zwolnieniu.
Ustawodawca regulując sprawy opiniowania funkcjonariuszy Służby Więziennej w przepisach art. 86 i nast. ustawy, konsekwentnie wyłączył je spod działania kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie to ma charakter wewnętrzny i toczy się w ramach struktury organizacyjnej Służby Więziennej z udziałem podmiotów pozostających w zależności służbowej. Nowy podmiot tego postępowania – wyższy przełożony – może zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy lub uchylić w całości i polecić wydanie nowej opinii z uwzględnieniem wskazanych okoliczności, funkcjonariusza informuje się na piśmie, za pośrednictwem wydającego opinię o sposobie rozpatrzenia wniosku (art. 92 ust. 1 – 4).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca została zwolniona ze służby z uwagi na jej nieprzydatność stwierdzoną w opinii służbowej z [...] czerwca 2020 r. w okresie służby przygotowawczej.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż szer. K. S. została przyjęta do służby więziennej z dniem [...] maja 2018 r., pierwsze opiniowanie funkcjonariusza, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy pragmatycznej miało miejsce [...] kwietnia 2018 r.
W wyniku skierowania Dyrektora Aresztu Śledczego w B. [...] Rejonowa Komisja Lekarska MSWiA w B. wydała orzeczenie z [...] marca 2020 r. (nr [...]), w którym określiła kategorię zdolności skarżącej do służby: kategoria B – zdolna do służby z ograniczeniem. Zdolna do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Wskazano jednocześnie na przeciwwskazanie pracy z bronią palną. Na skutek odwołania skarżącej od tego orzeczenia do organu nadrzędnego Centralna Komisja Lekarska w G. orzeczeniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
Drugie opiniowanie funkcjonariuszki przeprowadzono na polecenie dyrektora jednostki w dniu [...] czerwca 2020 r. (obejmujące okres od [...] marca 2019 r. do [...] czerwca 2020 r.) tj. zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 2 i 4 ustawy o Służbie Więziennej. Wydano w ten sposób opinię stwierdzającą nieprzydatność skarżącej do służby w okresie służby przygotowawczej. Od tej opinii służbowej przełożonego służbowego [...] lipca 2020 r. funkcjonariuszka odwołała się do wyższego przełożonego, który w dniu [...] lipca 2020 r. utrzymał ją w mocy. Wobec wyczerpania trybu zaskarżenia opinia służbowa o nieprzydatności funkcjonariusza do służby z [...] czerwca 2020 r. stała się ostateczna. Spełnione zatem zostały przesłanki do zwolnienia skarżącej ze służby, określone w art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Należy ponownie zaznaczyć, że w razie spełnienia przesłanek, o których mowa w wymienionym przepisie istniał obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby, a nie jedynie możliwość takiego zwolnienia.
W ramach postępowania dotyczącego zwolnienia funkcjonariusza ze służby, co wynika z przedstawionych rozważań, organ administracji nie dokonuje ponownej kontroli wydanej opinii służbowej, która legła u podstaw uruchomienia tego postępowania, lecz ogranicza się jedynie do ustalenia konsekwencji, jakie związane są z tą opinią służbową. Konsekwencją negatywnej opinii służbowej jest zwolnienie ze służby. Zwolnienie ze służby funkcjonariusza w służbie przygotowawczej ma charakter obligatoryjny, o czym stanowi przywołany wyżej przepis ustawy o Służbie Więziennej. Negatywny wynik opiniowania, w odniesieniu do funkcjonariusza służby przygotowawczej stanowi przesłankę zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, organ orzekający ma obowiązek ustalenia, czy rzeczywiście w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej, oraz że wyczerpany został przewidziany w ustawie tryb odwoławczy przewidziany co do opinii służbowej, tzn. czy upłynął termin do złożenia do wyższego przełożonego wniosku o zmianę opinii (art. 90 ust. 3), a w razie złożenia takiego wniosku, czy wyższy przełożony nie uchylił dotychczasowej opinii na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Nie mogły zatem mieć w tej sytuacji znaczenia zarzuty skarżącej oparte na polemice z treścią opinii służbowej, jak również kwestionowanie w istocie orzeczeń komisji lekarskich, na których między innymi oparta została opinia służbowa. Jedynie marginalnie należy wskazać, że orzeczenie komisji lekarskiej podlegało zaskarżeniu w odrębnym trybie, co jednak nie stanowiło prejudykatu obligującego organ do zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, które oparte było na fakcie istnienia ostatecznej opinii przełożonego służbowego o nieprzydatności funkcjonariusza do służby wydanej w okresie służby przygotowawczej. Niezasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wynik postępowania sądowego w sprawie orzeczenia o zdolności do służby nie wywiera istotnego znaczenia na rozstrzygnięcie dokonane w postępowaniu administracyjnym, tym samym nie stanowi zagadnienia wstępnego, jak uważa skarżąca, bowiem orzeczenie to jest tylko jednym z argumentów potwierdzających negatywną ocenę. Nadto ostateczne orzeczenie stało się wykonalne, a zaskarżenie go do sądu administracyjnego nie wstrzymało wykonania tego orzeczenia.
Wskazać przyjdzie, że wyrokiem z 3 lutego 2021 r. sygn. II SA/Wa 1456/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] maja 2020 r. w przedmiocie zdolności do służby w Służbie Więziennej.
Jak już wyżej wskazano, postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, wymaga ustalenia, czy rzeczywiście w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej, oraz że wyczerpany został przewidziany w ustawie tryb odwoławczy przewidziany co do opinii służbowej.
Trafnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazał na wyczerpanie przez skarżącego trybu odwoławczego przewidzianego ustawą w sprawie opinii służbowych funkcjonariuszy SW oraz zasadnie zwrócił uwagę na okoliczność, że Dyrektor Aresztu Śledczego w B., po szczegółowym rozpatrzeniu argumentacji podnoszonej przez skarżącą, utrzymał w mocy wcześniejszą opinię o nieprzydatności do służby (pismo z [...] lipca 2020 r. [...] w aktach adm.).
Nie może budzić wątpliwości, że organy orzekające na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie są uprawnione do weryfikacji opinii służbowej o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej, tudzież weryfikowania wyników innych postępowań toczących się w związku z wykonywaniem dotychczasowych obowiązków w służbie przygotowawczej (w tym podważania orzeczeń wyspecjalizowanych komisji lekarskich), czego w istocie skarżąca domagała się w odwołaniu i w skardze.
Z tej przyczyny zarzuty skargi, podważające zasadność wydanej skarżącej opinii służbowej oraz odnoszące się do orzeczeń komisji lekarskich co do stanu zdrowia i ułomności oraz ich wpływu na zdolność do służby i ewentualne ograniczenia w tym zakresie, uznać należy za bezprzedmiotowe dla sądowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oparta została na prawidłowych ustaleniach faktycznych, mających znaczenie dla materialnoprawnej podstawy jej podjęcia i prawidłowo również została uzasadniona, zarówno pod względem wyjaśnienia podstawy faktycznej jak i prawnej.
W tym stanie sprawy, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło