II SA/Bd 1155/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-02-05
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Renata Owczarzak, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy policjant, który po dłuższej nieobecności chorobowej nie poddał się badaniom kontrolnym z powodu rzekomo wadliwego skierowania, naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie polecenia przełożonego i nieusprawiedliwione niestawienie się do służby?Ratio decidendi
Policjant, który po ponad 30-dniowej nieobecności chorobowej nie poddał się badaniom kontrolnym zleconym przez właściwego przełożonego, mimo że skierowanie mogło zawierać nieprawidłowości, narusza dyscyplinę służbową. Odmowa wykonania polecenia przełożonego w tej sytuacji nie jest uzasadniona, a niestawienie się do służby jest nieusprawiedliwione, chyba że wykonanie polecenia wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły zachowanie policjanta jako naruszenie dyscypliny służbowej.Stan faktyczny
Policjant D. W. został obwiniony o trzy czyny naruszające dyscyplinę służbową, w tym niewykonanie polecenia poddania się badaniom kontrolnym po długiej nieobecności chorobowej oraz nieusprawiedliwione niestawienie się do służby. Po postępowaniu dyscyplinarnym i odwołaniu, ostatecznie uznano go winnym naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie niewykonania polecenia badań kontrolnych i nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie, wymierzając karę nagany. Policjant wniósł skargę do WSA, kwestionując zasadność wydania polecenia badań oraz prawidłowość postępowania dowodowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi D. W. na orzeczenie Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.
Orzeczeniem nr [...] z dnia [....] Komendant Powiatowy Policji w Ś., na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy o dnia 6 kwietna 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), uznał D. W. winnym popełnienia trzech czynów tj.
1) tego, że w okresie od [...] do [...] naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie wydanego w dniu [...] przez przełożonego - Komendanta Miejskiego Policji w G. polecenia poddania się do dnia [...] badaniom kontrolnym u lekarza medycyny pracy w Ośrodku Medycyny Pracy w G., na które otrzymał skierowanie, tj. czynu z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. Nr 151, poz. 1261 ze zm.);
2) tego że w okresie od [...] do dnia [...], po otrzymaniu w dniu [...] skierowania na badania kontrolne z uwagi na ponad 30-dniową nieobecność w służbie spowodowaną zwolnieniem chorobowym, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów prawa i nie poddał się ww. badaniom u lekarza medycyny pracy, tj. czynu z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji;
3) a także tego, że w okresie od [...] do [...] naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby w Komendzie Miejskiej Policji w G., gdzie do dnia [...], będąc w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. powierzono mu wykonywanie czynności służbowych na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego, a od dnia [...] w związku z powołaniem na stanowisko specjalisty Wydziału Prewencji powierzono mu czynności na tym stanowisku, tj. czynu z art. 132 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Policji oraz w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. Nr 131, poz. 1471); i wymierzył mu za wskazane czyny karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
Od powyższego orzeczenia D. W. wniósł odwołanie domagając się uniewinnienia od przypisanych mu przez organ I instancji czynów. W obszernym uzasadnieniu funkcjonariusz przede wszystkim powołał się na niemożność wykonania zleconych mu badań kontrolnych z uwagi na nieprawidłowe sporządzenie wręczonego mu w dniu [...] skierowania nr [...] na badania kontrolne, wynikające z niewłaściwego określenia w nim i opisu stanowiska pracy funkcjonariusza, charakteru wykonywanej przez niego pacy oraz w konsekwencji występujących na stanowisku pracy czynników uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia. Wyjaśnił, że określenie w skierowaniu jego stanowiska pracy jako asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G. było błędne, gdyż on jedynie wykonywał zadania asystenta na skutek polecenia Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia [....], a od dnia [...] w związku z rozkazem personalnym z dnia [...] pozostawał w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G., zaś powierzenie obowiązków na stanowisku ma formę rozkazu, a nie polecenia. Zarzucił, że wpisy zawarte w karcie skierowania na badania kontrolne nie odnoszą się do karty opisu stanowiska pracy asystenta Wydziału Ruchu Drogowego, jaką otrzymał w dniu [...]. Wskazał, że z treści skierowania wynika, że jego bezpośrednim przełożonym jest podinsp. M. E., a nie podinsp. M. M. Podniósł, że wszystkie osoby, które wypełniały kartę skierowania na badania kontrolne winne być przesłuchane w sprawie, w tym przede wszystkim świadek M. S., o której to przysłuchanie wniósł na okoliczność, kto faktycznie wypełnił skierowanie, w czyjej obecności i czy uczestnicy postępowania wpływali na siebie. Ponadto odwołujący stwierdził, że w dniu [...], po okresie absencji chorobowej, był osobą nie mającą zdolności do czynności służbowych, której to tak samo jako osobie przebywającej na L-4 nie wolno wydawać poleceń służbowych i rozkazów. Podkreślił, że wymóg przeprowadzenie badań kontrolnych wynika z ww. rozporządzenia MSWiA z dnia [...], a nie z polecenia, że przepisy nie określają terminu wykonania badań, że karta skierowania na badania straciła ważność w dniu [...], a termin wykonania badań upływał dopiero w dniu [...] (30 dni od jej odebrania w dniu [...]). Odwołujący podniósł również, że poinformował raportem Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o ww. przyczynie niemożności poddania się badaniom kontrolnym, przez co wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z przepisów ww. rozporządzenia z dnia [...], że zgodnie z orzecznictwem Biura Kadr i Szkoleń KGP okres od stawienia się policjanta do służby do orzeczenia komisji lekarskiej, w tym przypadku otrzymania stosownego zaświadczenia o zdolności do służby z zakładu medycyny pracy, jest uznawany za usprawiedliwioną nieobecność w służbie, jeżeli policjant wykonuje wszystko niezwłocznie, on zaś natychmiast poinformował ww. raportem przełożonego o niemożności poddaniu się badaniom, na który nie otrzymał (do dnia pierwszego przesłuchania) odpowiedzi. W związku z tym przyczyną jego usprawiedliwionej nieobecności w służbie było niedopełnienie obowiązku i bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Poza tym skarżący wskazał, że pomimo niezdolności do służby stawiał się w Komendzie realizując zadania jako Wiceprzewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów. Odnosząc się do orzeczonej kary odwołujący zarzuci organ I instancji pominięcie instytucji określonej w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji w postaci odstąpienia od ukarania. W ocenie funkcjonariusza w sprawie w sposób nieprawidłowy i niewystarczający przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w związku z tym wniósł on także o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty wyszczególnione w odwołaniu.
Po rozpatrzeniu odwołania funkcjonariusza, Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem nr [....] z dnia [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji, uchylił orzeczenie organu I instancji w części, w ten sposób że w zakresie czynów określonych w pkt 1) i 3) wymierzył funkcjonariuszowi karę nagany, a w zakresie czynu wskazanego w pkt 2) uniewinnił obwinionego. Uzasadniając rozstrzygnięcia organ szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy stwierdzając, że funkcjonariusz nie zakwestionował ustalonych przez organ I instancji istotnych okoliczności faktycznych (dotyczących nie wykonania do dnia [...] badań kontrolnych, o których mowa w skierowaniu z dnia [...], oraz nie stawienia się w okresie od dnia [...] do dnia [...] do służby celem świadczenia pracy), lecz dokonał odmiennej ich oceny, tak jak i odmiennej oceny stanu pranego sprawy. Powołując się na przepisy § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, § 3 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 916 Komendanta Głównego Policji z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby oraz organizacji służby bhp w Policji (Dz.Urz. KGP z 2004 r. Nr 16, poz. 98), art. 211 i 229 § 2 i 4 Kodeksu pracy, stwierdził, że Komendant Miejski Policji w G. miał obowiązek skierować obwinionego na badania kontrolne po jego niezdolności do służby trwającej ponad 30 dni spowodowanej chorobą, i że podstawowym obowiązkiem obwinionego było poddanie się temu badaniu w zakresie i terminie określonym przez ww. przełożonego. Obwiniony był bowiem niezdolny do służby z powodu choroby w okresie od [...] do [...], a wiec była to niezdolność trwająca ponad 30 dni. Pierwszym dniem, w którym obwiniony zgłosił przełożonemu gotowość podjęcia służby, był dzień [...]. W tym też dniu Komendanta Miejskiego Policji w G., zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym zakresie, doręczył policjantowi pismo, w którym poinformował go, że nie uwzględnił jego wniosku i nie udzielił mu urlopu wypoczynkowego w dniach [...], którego policjant nie wykorzystał w czasie niezdolności do służby. W tej sytuacji, zdaniem organu, ww. przełożony był zobowiązany skierować obwinionego na badania kontrolne w celu ustalenia zdolności do wykonywania służby na dotychczasowym stanowisku. Na Komendancie Miejskim Policji w G. ciążył zatem obowiązek doręczenia obwinionemu skierowania na to badanie. Z tego obowiązku się wywiązał, albowiem w dniu [...] doręczył obwinionemu takie skierowanie, które było zgodne z wzorem skierowania określonym w załączniku nr 1 do decyzji nr 449 Komendanta Głównego Policji z dnia 24 września 2004 r. w sprawie profilaktycznej opieki zdrowotnej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 19, poz. 120 ze zm.). Obwiniony nie zrealizował zaś tego skierowania, powołując się w raporcie z dnia [...] na jego nieprawidłowe sporządzenie. W tym kontekście organ podkreślił, że choć od dnia [...] odwołujący był przeniesiony do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G., to jednak od dnia [...], na podstawie polecenia służbowego ww. przełożonego, wykonywał zadania służbowe określone na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G., zgodnie z doręczoną mu w tym dniu "kartą opisu stanowiska pracy" oraz, że do dnia [...] ww. przełożony nie polecił obwinionemu wykonywania innych czynności służbowych w ramach pozostawania w jego dyspozycji, jak też nie doręczono mu decyzji o mianowaniu na inne stanowisko służbowe. Tym samym więc na dzień [...] stanowiskiem policjanta, które należało wskazać w skierowaniu, było stanowisko asystenta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G. Organ zaznaczył przy tym, że "dyspozycja przełożonego" nie jest stanowiskiem służbowym, o czym przesądza art. 37a pkt 1 ustawy o Policji oraz treść załącznika nr 2 do rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.). Nie było więc podstaw do dopisania w odpowiedniej rubryce skierowania wyrażenia "w dyspozycji". Organ nie podzielił także stanowiska odwołującego o nieprawidłowym określeniu w skierowaniu charakteru pracy policjanta oraz czynników uciążliwych i szkodliwych, podkreślając przy tym, że ze wzoru skierowanie wynika, iż wystawia je pracodawca i to on określa jego składniki. Tę część skierowania wypełnił zaś podinsp. M. M., który nadzoruje służbę asystenta Wydziału Ruchu Drogowego, a więc najlepiej zna charakter pracy oraz czynniki uciążliwe i szkodliwe na stanowisku, na którym obwiniony wykonywał czynności służbowe. Prawidłowo zatem wskazał w skierowaniu, że odwołujący wykonuje czynności biurowe przy monitorze poniżej połowy dobowego czasu pracy, a jako warunki uciążliwe wymienił stres i zaznaczył, że praca jest wykonywana głównie przy oświetleniu naturalnym a także, że odwołujący prowadzi czynności wyjaśniające w sprawach o wykroczenia. Było to zgodne z "kartą opisu stanowiska pracy" jak i z faktycznym opisem czynności i warunków, w jakich obwiniony je wykonywał. Z zeznań J.K., która była odpowiedzialna za przygotowanie projektu skierowania i jego podpisanie jako upoważniony pracownik wynika, że sprawdzenia skierowania pod kątem prawidłowości wypełnienia czynników uciążliwych i szkodliwych dokonała M. S. - starszy inspektor jednoosobowego stanowiska ds. BHP KMP w G. - i stąd też jej podpis na tym skierowaniu. Poza tym skierowanie zostało podpisane przez Komendanta Miejskiego Policji w G., czyli osobę do tego upoważnioną. Skierowanie to zostało zatem, jak posumował organ, wypełnione prawidłowo, przez osoby do tego uprawnione, a więc było ono ważne. Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut strony zawarty w odwołaniu, iż dane podane w skierowaniu nie odnosiły się do opisu stanowiska pracy asystenta Wydziału Ruchu Drogowego, jaki otrzymał w dniu [...]. W karcie opisu tego stanowiska, w punkcie 7 określającym cel stanowiska, jest wpisane: "prowadzenie postępowań w sprawach o wykroczenia drogowe z zachowaniem odpowiedniego poziomu jakości oraz terminowości realizacji poszczególnych czynności" zaś w punkcie 8 określającym zakres zadań i obowiązków jest wpisane: 1.Prowadzi postępowania w sprawach o wykroczenia". Taki sam wpis znajduje się na drugiej stronie ww. skierowania, gdzie w rubryce "opis stanowiska pracy" jest wpisane: "prowadzenie czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia". W "karcie opisu stanowiska pracy" w zakresie charakteru pracy i czynników uciążliwych zaznaczono: praca biurowa, stres i oświetlenie naturalne. Podobnie jest to ujęte w punkcie 13 ww. karty, gdzie wpisano: "służba wymagająca dyspozycyjności, sumienności, biurowa, narażenie na stres, praca przy oświetleniu naturalnym i sztucznym". W ocenie organu prawidłowo też, jako bezpośredni przełożony, na skierowaniu podpisał się podinsp. M. E., albowiem bezpośrednim przełożonym policjanta pozostającego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. jest tenże Komendant, zaś zadania służbowe określone na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego obwiniony wykonywał jedynie w ramach polecenia służbowego, a tym samym podinsp. M. M. nie był jego bezpośrednim przełożonym. Z powyższych ustaleń wynika więc, jak wskazał organ, że doręczone skarżącemu w dniu [...] skierowanie na badania kontrolne było prawidłowe i ważne, co oznacza, że skarżący był zobowiązany niezwłocznie poddać się temu badaniu. W świetle tych ustaleń organ stwierdził, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie zaistniała potrzeba przesłuchanie w charakterze świadka M. S., zwłaszcza, że obwiniony miał możliwość i czas, aby z takim wnioskiem dowodowym wystąpić do organu pierwszej instancji, czego jednak nie uczynił. Zdaniem organu odwoławczego do prawidłowego wydania orzeczenia nie zachodziła również konieczności włączenia do materiału dowodowego sprawy dokumentu w postaci listy obecności członków ZT NSZZ Policjantów na zebraniu w dniu [...] oraz przesłuchania tych osób w charakterze świadków, jako że żaden przepis prawny nie nakłada na przełożonego dyscyplinarnego obowiązku uprzedzenia podwładnego o zamiarze wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Organ wskazał, że nie zachodziła również potrzeba, aby do akt postępowania włączyć wnioskowane przez skarżącego pismo z dnia [...] ([...]), mające zawierać wykładnię prawidłowego doręczenia korespondencji, gdyż -jak zaznaczył- wyższy przełożony dyscyplinarny jest w stanie samodzielnie dokonać takiej wykładni, jak i pismo z dnia [...] ([...]), albowiem to pismo zostało już na wniosek skarżącego z dnia [...] włączone do akt przez rzecznika dyscyplinarnego. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że Komendant Miejski Policji w G., jako przełożony właściwy w sprawach osobowych, wbrew twierdzeniom skarżącego, miał prawo wydać odwołującemu polecenie wykonania przedmiotowych badań w wyznaczonym przez siebie terminie tj. do dnia [...], jako że uprawnienie to wynika wprost ze ww. § 14 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002 r. Jednocześnie organ podkreślił, że skierowanie na badania kontrolne nie jest postępowaniem administracyjnym, a sama istota badania kontrolnego, które ma miejsce w przypadku ustania zwolnienia lekarskiego trwającego więcej niż 30 dni oznacza, że polecenie wykonania tych badań musi mieć miejsce przed tym badaniem. Zaznaczył także, że nie racji obwiniony wskazując, iż to przepis § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002 r. stanowi polecenie wykonania tych badań, gdyż zawarte w tym przepisie określenie "podlega" nie tworzy samoistnie takiego polecenia. W ocenie organu odwoławczego wyznaczony policjantowi 3-dniowy termin na poddanie się temu badaniu był wystarczający, czego potwierdzeniem jest to, że obwiniony w dniach [...], czyli w czasie dwóch dni, wykonał badania profilaktyczne. Skoro więc obwiniony do dnia [...] bez usprawiedliwionej przyczyny nie poddał się badaniu kontrolnemu, to tym samym, jak podsumował organ, prawidłowo w sprawie organ I instancji przypisał mu czyn określonym w pkt 1 zaskarżonego orzeczenia. Z treści art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji wynika bowiem, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niewykonaniu rozkazu lub polecenia przełożonego, a w sprawie odwołujący nie wykonał polecenia poddania się badaniu kontrolnemu, wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w G., czyli przez uprawnionego przełożonego, co oznacza, że naruszył dyscyplinę służbową. Zachowanie obwinionego miało, jak wskazał organ, charakter działania zawinionego, gdyż policjant co najmniej przewidywał możliwość jego popełnienia i na to się godził, a więc była to wina umyślna w zamiarze ewentualnym, o stopniu znacznym. Argumentując zasadność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się także na okoliczność istnienia w Policji hierarchicznego podporządkowanie, co oznacza, że podwładny jest bezwzględnie zobowiązany wykonać rozkaz lub polecenie przełożonego i, że jednym wyjątkiem w tym zakresie jest przepis art. 58 ust. 2 ustawy o Policji (obowiązek odmowy wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa), który to wyjątek jednak nie zaistniał w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowe polecenie dotyczyło poddania się badaniu kontrolnemu, a to w żadnym zakresie nie oznaczało popełnienie przestępstwa. Poza tym organ odwoławczy wskazał na bezzasadność zarzutów odwołania dotyczących skierowania nr [...] na badanie profilaktyczne, podpisanego przez podinsp. D. B. - zastępcę naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w B., w oparciu o które to obwiniony wykonał badania w dniach [...]. W tym zakresie organ podkreślił, że było to skierowanie na badanie profilaktyczne, a nie kontrolne, że zostało ono wydane w związku ze zmianą stanowiska służbowego wynikającą z rozkazu personalnego o mianowaniu skarżącego na stanowisko specjalisty Wydziału Prewencji KMP w G., że było to więc zupełnie inne stanowisko niż stanowisko asystenta Wydziału Ruchu Drogowego i, że w związku z tym dane co do charakteru i warunków służby zawarte w tym skierowaniu były inne niż te, które zostały określone w skierowaniu nr [...], a ponadto że fakt wystawienia skierowania nr [...] na badanie profilaktyczne przez zastępcę naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w B. wynikał wyłącznie z okoliczności, że Komendant Miejski Policji w G. nie został upoważniony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. do wystawiania skierowań na badania profilaktyczne. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenie, w jaki sposób Komendant Miejski Policji w G. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie mianowania skarżącego na stanowisko specjalisty Wydziału Prewencji, jako że nie tego dotyczyło prowadzone postępowanie dyscyplinarne. Jednocześnie organ zaznaczył, że z art. 135i ust. 1 ustawy o Policji wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym wyjaśnia się tylko istotne okoliczności sprawy, a nie wszystkie, jak twierdzi odwołujący. Ustosunkowując się natomiast do czynu opisanego w pkt 3 zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy wskazując na winę skarżącego także i w tym zakresie, podkreślił, że funkcjonariusz do dnia [...] nie stawił się do służby, że jego nieobecność w służbie była nieusprawiedliwiona, że przywoływane przez niego okoliczności usprawiedliwiające związane z nieprawidłowym sporządzeniem skierowania na badania kontrolne, z przyczyn podanych powyżej, nie zasługują na uwzględnienie, a także, że okoliczności takiej nie może stanowić również powoływane przez odwołującego argument, iż w dniu [...] nadał on do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. raport z dnia [...], w którym m.in. zakwestionował prawidłowości określenia w skierowaniu nr [...] jego stanowiska pracy, a który to raport, jak zaznaczył organ, został złożony z naruszeniem obowiązującej policjanta procedury tj. z pominięciem drogi służbowej, gdyż został on skierowany do Komendant Wojewódzki Policji w B., a nie do Komendanta Miejskiego Policji w G. jako przełożonego uprawnionego do załatwienia sprawy osobowej lub innej sprawie wynikającej ze stosunku służbowego (naruszenie § 1 pkt 7 ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002 r.). Z tego też względu nie ma znaczenia również to, jak wyjaśnił organ, kiedy obwiniony otrzymał odpowiedź na raport z dnia [...], ani tym bardziej kiedy otrzymał odpowiedź na raporty z dnia [...], które w ogóle nie dotyczyły skierowania na badanie kontrolne. W ocenie organu odwoławczego, obwiniony wypełnił zatem znamiona czynu określonego w art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, gdyż naruszył dyscyplinę służbową poprzez zawinione niewykonanie obowiązku wynikającego z przepisów prawa tj. z art. 27 ust. 1, art. 58 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów polegające na niewykonaniu rozkazu lub polecenia przełożonego, którego to obowiązku odwołujący w okresie [...] bez usprawiedliwienia nie wykonywał, a jego wina w tym zakresie była także i w tym przypadku, jak podkreślił organ, umyślna w zamiarze ewentualnym o stopniu znacznym. Odnośnie zaś czynu określonego w pkt 2 zaskarżonego orzeczenia, organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na okoliczność, że żaden przepis prawny nie określa terminu, w jakim policjant ma wykonać badania kontrolne, należało uniewinnić odwołującego od zarzutu jego popełnienia. Zmianę natomiast kary orzeczonej za czyny określone w pkt 1 i 3 orzeczenia organu I instancji, organ odwoławczy uzasadnił okolicznością uniewinnienie odwołującego od jednego z przypisanych mu przez organ I instancji czynów oraz faktem dotychczasowej niekaralności dyscyplinarnej policjanta i jego dotychczasowym prawidłowym pełnieniem służby. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie było podstaw do odstąpienia od ukarania policjant, gdyż stopień jego winy oraz stopień szkodliwości przypisanych mu przewinień nie można zakwalifikować jako nieznaczny.
Na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. funkcjonariusz D. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się jego uchylenia, zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego w toku postępowania dyscyplinarnego w postaci dokumentów z dnia [...] i [...], i z zeznań świadka M. S.; naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji poprzez uznanie, że skarżący nie wykonał polecenia służbowego w sytuacji, gdy dowody zgromadzone w toku postępowania dyscyplinarnego wskazują, że Komendant Miejski Policji w G. nie mógł takiego polecenia wydać, a także naruszenie art. 132 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędne przyjęcie, że skarżący bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby.
Uzasadniając skargę funkcjonariusz wskazał, iż istotą sprawy w odniesieniu do zarzutu określonego w pkt 1 orzeczenia było ustalenie, czy Komendant Miejski Policji w G. był uprawniony do wydania stronie polecenia służbowego udania się na badania kontrolne. W ocenie skarżącego uprawnienia takiego Komendant Miejski nie posiadał, a dowodem na to według strony jest pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] (nr [...]), którego orzekające organy nie uwzględniły, a które ma fundamentalne znaczenie dla sprawy, gdyż dokonana w nim wykładnia postępowania Komendanta Miejskiego Policji w G. jednoznacznie wskazuje, że w danych okolicznościach sprawy przełożony policjanta nie może wydawać mu poleceń służbowych. Zdaniem skarżącego, gdyby dowód ten został uwzględniony przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego, to zostałby on uniewinniony od zarzutu określonego w pkt 1 i 3 orzeczenia organu I instancji. Zaznaczył, że Komendant Miejski Policji w G. jako przełożony skarżącego mógł mu wydać polecenie służbowe, ale jednakże tylko w sposób zgodny z prawem. Podkreślił, że gdy tak w końcu uczyniono, to poddał się on stosownym badaniom i w związku z tym pełni nadal służbę w Policji. W ocenie skarżącego, istotny dla sprawy jest także dokument z dnia [...] ([...]), albowiem jednoznacznie wskazuje on na sposób doręczania korespondencji. Podkreślając, że skierowanie do odbycia stosownych badań lekarskich powinno być wydane w sposób zgodny z prawem, a jego treść winna odpowiadać stanowi faktycznemu stwierdził, że nie ma racji organ odwoławczy uznając, że w karcie skierowania należało wpisać jako stanowisko służbowe skarżącego - asystent Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G. Skarżący, będąc w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G., jedynie wykonywał zadania służbowe określone na stanowisku asystenta i nie został mianowany na to stanowisko. Wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż "dyspozycja przełożonego" nie jest stanowiskiem służbowym, niemniej funkcjonariusz Policji będący w dyspozycji swojego przełożonego może wykonywać różne wydane mu polecenia, w związku z tym skierowanie powinno uwzględniać ten fakt. W ocenie skarżącego powyższe wskazuje, że skierowanie podpisane przez Komendanta Miejskiego Policji w G. nie odpowiadało prawu i jako takie nie mogło być zrealizowane. Ponadto skarżący, tak samo jak w odwołaniu wskazał na zasadność i potrzebę w sprawie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. S. oraz wszystkich osoby mogące wyjaśnić okoliczności wytworzenia spornego skierowania na badania kontrolne, wskazując przy tym, że nie przeprowadzenie tych dowodów w sprawie powoduje, iż podnieść można zarzut wybiórczego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jednocześnie skarżący podkreślił, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, mógł on złożyć wniosek dowodowy w toku postępowania w pierwszej instancji zwłaszcza, że w doktrynie wyrażony został pogląd, że obwiniony może rozpocząć swoją obronę również dopiero w skardze do sądu administracyjnego. Reasumując skarżący stwierdził, że skoro Komendant Miejski Policji w G. nie mógł wydać mu polecenia służbowego przed odbyciem przez niego badań, to tym samym niezasadny jest także zarzut nieusprawiedliwionego nie stawienia się policjanta do służby. Skarżąc bowiem, jak wskazał, obowiązany był w pierwszej kolejności poddać się stosownemu badaniu lekarskiemu, a dopiero po ustaleniu, że jest on zdolny do pełnienia służby, zobligowany był on wykonywać polecenia i rozkazy przełożonych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów zostały określone w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). W myśl art. 132 ust. 1 tej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Przy czym naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji). Otwarty katalog przypadków naruszenia dyscypliny służbowej zawiera art. 132 ust. 3 pkt 1–9 ustawy o Policji. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu przypisano naruszenie dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Policji, tj. polegające na niewykonaniu polecenia przełożonego (ust. 3 pkt 1) oraz niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa (ust. 2).
Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście popełnienia przez skarżącego czynów określonych we ww. przepisach należało ocenić, czy poczynione przez organy ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla możliwości zarzucenia i przypisania skarżącemu stwierdzonych naruszeń dyscypliny służbowej są wystarczające i niewadliwe. Zdaniem Sądu, ustalone przez organy istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pozwalają i w zupełności wystarczają do stwierdzenie popełnienia przez skarżącego przypisanych mu ostatecznie przez organy czynów. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący pozostający od dnia [...] w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. (rozkaz personalny z dnia [...]) i wykonujący w związku z poleceniem Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia [...] zadania asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G., w trakcie wykonywania tych zadań w dniu ż...ś uległ wypadkowi na służbie, w związku z czym od tego czasu do dnia ż...ś przebywał nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim, że w dniu [...] w KMP w G. w obecności mł. insp. K. H. i p. J. K. Komendant Miejskiego Policji w G. podinsp. M. E. wręczył mu skierowanie nr [...] z dnia [...] na badania kontrolne w związku z absencją chorobową powyżej 30 dni wraz z poleceniem wykonania ich do dnia [...], że w skierowaniu tym określono, że dotyczy ono policjanta D. W. na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego (komórka) KMP w G. (jednostka), że została w nim przekreślona adnotacja, iż badania należy wykonać w ciągu 30 dni od daty rejestracji skierowania, a także że w dniu [...] skarżący złożył w sekretariacie KMP w G. raport z dnia [...] adresowany do rąk Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z pominięciem drogi służbowej, w którym to opisał okoliczności odmowy przyjęcia trzech dokumentów, które w dniu [...] próbował mu także wręczyć Komendant Miejskiego Policji w G. tj. pisma o nieudzieleniu zgody na skorzystanie z urlopu wypoczynkowego w związku z jego wnioskiem w tym zakresie złożonym w [...], zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie mianowania na stanowisko służbowe i wezwania do stawienia się do sekretariatu WKL MSW, a ponadto wskazał na nieprawidłowości wręczonego mu skierowania na badania kontrolne w związku z absencja chorobową powyżej 30 dni podnosząc, że dokument ten nie dotyczy jego osoby i nie będzie przez niego respektowany, gdyż w swej treści zawiera nieprawdziwe informacje, które jednocześnie są dla niego uwłaczające oraz poniżające jego osobę i że do czasu wydania prawidłowego skierowania na badania kontrolne będzie nieobecny w służbie i ta nieobecność będzie usprawiedliwiona. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika również, że skarżący nie poddał się badaniom kontrolnym, na które został skierowany, a także, że od dnia [...] do dnia [...] nie stawiał się w służbie i nie podpisywał listy obecności nie przedkładając jednocześnie zwolnienia lekarskiego usprawiedliwiającego nieobecność w służbie we wskazanym okresie.
Odnosząc powyższe ustalenia faktyczne, którym nie zaprzeczył skarżący, do przedmiotu sprawy tj. w pierwszej kolejności do przypisanego skarżącemu zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej poprzez niewykonanie w okresie [...] wydanego w dniu [...] przez Komendanta Miejskiego Policji w G. polecenia poddania się do dnia [...] badaniom kontrolnym u lekarza medycyny pracy zgodnie ze skierowaniem nr [...], który to zarzut został zakwalifikowany jako czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, stwierdzić należy, że okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że skarżący zachowaniem swoim wypełnił znamiona zarzuconego mu czynu. Skarżący bowiem otrzymał od przełożonego polecenie wykonania badań kontrolnych w określonym terminie lecz badań tych nie wykonał, co zresztą sam przyznał w licznych pismach stanowiących materiał dowodowy sprawy, uzasadniając swoje zaniechanie nieprawidłowym wypełnieniem wręczonego mu skierowania w zakresie określenia i opisu stanowiska pracy, charakteru pracy oraz występujących na stanowisku pracy czynników uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia, będącym konsekwencją niezgodnym z prawdą wskazaniem w nim stanowiska pracy skarżącego jako asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G. Wskazane nieprawidłowości ww. skierowania, zdaniem skarżącego uprawniały go do nie respektowania skierowania na badania kontrolne i jednocześnie stanowiły okoliczność usprawiedliwiającą nieobecność skarżącego w służbie aż do czasu wydania prawidłowego skierowania. W ocenie skarżącego ww. zarzut jest bezpodstawny, gdyż w dniu [...], kiedy to po zakończeniu okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim trwającym powyżej 30 dni (miało to miejsce do dnia [...]) zgłosił się do KMP w G. celem odbioru karty skierowania do zakładu medycyny pracy, w świetle obowiązujących przepisów prawa był osobą nie mającą zdolności do czynności służbowych, której to tak samo jak osobie przebywającej na zwolnieniu lekarskim nie wolno wydawać poleceń służbowych i rozkazów. Biorąc pod uwagę przytoczone stanowisko skarżącego należało w przedmiotowej sprawie przesądzić, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa i okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Komendant Miejski Policji w G. miał prawo wydać skarżącemu polecenie wykonania badań kontrolnych oraz czy skarżący miał obowiązek się temu poleceniu podporządkować, czy też wobec wskazanych przez stronę nieprawidłowości otrzymanego skierowania na badania kontrolne był on uprawniony do odmowy wykonania spornych badań. Odniesienie się do powyższych kwestii wymaga przytoczenia regulacji prawnych dotyczących zakresu, podstaw i terminu wykonywania badań kontrolnych przez policjantów oraz właściwości podmiotów je zlecających. I tak stosownie do treści § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2002 r. Nr 151, poz. 1261) policjant podlega badaniom określonym w przepisach o służbie medycyny pracy w zakresie i w terminie wskazanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Przełożonym właściwego w sprawach osobowych, zgodnie z § 1 pkt 5 ww. rozporządzenia, jest m.in. komendant powiatowy (miejski) Policji. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 916 z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby oraz organizacji służby bhp w Policji (Dz.Urz.KGP z 2004 r. Nr 16, poz. 98), wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o Policji, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny służby w Policji stosuje się odpowiednio przepisy działu X ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (kp), o ile przepisy ustawy o Policji i inne przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zawarty w tym dziale art. 229 § 2 kp stanowi, że pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w przypadku niezdolności do służby spowodowanej chorobą trwającej dłużej niż 30 dni, w celu ustalenia zdolności do wykonywania służby na dotychczasowym stanowisku, natomiast art. 229 § 4 kp określa, że pracodawca nie może do dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Zawarty również w dziale X Kodeksu pracy art. 211 stanowi, że przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem policjanta. Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że to przełożony policjanta właściwy w sprawach osobowych określa zakres i termin wykonania badań lekarskich, w tym więc i kontrolnych, że podstawę obowiązku wykonania badań kontrolnych stanowi niezdolność do pracy policjanta spowodowana chorobą trwająca dłużej niż 30 dni, oraz że wymóg poddania się takim badaniom stanowi podstawowy obowiązek policjanta, gdyż jest on koniecznym elementem możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku. Należy także podkreślić, że skoro policjant dowiaduje się o obowiązku wykonania badań od przełożonego, w szczególności ich zakresie i terminie, to tym samym obowiązek ten nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a skierowanie nie ma tylko charakteru informacyjnego, lecz jest poleceniem służbowym, którego niewykonanie jest naruszeniem dyscypliny służbowej (wyrok NSA z dnia 8 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1556/10). Innymi słowy, wykonanie badań jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa kształtowanym przez właściwy do tego organ w drodze konkretyzacji obowiązku w poleceniu służbowym.
W rozpoznawanym przypadku nie ulega zatem wątpliwości, że Komendant Miejski Policji w G. był podmiotem uprawnionym do skierowania skarżącego na badania kontrolne, jako że skarżący pozostawał w tym czasie w jego dyspozycji i to on był w związku z tym przełożonym strony w sprawach osobowych, a ponadto że wydane przez niego w dniu [...] polecenie wykonania do dnia [...] badań kontrolnych stanowiło polecenie przełożonego w rozumieniu art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji. Nie budzi także wątpliwości w świetle treści art. 229 § 2 kp, i bezspornej w sprawie okoliczności co do absencji chorobowej skarżącego trwającej powyżej 30 dni, że Komendant Miejski Policji w G. zobowiązany był do wydania skarżącemu polecenia wykonania stosowanych badań kontrolnych. Wymóg posiadania aktualnych badań lekarskich obciąża bowiem pracodawcę, gdyż to on jest odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy i to on nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 kp). Pracownik natomiast zobligowany jest do poddania się stosownym badaniom lekarskim, jako że przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a więc i tych dotyczących wykonywanie badań lekarskich, jest jego podstawowym obowiązkiem pracowniczym (ar. 211 kp). W przypadku policjantów obowiązek ten zaś winien być wykonany w zakresie i terminie wskazanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych (§ 14 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 2 września 2002 r.). Zatem nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia stanowiska skarżącego, iż przełożony policjanta nie miał prawa do wydania mu polecenia wykonania stosownych badań kontrolnych na skutek jego nieobecnością w pracy spowodowanej chorobą trwającą dłużej niż 30 dni w związku z tym, iż polecenia służbowe i rozkazy można wydawać jedynie osobie mającej zdolność do wykonywania czynności służbowych. Istotą i celem przepisu art. 229 § 2 kp jest bowiem właśnie kierowanie przez przełożonych podmiotów niezdolnych do pracy z powodu choroby dłużej niż 30 dni na badania kontrolne w celu ustalenia ich zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy. Skoro więc w niniejszej sprawie skarżący bezsprzecznie chorował dłużej niż 30 dni, a w dniu [...] skończył się okres przebywania strony na zwolnieniu lekarskim i nie został mu udzielony zaległy urlop wypoczynkowy bezpośrednio po absencji chorobowej, to tym samym w dniu [...] przełożony miał prawo i jednocześnie obowiązek skierować go na sporne badania kontrolne w celu zweryfikowania jego zdolności do pracy, a skarżący zobowiązany był te badana wykonać w zakresie i terminie wskazanym przez Komendanta Miejskiego Policji w G., jako przełożonego policjanta w sprawach osobowych. Ewentualne zaś nieprawidłowości samego skierowania na badania kontrolne wynikające z jego niewłaściwego wypełnieniem przez przełożonego w żadnym wypadku nie mogły stanowić okoliczności wyłączającej obowiązek policjant poddania się stosowanym badaniom i tym samym uprawniającej go do odstąpienia od wykonania polecenia przełożonego. Cechą specyficzną i właściwą dla stosunków służbowych jest bowiem określenie obowiązków służbowych, w tym dyspozycyjności funkcjonariusza służby publicznej, posłuszeństwa poleceniom służbowym i odpowiedzialności dyscyplinarnej. Takie też rozwiązanie przyjęte zostało w ustawie o Policji, stanowiącej w art. 25 ust. 1, że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, nie karany, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Powyższemu odpowiada rota ślubowania składana przez funkcjonariusza, w której ślubuje on służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia, wykonując powierzone mu zadania pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych, strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Tak też kształtuje obowiązki funkcjonariusza art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, stanowiąc, że policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Granice związania funkcjonariusza Policji poleceniem służbowym regulują przepisy art. 58 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy o Policji, zgodnie z którymi policjant obowiązany jest odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, a także polecenia prokuratora, organu administracji państwowej lub samorządu terytorialnego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa (ust. 2), o czym powinien zameldować Komendantowi Głównemu Policji z pominięciem drogi służbowej (ust. 3). Z treści przytoczonych przepisów wynika – jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OSK 1003/05 (publ. lex nr 209083) - że ustawa o Policji nakłada na funkcjonariusza obowiązek wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, którym jest on związany, z wyjątkiem polecenia lub rozkazu, którego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. W związku z tym, poza sytuacją określoną w art. 58 ust. 2, odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, sankcjonowane karami dyscyplinarnymi, o których mowa w art. 134 w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Biorąc zatem pod uwagę specyfikę stosunków służbowych funkcjonariuszy Policji, opartą na hierarchicznym podporządkowaniu, dyscyplinie i obowiązku wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych stwierdzić należy, że skarżący nie miał prawa odmówić wykonania polecenia przełożonego poddania się badaniom kontrolnym powołując się na niewłaściwe sporządzenie skierowania na stosowne badania. Okoliczność ta bowiem nie stanowi przesłanki uzasadniającej odmowę wykonania polecenia określonej w art. 58 ust. 2 ustawy o Policji. Nie można zatem uznać jej za związaną z sytuacją, w której że wykonanie polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Tym samym więc należy w pełni podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, iż niewykonanie przez skarżącego polecenia Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] poddania się badaniom kontrolnym w terminie (do dnia [...]) i zakresie przez niego wskazanym, z uwagi na zakwestionowanie prawidłowości wypełnienia skierowania świadczy o nie poddaniu się przez skarżącego dyscyplinie służbowej, będącą istotą formacji mundurowej, w której pełni służbę i stanowi w związku z tym nieuzasadnioną odmowę wykonania polecenia tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji. Wymaga podkreślenia, że zawinione nie poddanie się przez pracownika kontrolnym badaniom lekarskim, traktowane jest w doktrynie i orzecznictwie sądowym jako mogące stanowić podstawę do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 kp, a także jako podstawa do niewypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu braku aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy i niemożności w związku z tym dopuszczenia przez pracodawcę takiego pracownika do wykonywania pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt I PKN 642/99, publ. lex nr 44905; Komentarz Elizy Maniewskiej do art. 229 Kodeksu Pracy, Lex). Nie ulega zatem wątpliwości, że stanowi ono bardzo poważne naruszenie obowiązków pracownika. Na marginesie poczynionych rozważań wskazać należy, że wszystkie ewentualne nieprawidłowości sporządzonego skierowania na badania kontrolne nie mogły być - jak Sąd wykazał powyżej - podstawą do odmowy wykonania polecenia, niemniej mogły one stanowić przedmiot skargi podlegającej rozpatrzeniu w trybie postępowania skargowego i w konsekwencji w przypadku uwzględnienia uwag policjanta co do niezgodności z rzeczywistością informacji w nim zawartych, mogły stanowić asumpt do ponownego skierowania skarżącego na przeprowadzenie stosownych badań kontrolnym celem weryfikacji zdolności skarżącego do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Należy także podkreślić, że polecenie wydane skarżącemu w dniu [...] co do terminu wykonania badań kontrolnych do dnia [...] było jasne, precyzyjne i wypowiedziane w obecności świadków, zaś informacja zawarta na druku karty skierowania o wymogu wykonania badań w terminie 30 dni od daty rejestracji skierowania była przekreślona. Tym samym wskazany przez przełożonego termin wykonania badań kontrolnych nie mógł budzić wątpliwości skarżącego.
Ustosunkowując się natomiast do drugiego z przypisanych skarżącemu zaskarżonym orzeczeniem czynów tj. naruszenia dyscypliny służbowej poprzez nieusprawiedliwione nie stawienie się w okresie od dnia [...] do dnia [...] do służby w Komendzie Miejskiej Policji w G. (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji), należy wskazać, że obowiązek wykonywania pracy (świadczenia służby) stanowi, jak słusznie zaznaczył to organ II instancji w zaskarżonym orzeczeniu, podstawowy obowiązek każdej osoby zatrudnionej czy to w ramach stosunku służbowego czy też w ramach umowy o pracę. Ten wynikający z samej istoty stosunku służbowego obowiązek ma swoje umocowania w rocie ślubowania składanej przez funkcjonariusza (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji), a także w przepisach art. 33 ustawy o Policji oraz regulacjach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1471). Obowiązek ten zatem ma swoje umocowanie w powszechnie obowiązujących źródłach prawa. W niniejszej sprawie skarżący bezsprzecznie tego obowiązku nie wykonał, albowiem w okresie od [...] do [...] nie stawiał się do pracy w celu wykonywania sowich obowiązków służbowych, a przynajmniej w celu wyrażenia gotowości ich podjęcia. Świadczy o tym chociażby okoliczność, że w okresie tym nie wypełniał listy obecności. Bez wątpienia jego nieobecność w tym okresie była nieusprawiedliwiona, albowiem nie przebywał on wówczas na zwolnieniu lekarskim, a także nie miał w tym czasie udzielonego urlopu wypoczynkowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego okoliczność niewykonania przez policjanta badań kontrolnych z uwagi na rzekome nieprawidłowości skierowania na te badania oraz fakt poinformowania Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o przyczynie odmowy wykonania badań, nie mogą w obowiązującym stanie prawnym stanowić skutecznych podstaw do uznania nieobecności skarżącego w pracy za usprawiedliwionej. Skarżący bowiem, jak podkreślono wyżej, z własnej winy nie wykonał zgodnego z prawem polecenie przełożonego poddania się badaniom kontrolnym, pomimo wynikającego z istoty formacji mundurowej, w której pełni służbę obowiązku poddania się dyscyplinie służbowej i wykonania poleceń przełożonych zgodnie z ich treścią i charakterem, z wyjątkiem poleceń lub rozkazów, których wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, a więc poza sytuacją o której mowa w art. 58 ust. 2 ustawy o Policji, która z przyczyn oczywistych nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Także wniesienie w sprawie skargi do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z pominięciem drogi służbowej nie uprawniało skarżącego w żadnym wypadku do niestawienia się do służby. Okoliczność natomiast, że pracodawca w świetle art. 229 § 4 kp nie mógł dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, po pierwsze dotyczy pracodawcy a nie pracownika, a po drugie nie zwalniała skarżącego od wyrażenia gotowości podjęcia pracy, czego wyrazem byłoby podpisanie listy obecności. Ponadto należy zaznaczyć, że skoro obowiązkiem funkcjonariusza policji jest wykonywanie czynności służbowych powierzonych i wskazanych mu przez przełożonego, w sposób właściwy dla tego rodzaju stosunku służbowego, to tym samym żadnego znaczenia dla oceny przedmiotowego zarzutu nie ma okoliczność, ze skarżący stawiał się w ww. okresie w komendzie, realizując działalność jako Wiceprzewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów. W konsekwencji powyższych wywodów stwierdzić należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawie skarżący w sposób zawiniony naruszył dyscyplinę służbową, albowiem nie wykonywał wynikającego z przepisów prawa obowiązku stawiania się do służby celem jej podjęcia, a jego nieobecność w pracy w ww. okresie była nieusprawiedliwiona. Takie zachowanie skarżącego obligowało orzekające organy do zakwalifikowania go jako czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, uzasadniający co najmniej wymierzenie stronie kary nagany.
W kwestii zaś zarzuconego skarżącemu czynu polegającego na niedopełnieniu w okresie [...] wynikającego z przepisów prawa obowiązku poddania się badaniom kontrolnym w związku z ponad 30 dniową nieobecność, od którego to popełnienia skarżący został uniewinniony, należy wskazać, że zarzut ten w przedmiotowej sprawie nie stanowił spornej kwestii miedzy stronami i nie był przedmiotem skargi.
Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 135 f ustawy o Policji poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego o przesłuchanie świadka M. S. i dowodu w postaci pisma z [...] i z [...]. Organ administracji nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek ten dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. W ocenie sądu, pominięcie przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych pism było słuszne, bowiem wnioski dowodowe skarżącego w tym zakresie były nieadekwatne do przedmiotu sprawy i nie mogły w żaden sposób doprowadzić do ustalenia, czy Komendant Miejski Policji miał prawo wydać skarżącemu polecenie służbowe. Przeprowadzenie wskazanych wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego jako wykraczające poza ramy postępowania, nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że w świetle wszystkich wskazanych powyżej okoliczności w pełni uzasadnione jest stanowisko orzekających w sprawie organów o popełnieniu przez skarżącego czynów z art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust 2 ustawy o Policji. Organy obu instancji prawidłowo ocenił działanie skarżącego jako naruszające zasady dyscypliny służbowej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni wystarczał do potwierdzenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia znamion czynów z art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Policji. Nałożona zaś na skarżącego kara jest najniższą z przewidzianych w ustawie o Policji sankcji, co w sytuacji wystąpienia przesłanek do ukarania, nawet przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego (staż służby, dotychczasowa niekaralność), należało uznać za karę adekwatną do stwierdzonego uchybienia obowiązkom służbowym.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jego uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) oddalił skargę funkcjonariusza jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło