II SA/Bd 122/22

WyrokWSA w Bydgoszczy2022-05-25

Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Janiszewska-Ziołek, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia pracy zarobkowej, a pomoc świadczy również inna rodzina?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kluczowe było ustalenie, że zakres sprawowanej opieki nad matką nie był na tyle czasochłonny, aby uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej lub pracę w gospodarstwie rolnym. Dodatkowo, pomoc w opiece świadczyła również inna rodzina, a sama matka była osobą w miarę samodzielną.
Stan faktyczny
Skarżąca A. M. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie jest wystarczający do rezygnacji z pracy, a pomoc świadczy również inna rodzina. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz sposób prowadzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm.) w zw. z art. 17 ust. 1 z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020, poz. 111 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] o odmowie A. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę – E. M. Organ I instancji stwierdził, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej. Organ uznał, że opieka nad E. M. jest sprawowana także przez pozostałych członków rodziny. Organ podał, że skarżąca w oświadczeniu o czynnościach wykonywanych podczas opieki nad matką wskazała, że pomaga codziennie przy higienie i myciu, pomaga przy ubieraniu i rozbieraniu, podaniu leków, robieniu zakupów, podawaniu posiłków, herbaty, wody. Sprząta, pierze, dowozi na wizytę do lekarza, pali w piecu, wykonuje czynności ogrodnicze. Organ podał, że E. M. podczas wywiadu środowiskowego stwierdziła, że córka A. M. nie pomaga jej w wymienionych czynnościach. W wielu obowiązkach pomaga jej wnuczka, m.in. robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych. Na wizyty lekarskie zawoziła synowa, a nie córka. Ponadto, z przeprowadzonego wywiadu wynika, że córka – A. M. podjęła pracę dorywczą przy zbiorze warzyw. W konsekwencji organ uznał, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania jej świadczenia. A. M. (skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego [...] złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy opieka świadczona przez skarżącą jest stała i długotrwała. 2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, 8, 9, 77 § 1, art. 7 w zw. art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy ustalił, że z przedłożonego orzeczenia Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] we W. z dnia [...] grudnia 1993 r. wynika, że p. E. M. ur. [...] marca 1939 r. legitymuje się I grupą inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia przy czym nie można ustalić od kiedy inwalidztwo istnieje. Z orzeczenia wynika także termin badania kontrolnego – sierpień 1994 r. oraz, że E. M. jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą dokumentu – orzeczenia – nie można uznać, że osoba w nim wskazana legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Stanowi to, że nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Czasowe posiadanie I grupy inwalidzkiej z terminem następnego badania "sierpień 1994 r." oraz całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym nie stanowi, iż osoba ta legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Ponadto organ podkreślił, że wykonywane przez skarżącą czynności związane z opieką nad matką – sprzątanie, gotowanie, podawanie posiłków wykupowanie lekarstw, pomaganie przy myciu i kąpieli są czynnościami dnia codziennego, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przy aktywnej czynności zawodowej, także przy pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto, z wywiadu przeprowadzonego w dniu [...] września 2021 r. wynika, że osoba wymagająca opieki jest osobą samodzielną, wykonującą czynności samoobsługowe, pomoc sprawuje także pozostała rodzina, wnioskodawczyni podjęła pracę dorywczą. Matka skarżącej nie potrzebuje całodobowej opieki. Z uwagi na to, że wykazany zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji czy niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub też zaprzestania prowadzenia albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że nie została spełniona przesłanka związku przyczynowo- skutkowego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według oświadczenia zawartego we wniosku - zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego albo pracy w gospodarstwie rolnym nastąpiło od dnia [...] .07.2019 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został podpisany dnia [...] .06.2021 r. A. M., działając przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zaskarżając w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] listopada 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] września 2021 r., znak: [...], odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W skardze zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad matką podczas gdy w sprawie taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji. 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych, a na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] września 2021 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla A. M. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego była m.in. okoliczność, że brak jest związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym czy niepodejmowaniem pracy a sprawowaną opieką. Ponadto, organy zwróciły uwagę na zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Fakt podjęcia przez skarżącą pracy dorywczej, co uniemożliwiło przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przechodząc do oceny zasadności odmowy przez organ przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia – tj. niespełnienie w sprawie w sposób łączny warunków wynikających z przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 uśr, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po myśli art. 17 ust. 1a uśr skarżąca należy do kręgu osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na równi z innymi osobami. Ze wskazanych unormowań wynika, że okoliczność faktycznego sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja lub nie podejmowanie z tego powodu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Na podstawie akt sprawy, wywiadu środowiskowego organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że wykazany zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji czy niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub też zaprzestania prowadzenia albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organy zgodnie ustaliły, że osoba wymagająca opieki jest osobą samodzielną. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] września 2021 r. wynika, że osoba wymagająca opieki jest osobą samodzielną, wykonującą czynności samoobsługowe. Matka skarżącej nie potrzebuje całodobowej opieki. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] we W. z dnia [...] grudnia 1993 r. legitymuje się I grupą inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia przy czym nie można ustalić od kiedy inwalidztwo istnieje. Z orzeczenia wynika także termin badania kontrolnego – sierpień 1994 r. oraz, że E. M. jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżąca w oświadczeniu o czynnościach wykonywanych podczas opieki nad matką wskazała, że pomaga codziennie przy higienie i myciu, pomaga przy ubieraniu i rozbieraniu, podaniu leków, robieniu zakupów, podawaniu posiłków, herbaty, wody, sprząta, pierze, dowozi na wizytę do lekarza, pali w piecu, wykonuje czynności ogrodnicze. Jak wynika z wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego, E. M. podała, że córka A. M. nie pomaga jej w wymienionych czynnościach. Wykonywane przez skarżącą czynności związane z opieką nad matką są czynnościami dnia codziennego, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym przy aktywnej czynności zawodowej. Wykazany zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji czy niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub też zaprzestania prowadzenia albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto, pomoc w opiece sprawuje także pozostała rodzina. Z wywiadu wynika, że skarżąca posiada rodzinę, która również sprawuje opiekę nad E. M. W wielu obowiązkach pomaga jej wnuczka, m.in. robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych. Na wizyty lekarskie zawozi ją synowa. Podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje wprawdzie pojęcia stałej opieki. Przyjąć jednak trzeba, że z samej swojej istoty stała opieka powinna być opieką ciągłą, nieprzerwaną, codzienną. W rozpoznawanej sprawie nie można natomiast stwierdzić, że konieczność i zakres sprawowania opieki nad matką ma charakter, który uniemożliwia skarżącej podjęcie pracy, czy konieczność rezygnacji z pracy w tym zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy. Zwrócić należy uwagę, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 ustawy do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy) zwłaszcza w gospodarstwie rolnym. Jak wyżej wskazano świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania tej opieki. Jednym z niezbędnych warunków przyznania tego świadczenia jest konieczność zapewnienia opieki w takim zakresie, aby uniemożliwiało to wykonywanie osobie sprawującej opiekę pracy zawodowej czy też pracy w gospodarstwie rolnym. Podkreślenia wymaga, że czynności życia codziennego (sprzątanie, pranie, zrobienie zakupów, przygotowanie posiłków, podawanie leków, wizyty u lekarza, czy też czynności higieniczne) nie stanowią czynności zajmujących cały dzień przez siedem lub większość dni w tygodniu - por. wyroki WSA: sygn. akt II SA/Bd 762/19, sygn. II SA/Ol 849/19 - system Lex. W realiach tej sprawy, jak wskazują zebrane dowody, skarżąca wykonuje w gospodarstwie domowym czynności dnia codziennego. Osoba wymagająca opieki, mimo podeszłego wieku, jest osobą w miarę samodzielną, a wskazane przez stronę czynności opiekuńcze to czynności nie wymagające zaangażowania w zakresie czasowym uniemożliwiającym pracę w gospodarstwie. Wykonywane czynności są czynnościami dnia codziennego, które przy odpowiedniej organizacji dnia może wykonywać również osoba aktywna zawodowo. Wobec tego, nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności, uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową. Skarżąca nie wykonuje bowiem w związku z tą opieką żadnych szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym albo podjęcie zatrudnienia. Nadto, wskazać również należy, iż osoba wymagająca opieki posiada osoby zobowiązane do alimentacji - pozostałe dzieci - które mają także obowiązek zapewnienia opieki matce przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki mogą ten obowiązek spełnić poprzez zapewnienie środków na sprawowanie tej opieki przez osoby trzecie. W interesie społecznym nie pozostawałoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze środków publicznych bez wykorzystania wszystkich możliwości i uprawnień zarówno po stronie osoby wymagającej opieki (obowiązek alimentacji wobec tej osoby) jak i osoby ubiegającej się o to świadczenie w tym możliwości zapewnienia opieki bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia - zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 marca 2021r. sygn. II SA/Bd 385/21. Z akt wynika, że osoba niepełnosprawna posiada poza skarżącą jeszcze troje dzieci. Pomoc świadczy także wnuczka i synowa. Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 2019 r., nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, co więcej z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wykonuje pracę dorywczą przy zbiorze warzyw. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W okolicznościach tej sprawy, gdy brak jest bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym, a opieką nad niepełnosprawną matką i zakres sprawowanej opieki nie wymusza konieczności zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym, nie są spełnione przesłanki do przyznania świadczenia. W tej sytuacji uznać należy, że organ odwoławczy prawidłowo orzekł, że w sprawie nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, co uniemożliwiło przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podkreślenia wymaga również, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki, ale może też mieć wymiar finansowy - sfinansowania osoby, która w miejsce skarżącej i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego, będzie sprawować opiekę nad matką. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca ma rodzeństwo, świadczące zarobkowo pracę, które jest w tym samym stopniu pokrewieństwa z matką co skarżąca, i tym samym także jest obciążone w tej samej kolejności co skarżący obowiązkiem alimentacyjnym względem niepełnosprawnej matki. Stwarza to potencjalnie możliwość zorganizowania za odpłatnością częściowej pomocy osoby trzeciej. Za niezasadne uznać należało także zarzuty skargi dotyczące naruszenia w sprawie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu, wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedzone było bowiem ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, oraz prawidłową oceną tych okoliczności - w takim zakresie, w jakim organ orzekający w sprawie władny był tego dokonać. Ponadto, w zaskarżonej decyzji organ II instancji należycie uzasadnił wydane rozstrzygnięcie, odwołując się przy tym do obowiązujących regulacji prawnych i wyjaśniając skarżącej zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W związku z powyższym, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło