II SA/Bd 1248/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński po rozpoznaniu w dniu 2 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. w T. o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie na wezwanie Sądu braków formalnych skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, uzupełniając je jednocześnie. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, że nie został powiadomiony o awizowaniu korespondencji zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Podkreślił, że są mu znane nieprawidłowości doręczyciela w doręczeniach, brakach doręczeń bądź informacji o awizowaniu. W związku z powyższym pełnomocnik złożył reklamację na usługi świadczone przez Pocztę Polską S.A., w zakresie braku informowania o przesyłkach pozostawionych do odbioru. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego wydziału z dnia 27 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, do przedstawienia w terminie 7 dni informacji, czy postępowanie reklamacyjne toczące się przed naczelnikiem właściwego urzędu pocztowego, zostało zakończone i w jaki sposób (tj. przedłożenie odpowiedzi na zgłoszoną reklamację usługi pocztowej), pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o wskazane w nim informacje. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik pismem z dnia 28 sierpnia 2017 r. wyjaśnił, że nie zgadza się z otrzymaną odpowiedzią na reklamację i wyjaśnił, że operator udzielając odpowiedzi na reklamację opiera się jedynie na słownych informacjach otrzymanych od pracowników. Zdaniem pełnomocnika, operator nie jest w stanie wskazać, że faktycznie doręczono powiadomienie o pozostawieniu korespondencji do odbioru. Pełnomocnik podkreślił, że takowego powiadomienia w ogóle nie otrzymał. Nadto dodał, że w jego przypadku brak odbioru korespondencji prowadzi jedynie do zamieszania, a przede wszystkim do poważnych problemów, podkreślając jednocześnie, że awizowaną korespondencję zawsze odbiera. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej jeszcze raz podkreślił, że nie otrzymał informacji o pozostawionym awizie w formie wiadomości sms-owej. Samo wygenerowanie wiadomości sms-owej nie oznacza automatycznie, że wiadomość została wysłana i została doręczona do adresata. Pełnomocnik podkreślił także, że z racji otrzymywania powiadomienia w formie sms-owej o nieodebranej korespondencji nie otrzymywał powiadomień o pozostawieniu korespondencji w formie tradycyjnej, tj. w formie papierowej. Tym samym nie miał możliwości powzięcia informacji o pozostawionym awizie w inny sposób. Pełnomocnik wyjaśnił także, że zdecydował się na zmianę formy powiadamiania o korespondencji pozostawionej do odbioru, ponieważ pracownicy poczty notorycznie nie pozostawiali mu zawiadomień o awizie w skrzynce pocztowej. Elektroniczny sposób powiadamiania o awizie miał rozwiązać ów problem. Tymczasem zmiana sposobu powiadamiania przysporzyła jeszcze więcej problemów. W efekcie pełnomocnik powrócił do tradycyjnej formy powiadamiania o pozostawionym awizie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) dalej powoływanej jako P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a.), złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.), dochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia takiego wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.), dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin (art. 87 § 4 P.p.s.a.) i wystąpienie ujemnych skutków uchybienia terminu (art. 86 § 2 P.p.s.a.). Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w sprawie zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, albowiem przyczyna uchybienia terminu do złożenia tegoż wniosku w okolicznościach przedmiotowych sprawy ustała w dniu 2 czerwca 2017 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej powziął informację o fakcie i treści przedmiotowego wezwania Sądu do uzupełnienia barków formalnych skargi kasacyjnej, co uwzględniając fakt, iż w dniu 9 czerwca 2017 r. złożył w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu, wskazuje na zachowanie ustawowego 7- dniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W sprawie spełniony została również formalny wymóg dokonania czynności, której uchybiono w ustawowym terminie. Zaistniała sytuacja daje, zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 601/08; cbois.nsa.gov.pl). Nadmienić trzeba jednocześnie, że zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu traktować należy tak, jak zawinienie samej strony (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 3122/02, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Należy przypomnieć, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona, a w przypadku gdy reprezentuje ją pełnomocnik - tenże pełnomocnik, nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Dopuszczenie się natomiast choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99,niepubl.), skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Analiza przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej prowadzi do konkluzji, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pełnomocnik uczestnika nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym należy podkreślić, iż to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu. Za niezasadny należy uznać argument pełnomocnika skarżącej, który uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, powołał się na nieotrzymanie awiza o pozostawionej do odbioru korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu przytoczona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność wskazująca na niepozostawienie przez pracownika awiza informującego o awizowaniu przesyłki, nie jest przekonująca. W myśl art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Podkreślić szczególnie należy w kontekście twierdzeń pełnomocnika skarżącej, że z dołączonej do akt przesyłki zaopatrzonej w zwrotne potwierdzenie odbioru jednoznacznie wynika, że przesyłka z Sądu była dwukrotnie awizowana (w dniu 13 marca 2017 r. i 20 marca 2017 r.). Przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 marca 2017 r. Na podstawie tych informacji brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, aby czynności podejmowane przez doręczyciela, zmierzające do doręczenia przesyłki pełnomocnikowi skarżącej były niezgodne lub uchybiały procedurze opisanej w powołanym art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. Nie są w tym zakresie wystarczające podnoszone w uzasadnieniu wniosku argumenty o okolicznościach nie otrzymania awiza. W tym miejscu wskazać należy, że domniemanie doręczenia wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci skutecznie przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacjii Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wykazał, że podjął czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska (tj. że nie otrzymał dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej, ponieważ nie otrzymał sms-a z informacją o pozostawionym awizie), inicjując pismem z dnia z dnia 5 czerwca 2017 r. procedurę reklamacyjną. W odpowiedzi na zgłoszoną reklamację., Poczta Polska S.A. w piśmie z dnia 4 lipca 2017r. wskazała, że zainteresowany w sprawie listonosz ponownie zapewnił, że w przypadku nadejścia do doręczenia przesyłki wymagającej pokwitowania odbiorcy, każdorazowo podejmuje próbę osobistego doręczenia, natomiast w sytuacji niezastania adresata lub innej osoby uprawnionej do przyjęcia przesyłki, tego samego dnia pozostawia w skrzynce nadawczej adresata zawiadomienie o jej nadejściu i możliwości odbioru w placówce pocztowej. Ponadto pracownik oświadczył, iż z uwagi na wielokrotne interwencje w sprawie nieotrzymywania powiadomień o przesyłkach, zwraca szczególną uwagę na prawidłowość doręczania przesyłki i zawiadomień adresowanych do Kancelarii. Brak jest jednak uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawdziwość złożonych przez pracowników Poczty Polskiej S.A. wyjaśnień. Ustalono ponadto, że awizowane przesyłki odbierane są przez pełnomocnika w placówce w sposób wybiórczy. Poczta wyjaśniła ponadto, że zawiadomienia nie podlegają ewidencji w dokumentach pocztowych, stąd też przy tego rodzaju zarzutach, ustalenia oparte są na oświadczeniach składanych przez zainteresowanych pracowników. Niemniej, w wyniku sprawdzenia zapisów w systemie informatycznym ustalono, że w dniach 13 i 20 marca 2017 r. wygenerowano powiadomienia sms-owe o pozostawionej przesyłce poleconej. W związku z powyższym nie stwierdzono nieprawidłowości, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany listonosza. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sąd nie znalazł argumentów, które pozwoliłyby skutecznie podważyć instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdującym się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej została wysłana na wskazany w pełnomocnictwie adres Kancelarii i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, tj. w dniach 13 i 20 marca 2017 r., o czym doręczyciel poinformował pełnomocnika strony skarżącej poprzez dwukrotne wygenerowanie wiadomości sms-owej o pozostawionej do odbioru korespondencji. Przedstawione natomiast przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności, że nie otrzymał ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. Należy podkreślić, że tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Tymczasem zainicjowana przez pełnomocnika strony skarżącej procedura skargowa (reklamacyjna) nie wykazała, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy uznać, że skutek doręczenia przesyłki nie został przez pełnomocnika strony skarżącej skutecznie obalony. W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu było niezawinione. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona, lub jej pełnomocnik dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.