II SA/Bd 1276/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. M. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynami gry postanowił: odmówić zmiany postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1276/15. Wraz ze skargą kasacyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął kolejny wniosek (formularz PPPr) F. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka we własnym zakresie ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika - adwokata. Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł zaś na koncie bankowym zanotowano brak środków. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie posiada środków pieniężnych, ani środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Posiadane automaty do gier zostały zajęte przez urzędy celne, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik odmówił jej dokapitalizowania. Wskazano nadto, że trudności finansowe Spółki mają charakter trwały, istnieją od dłuższego czasu, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Przepis art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.) przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) następuje w sytuacji, jeżeli osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą orzekającego jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej odnośnie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2016 r. Wraz ze skargą kasacyjną na urzędowym formularzu PPPr skarżąca ponownie wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz uznał, że jest to ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jednak przedstawiona we wniosku argumentacja nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani prawnych, w stosunku do tych, które stanowiły podstawę oddalenia wniosku w drodze postanowienia z dnia 25 listopada 2015 r. W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę należy stwierdzić, że w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa wraz ze skargą kasacyjną, skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę kwestionowanego postanowienia. Kwestia ta została już oceniona zarówno przez orzekającego i Sąd. Z porównania treści wniosków złożonych w sprawie formularzy PPPr nie wynika bowiem żadna istotna zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby wydanie odmiennego, aniżeli zapadłe rozstrzygnięcia. Po raz kolejny należy wskazać, iż Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1.04.2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Analizując przedstawione przez Spółkę dane makroekonomiczne należy zauważyć, że w istocie poniosła ona większą stratę niż w roku poprzednim. Orzekający pragnie jedynie zaznaczyć, że wywody dotyczące straty, które zostały zawarte w uprzednio wydanym postanowieniu są wciąż aktualne. Jednakże uzasadnienie wniosku jest niemal identyczne jak w poprzednio złożonym formularzu PPPr. Mając na uwadze powyższe ustalenia na mocy art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.