II SA/Bd 1299/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...].[...] Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił przyznania D. W. (dalej jako: "skarżący") dodatku mieszkaniowego. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] września 2021, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trakcie postępowania ustalono stan majątkowy skarżącego, na który składa się działka rolna o powierzchni 39,26 arów w miejscowości O. o wartości szacunkowej 15.000 zł. oraz samochód osobowy Peugot 407 z 2005 r. o wartości około 6.500 zł. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie ma zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2019; poz. 2133), który wskazuje, że jeśli występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, to organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego. Jak wywiodło Kolegium, wystarczy sprzedaż działki lub samochodu, a odwołujący mógłby pokrywać swoje opłaty mieszkaniowe przez wiele miesięcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję skarżący stwierdził, że spełnia kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego, określone w przepisach art. 2-6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). W jego ocenie organ dokonał nadinterpretacji prawa uznając, że samochód, wykorzystywany przez skarżącego do pracy kuriera, jak i działka stanowią dowód "rażącej dysproporcji" pomiędzy dochodami a rzeczywistą sytuacją majątkową. Skarżący powołał się na liczne orzecznictwo sadów administracyjnych wskazujące na to, że sam fakt kupna auta nie dowodzi że występuje rażąca dysproporcja między deklarowanymi dochodami a stanem faktycznym. Wskazał, że nie nabył auta w ostatnich kilku miesiącach, czy tym bardziej w trakcie procedowania wniosku o dodatek mieszkaniowy, co stanowiłoby uzasadnioną przyczynę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Skarżący wywiódł również, że nie powinno się od niego oczekiwać sprzedania działki, która otrzymał na mocy darowizny, a na której planuje w przyszłości postawić dom, gdyż sprzedaż taka odbyłaby się z pokrzywdzeniem interesów jego małoletnich dzieci i stałaby w sprzeczności z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Skarżący dodał, że sprzedaż działki wymagałaby zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, co w ocenie skarżącego w świetle obowiązujących przepisów mogłoby się okazać niemożliwe. Zdaniem skarżącego, wydając kwestionowaną decyzję, organ dopuścił się naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną postawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734 ze zm.). Przywołany przepis stanowi, że właściwy organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że: występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki lub i posiadane zasoby majątkowe (art. 7 ust. 3 pkt 1); lub że faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w dołączanej do wniosku deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku (art. 7 ust. 3 pkt 2). Wystąpienie zatem którejkolwiek ze wskazanych przesłanek stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, pomimo spełnienia ww. warunków podmiotowych i przedmiotowych uprawnienia do dodatku mieszkaniowego. Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ administracyjny zaistnienia w danym przypadku sytuacji określonej w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, tj. rażącej dysproporcji, o jakiej mowa w tym przepisie, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, samo w sobie pozwala na odmowę przyznania świadczenia osobie, która formalnie kwalifikuje się do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Aby jednak wskazane ustalenie mogło stanowić podstawę do podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia, właściwy organ musi poprzedzić je spełnieniem i ustaleniem wszystkich warunków określone w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z treści tego przepisu, jednoznacznie bowiem wynika, po pierwsze, że stwierdzenie rażącej dysproporcji, jako przesłanki odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, powinno być efektem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, po drugie, że rażąca dysproporcja powinna wystąpić pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy ustalonym podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, a po trzecie, że ustalony w ten sposób faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy powinien wskazywać, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu wykorzystując własne środki lub i posiadane zasoby majątkowe. Dopiero przeprowadzenie tych wszystkich czynności i ustaleń, pozwala na dokonanie oceny, czy w sprawie zachodzi faktycznie podstawa z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych do odmowy przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. W ramach tej oceny należy wziąć także pod uwagę, że rażąca dysproporcja, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, to wyraźna, oczywista i łatwo zauważalna różnica pomiędzy sytuacją majątkową ustaloną podczas wywiadu środowiskowego a deklarowanymi przez stronę dochodami, wskazująca na sytuację, która mogłaby sugerować istnienie jeszcze innych niż wykazane przez wnioskodawcę w złożonej deklaracji, źródeł dochodu (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1510/07, dostępny na stornie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/cbo/query). Wymaga w tym kontekście podkreślenia, że sam stan posiadania osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy nie ma decydującego znaczenia dla odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o przesłankę z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż w przypadku tego świadczenia istotny jest w myśl art. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe, w tym również dochód uzyskiwany z posiadanych dóbr materialnych. (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008r., sygn. akt I OSK 805/07, dostępny na stornie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Posiadanie określonych składników majątkowych będzie miało zaś znaczenie, gdy wnioskodawca zatai konkretne składniki stanu majątkowego, bądź też, gdy wartość tych składników w sposób znaczący odbiega od zadeklarowanej lub od możliwości dochodowych danego gospodarstwa domowego, co uzasadnia przypuszczenie, że mogły one zostać nabyte ze środków pochodzących z nieujawnionych źródeł dochodu (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1545/07; wyrok WSA w Opolu z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 100/12; dostępne na stornie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Te okoliczności powinny być jednak wykazane przez organ administracyjny. Na tle omawianej ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem organu prowadzącego sprawę w przedmiocie dodatku mieszkaniowego w oparciu o art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych było dokładne wyjaśnienie istotnych, z punktu widzenia przesłanki wskazanych w przywołanym przepisie, okoliczności faktycznych sprawy oraz rzetelne przeprowadzenie postępowanie dowodowego w sprawie, w tym przede wszystkim przeprowadzenie dowodu w postaci wywiadu środowiskowego, a następnie poczynienie w wyniku tego dowodu niebudzącego wątpliwości ustalenia o rażącej we wskazanym wyżej rozumieniu dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wnioskodawcy wykazanymi w deklaracji a faktycznym jego stanem majątkowym ustalonym podczas wywiadu środowiskowego. Wskazane ustalenie, powinno zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w ramach argumentów którego organ wykazałby zaistnienie wskazanych powyżej okoliczności, konieczny dla zaistnienia przedmiotowej przesłanki. W okolicznościach kontrolowanej sprawy niski poziom dochodów rodziny skarżącego wykazanych w deklaracji nie był kwestionowany; natomiast w ramach ustaleń faktycznego stanu majątkowego organy skoncentrowały się na posiadaniu przez skarżącego samochodu osobowy Peugot 407 z 2005 r. o wartości około 6.500 zł, nabytego przez skarżącego w 2019 r., a także posiadaniu działki rolnej o powierzchni 39,26 arów w miejscowości O., o wartości szacunkowej 15.000 zł, otrzymanej w drodze darowizny od rodziców. Sąd podziela pogląd prezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 757/06 (LEX nr 320107) oraz z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1545/07 (LEX nr 493242), że samo posiadanie i użytkowanie samochodu nie świadczy jeszcze o tym, że występuje rażąca dysproporcja między deklarowanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym. Posiadanie szesnastoletniego samochodu osobowego o wartości szacowanej na kwotę 6500 zł. nie daje podstawy do oceny, że istnieje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami rodziny strony a jej faktyczną sytuacją majątkową. Tym bardziej nie ma podstaw do twierdzenia, że faktyczna sytuacja majątkowa modyfikowana sprzedażą samochodu pozwoliłaby uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego z wykorzystaniem własnych środków i posiadanych zasobów majątkowych. Organ musi bowiem wziąć pod uwagę, że sprzedaż samochodu mogłaby skutkować koniecznością ponoszenia przez czteroosobową rodzinę skarżącego wyższych wydatków na utrzymanie (związanych z dojazdami) lub skutkować utratą pracy przez skarżącego, który pracuje jako kurier. Sąd stwierdza, że kilkunastoletni samochód średniej marki – w aktualnych realiach gospodarczych i społecznych - nie może być uznany za dobro luksusowe, a jego posiadanie nie świadczy o rażącej dysproporcji między deklarowanymi dochodami przez stronę a jej stanem majątkowym. Również posiadanie przez skarżącego działki rolnej, otrzymanej od rodziców w drodze darowizny, nie świadczy o zaistnieniu przesłanki z art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, uzasadniającej odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. Nie budzi wątpliwości sposób nabycia przez skarżącego tej nieruchomości, a organ nie wykazał, by posiadanie powyższej działki wiązało się z ponoszeniem kosztów, które mogłyby świadczyć o tym, że rodzina skarżącego posiada nieujawnione źródła dochodu. Jak już wyżej wskazano, sam stan posiadania osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy nie ma decydującego znaczenia dla odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o przesłankę z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ustawodawca nie wiąże przyznania dodatku mieszkaniowego z brakiem posiadania dóbr materialnych. Tym samym nie można oczekiwać od skarżącego, iż pozbędzie się 16-letniego samochodu i działki rolnej – dóbr mających zapewnić rodzinie skarżącego w miarę stabilną sytuację finansowo-materialną, by przez kilka miesięcy mógł opłacać czynsz. Przy czym, jak już wyżej podkreślono, zbycie samochodu nie oznacza wcale, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego się poprawi. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.