II SA/Bd 1313/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 1313/11 Uzasadnienie Działający z upoważnienia Prezydenta Kierownik Działu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G., decyzją z dnia [...] odmówił skarżącej K. S. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko L. N. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że z przedłożonych do wniosku dokumentów wynika, że ogółem w 2010 r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w wysokości 18 416 zł i 46 gr, na co składa się dochód skarżącej wykazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego z dnia [...] - po stosownych pomniejszeniach wynoszący 13616, 46 zł oraz dochód z funduszu alimentacyjnego za rok 2010 w wysokości 4800 zł. W przeliczeniu na osobę, miesięcznie daje to kwotę 767,35 zł, która przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego (504 zł) o kwotę 263,35 zł. Kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 68 zł, nie ma zatem możliwości skorzystania z uprawnienia do przyznania wnioskowanego świadczenia nawet pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała, że od dnia [...] nie pracuje, że po utracie pracy chorowała do [...], a obecnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych. Wniosła o uwzględnienie przy obliczaniu dochodu jej rodziny utraty dochodu z powodu zatrudnienia i renty. Załączyła dokumenty potwierdzające przedstawione w odwołaniu okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie SKO podało, że w związku z załączeniem przez skarżącą do odwołania nowych dokumentów, koniecznym było ponowne wyliczenie dochodu rodziny skarżącej. SKO obliczyło, że skarżąca w 2010 r. utraciła dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 8903,07 zł tj. 741,84 zł miesięcznie, a także utraciła prawo do renty w kwocie 2428,31 zł, tj. 202,36 zł miesięcznie. Łącznie więc miesięczna kwota dochodu utraconego wynosiła 944,20 zł. Z dniem [...] (do [...]) natomiast skarżąca uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych, który za pierwszy miesiąc tj. [..] wyniósł 660,87 zł. SKO przywołując treść § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881; ze zm.), powoływanego dalej w skrócie jako: "rozporządzenie" stwierdziło, że skarżąca w 2010 r. uzyskała dochód w wysokości 18 416,46 zł, tj. 1534,70 zł miesięcznie, od tego dochodu należało odjąć przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu z tytułu utraty zatrudnienia i renty w łącznej kwocie 944,20 zł, a następnie dodać kwotę wynikającą z uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, stanowiącą dochód uzyskany tj. 660,87 zł. SKO uznało w związku z tym, że miesięczny dochód rodziny skarżącej po odliczeniu utraconego dochodu i doliczeniu uzyskanego dochodu wyniósł 1251,37 zł, tj. 625,69 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie i przekroczył kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego, tj. 504 zł aż o 121,69 zł, co uniemożliwia przyznanie świadczenia także w związku z treścią przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; ze zm.). W skardze na powyższą decyzję SKO skarżąca podkreśliła, że aktualnie nie pracuje, utrzymuje się tylko z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 529,09 zł i z alimentów na córkę w kwocie 400 zł. Do [...] otrzymywała także dotację mieszkaniową w wysokości 132 zł. Powyższe dochody nie wystarczają jej na bieżące opłaty i leczenie córki, która często choruje. Z zaskarżoną decyzją SKO się nie zgadza i wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Z akt administracyjnych przedłożonych sądowi bezspornie wynika, że skarżąca w 2011 r. uzyskała dochód w kwocie 18 305,50 zł, który pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne zarówno w części odliczonej od podatku, jak i w części odliczonej od dochodu oraz o należny podatek wyniósł 13616,46 zł. Ponadto skarżąca uzyskała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 4800 zł. Ogółem więc uzyskała dochód w wysokości 18416,46 zł, tj. 1543,70 zł miesięcznie (vide: zaświadczenie Urzędu Skarbowego z [...] k-2, oświadczenie skarżącej z dnia [...] k-3). Z przedłożonego świadectwa pracy wynika, że skarżąca była zatrudniona w okresie od dnia [...] do dnia [...]. Z informacji o dochodach (Pit -11) wynika zaś, że z tego tytułu skarżąca otrzymała wynagrodzenie w łącznej wysokości brutto 12 877,30 zł (netto 8902,07 zł). Należy uznać, że dochód ten skarżąca utraciła, ponieważ zatrudnienie ustało z dniem [...]. Podobnie za dochód utracony należy uznać kwotę 2668,47 zł (2428,31 zł netto) stanowiącą sumę wypłaconych skarżącej w 2010 r. rent. Od [..] skarżąca tego świadczenia już nie pobiera (vide: dokumenty załączone do odwołania, nie ponumerowane). W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 23 lit. c i lit. d utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, a także utratę renty. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny (...) pomniejszonego o utracony dochód (art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia (cyt. na wstępie) w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Prawidłowo zatem, zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami prawa organ II instancji odjął od miesięcznego, przeciętnego dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w 2010 r. w wysokości 1534,70 zł (18416,46:12=1534,70 zł) kwotę 944,20 zł stanowiącą przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu z tytułu zatrudnienia i renty (8902,07 zł :12 + 2428,31 :12), otrzymując po wykonaniu tego działania kwotę 590,50 zł jako przeciętny miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2010 r. z uwzględnieniem utraty dochodu, która nastąpiła w 2010 r. Jeżeli natomiast chodzi o uwzględnienie przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny skarżącej uzyskania przez skarżącą w 2011 r. w okresie (od [...], do [...]) dochodu z tytuły wypłaty zasiłku dla bezrobotnych, to stwierdzić należy, że obliczeń tych organ II instancji nie przeprowadził prawidłowo. Od dochodu rodziny tj. 1534, 70 zł odjął bowiem przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu z tytułu utraty zatrudnienia i reny w łącznej kwocie 844,20 zł, a następnie dodał kwotę 660, 87 zł będącą równowartością zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego skarżącej za miesiąc [...] uznając ją za dochód uzyskany. Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. W przypadku uzyskania przez członka rodzinny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskanych dochód (art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Stosownie zaś do § 18 ust. 1 rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Przy czym użyte w tym przepisie określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" należy rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny obliczanego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczenia (tak w wyroku NSA z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09, dostępny na stronach cbois.nsa.gov.pl). Literalne odczytanie znaczenia tego przepisu, tak jak uczynił to organ II instancji w niniejszej sprawie, jest nie do pogodzenia zarówno z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i z Konstytucją RP. Stosowanie § 18 ust. 1 rozporządzenia polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodzinny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, prowadziłoby do trudnych do zaakceptowania skutków. Mogłoby się bowiem zdarzyć, że nawet jednorazowy miesięczny niewielki dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy mógłby pozbawić rodzinę świadczenia, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria. Dla prawidłowego rozumienia § 18 ust. 1 rozporządzenia, które odpowiadałoby normom ustawowym konieczna jest więc jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej z uwzględnieniem nakazu stosowania przepisów prawa w zgodzie z wartościami chronionymi Konstytucją RP. Wobec tego z § 18 ust. 1 rozporządzenia należy wyinterpretować obowiązek ponownego ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. Odpowiada to regulacjom zamieszczonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, jakim jest rozporządzenie, lecz rozumianym w sposób uwzględniający dobra chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, czy zasadę równości wobec prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 71 ust. 1, art. 32 i art. 2 Konstytucji RP (tak NSA w wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1568/10 i z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I OSK 351/09, z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10 dostępnie na stronach cbois.nsa.gov.pl). Przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodzinny, o jakim mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinien być więc liczony w ten sposób, że do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (z uwzględnieniem utraty dochodu o jakiej mowa w art. 3 pkt 23 lit.c ustawy) należy dodać dochód uzyskany z tytułu otrzymania zasiłku dla bezrobotnych i dopiero od tej kwoty zsumowanego dochodu obliczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie podzielić uzyskaną wartość przez liczbę osób wchodzących w jej skład (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1336/10, WSA w Gliwicach z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 469/10, WSA w Łodzi z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 366/08, WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 334/11; dostępne na stronach cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu II instancji, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do obliczenia dochodu rodziny w sposób wynikający z treści uzasadniania wyroku, uznając za dochód uzyskany zasiłek dla bezrobotnych wypłacany skarżącej w okresie od [...] do [...], tj. do dnia złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego.