II SA/Bd 1322/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-02-28
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi publicznej do nieruchomości, prawidłowo ustalił stan faktyczny i zebrał materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie okoliczności dotyczące dostępu do nieruchomości i bezpieczeństwa ruchu drogowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił własny poprzedni wyrok oraz zaskarżoną decyzję administracyjną i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji publicznej dopuściły się istotnych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego. W szczególności, materiał dowodowy zgromadzony przez organy był niekompletny i niewystarczający do wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek z urzędu podjąć wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym uwzględnić dokumenty i wiedzę o wcześniejszych postępowaniach dotyczących dostępu do nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku J. M. o zezwolenie na lokalizację zjazdu z drogi gminnej ul. J. do jego nieruchomości. Wójt Gminy odmówił zezwolenia, wskazując na niezgodność z przepisami technicznymi dotyczącymi dróg publicznych oraz na możliwość korzystania z drogi wewnętrznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy początkowo oddalił skargę, jednak po wniesieniu skargi kasacyjnej, uchylił swój własny wyrok oraz zaskarżone decyzje, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. Akt II SA/Bd 1322/16, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, kasacyjnego oraz nadpłaconego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na lokalizację zjazdu indywidualnego 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. Akt II SA/Bd 1322/16. 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. M. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 5. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz J. M. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 29 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 260 z późn.zm.), § 79 pkt 5, § 113 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016r. poz. 124) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2016r. znak [...], którą Wójt Gminy nie zezwolił J. M. na lokalizację na czas określony i nieokreślony zjazdu z drogi gminnej ul. J. działka nr ewid. [...] do nieruchomości wnioskodawcy stanowiącej działkę nr [...] w miejscowości P., obręb S. T. dla budynku mieszkalnego z garażem.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało następujący stan sprawy:
Organ pierwszej instancji stwierdził, że obsługa komunikacyjna nieruchomości wnioskodawcy może odbywać się przez drogę wewnętrzną oznaczoną nr [...]2 stanowiąca przedmiot użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej, bez konieczności wykonywania kolejnego zjazdu, a tym samym stwarzania dodatkowego punktu kolizji, zagrażającego bezpieczeństwu ruchu oraz ograniczającego jego płynność. W ocenie organu pierwszej instancji zagospodarowanie działki wskazuje, że planowane było korzystanie z drogi wewnętrznej (dz. [...]), gdyż front budynku usytuowany jest równolegle do przedmiotowej drogi, jak również w ogrodzeniu nieruchomości bramy wjazdowe i furtka wejściowa zlokalizowane są równolegle do drogi wewnętrznej. Wójt przywołał przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, wskazując, że lokalizacja planowanego zjazdu będzie niezgodna z przepisami technicznymi. Szerokość jezdni wynosi ok. 4m, rzędna ul. J. wynosi 39,04 a rzędna nieruchomości nr [...] wynosi 38,5-38,6. Brak jest chodnika, pobocza istnieje tylko skarpa nasypu. Uwzględniając zatem konieczność zapewnienia odpowiedniego odprowadzania wód opadowych zarówno z pasa drogowego jak i przedmiotowej nieruchomości, pochylenie na długości nie mniejszej niż 5m od krawędzi jezdni powinno mieć pochylenie maksymalnie 5%, a na dalszym odcinku nie więcej niż 15%.
W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o wyrażeniu zgody na wnioskowaną lokalizację zjazdu, bowiem nieruchomość w chwili obecnej nie ma dojazdu a jedyny wjazd możliwy jest z ul. J. W ocenie strony taki wjazd nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia w bezpieczeństwie w ruchu drogowym.
Rozpatrując sprawę Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację lub przebudowę zjazdu. Zgodnie z ust. 4, ze względu na wymogi wynikające z warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu lub jego przebudowę albo wydać zezwolenie na lokalizację zjazdu na czas określony. Organ powołał się również na treść § 79 i § 113 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy organ odwoławczy wskazał, że użyty w art. 29 ust. 4 ustawy zwrot "może" wyraża konstrukcję uznania administracyjnego po stronie organu, która wymaga szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Granice uznania organu określane są przez interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy ubiegającego się o uzyskanie zgody na lokalizację zjazdu z drogi, a także obowiązujące przepisy. Organ na podstawie akt sprawy (kopii mapy zasadniczej) stwierdził, że działka nr [...] stanowiąca drogę znajduje się na nasypie o rzędnych wynoszących na wysokości działki nr [...] od 39,19 do 39,9, a rzędne działki nr [...] wynoszą 38,5 do 38,6. Różnica poziomów między drogą a działką oraz odległość od krawędzi drogi do granicy działki nr [...] sprawia, że nie będzie mógł zostać zachowany warunek określony w § 79 ust. 5 ww. rozporządzenia, gdyż pochylenie podłużne na długości nie mniejszej niż 5 m od krawędzi korony drogi będzie większe niż 5%. Wyjazd z działki stanowiącej własność odwołującego na ul. J. (dz. [...]) musiałby odbywać się pod górę, w związku z czym nie byłby zachowany warunek określony w § 113 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia tj. musiałby odbywać się w miejscu, w którym nie jest zapewniona wymagana widoczność wjazdu na drogę dla uczestników ruchu korzystających z drogi.
W ocenie organu odwoławczego ustalenia organu I instancji, w szczególność wskazanie, że wykonanie planowanego zjazdu naruszałoby przepisy rozporządzenia oraz wydana na ich podstawie decyzja są zgodne z prawem.
J. M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wyrażenie zgody na lokalizację zjazdu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, skoro się zważy, że wskazany zjazd jest jedyną możliwością dojazdu do jego nieruchomości. Zakwestionował także zasadność odmowy zjazdu z istniejącej drogi gminnej, bowiem lokalizacja zjazdu nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia w bezpieczeństwie w ruchu drogowym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 lutego 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z tego samego dnia, oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy prawidłowo ustaliły, iż zabudowana budynkiem mieszkalnym i garażem nieruchomość skarżącego oznaczona nr ewid. [...] posiada alternatywny do wnioskowanego dostęp do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną, mimo, że niw wynika to jednoznacznie z akt sprawy. Skarżący ogólnikowo jedynie, bez wskazania na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów, twierdzi, że jedyną możliwością wjazdu na jego nieruchomość jest obecnie wjazd z drogi gminnej ulicy J. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych, w szczególności wykonanie drogi gminnej ul. J. na nasypie, związany z tym znaczny spadek terenu w kierunku nieruchomości skarżącego nr [...], szerokość drogi, która w połączeniu ze spadkiem terenu może uniemożliwiać lub znacznie utrudniać swobodny skręt. Utrudnienia takie nie wystąpią w sytuacji wjazdu i wyjazdu na nieruchomość od strony urządzonej drogi wewnętrznej (dz. nr [...]).
Sąd podzielił ocenę organu, iż ze względu na określone rozporządzeniem z 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wymogi techniczne, w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskowane usytuowanie zjazdu uniemożliwia jego lokalizację z uwagi na uwarunkowania ukształtowania terenu, w szczególności różnicę poziomów pomiędzy nieruchomością skarżącego i usytuowanej na dawnym nasypie kolejowym drogi publicznej, co zostało szczegółowo opisane w decyzji, na podstawie akt sprawy. Organy w oparciu o obowiązujące przepisy prawa wyjaśniły, dlaczego w ich cenie zrealizowanie planowanego zjazdu z drogi publicznej zagrażałoby bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił, zgodnie z wymogami art. 7, art. 107 § 3 K.p.a. dlaczego organy orzekające dały priorytet interesowi społecznemu, przypisując większe znaczenie kwestii bezpieczeństwa ruchu drogowego. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. M., reprezentowany przez adwokata, zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ust. 1 i 4 ustawy o drogach publicznych w zw. z § 79 ust. 5, § 113 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, poprzez błędna wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż przepisy te nie mogą stanowić podstawy zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi gminnej do działki skarżącego, podczas gdy zjazd ten, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa jest możliwy, co więcej jest zgodny z przepisami technicznymi i nie stwarza zagrożenia w bezpieczeństwie uczestników ruchu drogowego,
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt c w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej sprawowanej przez sąd administracyjny i wydanie rozstrzygnięcia, które sankcjonuje uchybienia proceduralne popełnione w sprawie przez organ administracji, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 4, art. 80, art. 107 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez:
- niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy i uznanie mimo braku podstaw i dowodów, że zjazd z drogi gminnej ul. J. do nieruchomości skarżącego będzie niezgodny z przepisami technicznymi i stworzy stan zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym,
- przyjęcie, że obsługa komunikacyjna nieruchomości skarżącego może odbywać się przez drogę wewnętrzną oznaczoną nr [...] stanowiącą przedmiot użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej, przy braku poczynienia jakichkolwiek ustaleń pod kątem niniejszej sprawy w zakresie tego czy faktycznie jest to możliwe, a wręcz działanie na niekorzyść skarżącego, zwłaszcza gdy się zważy, że Gmina była uczestnikiem postępowania o ustanowienie drogi koniecznej w sprawie z wniosku J. M., która toczyła się przed Sądem Rejonowym (sygn. [...]) i dotyczyła dojazdu do nieruchomości skarżącego od strony działki nr [...], gdzie Sąd wniosek skarżącego oddalił i wskazał, że zasadnym jest wykonanie zjazdu do nieruchomości skarżącego z drogi ul. J., albowiem zgodnie z opinią biegłego sądowego do wskazanej sprawy, wykonanie takiego zjazdu jest możliwe w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, a tym samym nie budzi najmniejszych wątpliwości, iż organ z urzędu posiadał wiedzę, iż skarżący nie ma możliwości wjazdu do swojej nieruchomości ze wskazanej przez organ działki, a także organ z urzędu posiadał wiedzę, iż wykonanie zjazdu jest możliwe i zgodne z obowiązującymi przepisami,
- wydanie przez organy obu instancji, w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w szczególności poprzez pominięcie zweryfikowania okoliczności podnoszonej przez skarżącego, skoro się zważy, iż działał on bez fachowego pełnomocnika, że nie ma on możliwości innego dojazdu do wskazanej nieruchomości.
2. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak własnych ustaleń sądu pierwszej instancji co do stanu faktycznego przyjętego przez ten sąd za podstawę rozstrzygnięcia,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia w świetle podniesionego przez skarżących zarzutu granic swobodnej oceny dowodów w związku z uznaniem, ze zjazd z drogi gminnej do działek skarżącego zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, mimo braku ku temu podstaw faktycznych i dowodów.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie wniósł nadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów tj. opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa z lipca 2013r. sporządzonej do sprawy [...] Sądu Rejonowego, postanowienia tego Sądu z [...] października 2013r. oraz decyzji Wojewody z [...] stycznia 2007r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności, na okoliczność zgodności z obowiązującymi przepisami prawa zjazdu z drogi ul. J. do nieruchomości skarżącego, poczynionych przez biegłego ustaleń w zakresie zgodności lokalizacji zjazdu z przepisami prawa także brakiem zagrożenia bezpieczeństwa dla uczestników ruchu drogowego, niemożności dojazdu skarżącego do swojej nieruchomości z innych działek, w szczególności od strony drogi wewnętrznej oznaczonej nr [...] i powodów takiego stanu rzeczy.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2017r. skarżący wniósł także o wyjaśnienie uzasadnienia wyroku w kwestii dotyczącej wiedzy na temat wcześniejszej sprawy z jego wniosku o ustanowienie drogi koniecznej toczącej się w Sądzie Rejonowym (sygn. akt [...]). Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017r. sygn. II SA/Bd 1322/16 tutejszy Sąd oddalił wniosek o wykładnię uzasadnienia wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie naruszenia przepisów postępowania, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mimo częściowo błędnego sformułowania są oczywiście usprawiedliwione, bowiem uchybienie w zakresie realizacji funkcji kontrolnej sądu administracyjnego (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a.), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny, wbrew oczekiwaniu strony skarżącej, nie rozstrzyga merytorycznie sprawy administracyjnej, nie jest kolejną instancją odwoławczą w tym zakresie. Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje wyłącznie kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jak wynika z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy, w tym decyzji organów administracji, wniosku i wszelkich pism procesowych skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze nie zostały wykazane okoliczności ani dowody wskazywane przez skarżącego dopiero w skardze kasacyjnej. Nie są znane sądowi przyczyny takiego przemilczenia okoliczności mogących mieć istotne znacznie dla sprawy, zarówno przez Wójta Gminy – orzekającego w niniejszej sprawie jako organ administracji pierwszej instancji, jak w szczególności przez skarżącego. Z treści skargi kasacyjnej i dołączonych do niej dokumentów wynika jednoznacznie, że skarżący posiadał wiedzę o okolicznościach i dowodach w kwestionowanym zakresie i to niezależnie od samodzielnego działania w sprawie. Wniosek, dwukrotne odwołania oraz skarga, poza ogólnym nieudokumentowanym stwierdzeniem, że nie jest możliwy inny dojazd do nieruchomości, nie wskazywały podnoszonych w skardze kasacyjnej okoliczności faktycznych związanych z kwestią spornego dostępu do nieruchomości, jak również na istniejące w tym zakresie dowody. Potwierdza to treść samodzielnie złożonego wniosku o wyjaśnienie uzasadnienia wyroku. Skarżący nie skorzystał również z możliwości udziału w rozprawie przed sądem 21 lutego 2017r., o czym został prawidłowo zawiadomiony.
Niezależnie jednak od powyższego zaniechania strony skarżącej, w ocenie Sądu, w świetle przedstawionych wraz ze skargą kasacyjną oraz wnioskiem o wykładnię wyroku nowych dowodów i okoliczności, należy stwierdzić, że zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy wadliwą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2016r. wydaną z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1,art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), a naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy z wnioskiem o wydanie zezwolenia na lokalizację indywidualnego zjazdu z drogi gminnej (ul. J. nr dz. [...]) do nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości S. T. Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U z 2015r., poz. 460 ze zm. w skrócie "u.d.p.").
Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 8 u.d.p., użyte w tej ustawie pojęcie "zjazd" oznacza połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podkreślenia zatem wymaga, iż kwestia zapewnienia dostępu danej nieruchomości do drogi publicznej, w znaczeniu prawnym nie jest przedmiotem regulacji ustawy o drogach publicznych, lecz wiąże się z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz prawa budowlanego. Określenia w jaki sposób dla danej działki budowlanej, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym ma być zapewniony dostęp do drogi publicznej należy poszukiwać także odpowiednio w przepisach prawa miejscowego lub decyzji o ustaleniu warunków zabudowy oraz w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzeniu projektu budowlanego dla konkretnej inwestycji. O czym będzie dalej mowa.
W myśl art. 29 ust. 1 u.d.p., budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu. Zezwolenie na lokalizację zjazdu, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 5. W zezwoleniu na lokalizację zjazdu określa się miejsce lokalizacji zjazdu i jego parametry techniczne, a także zamieszcza się wskazane pouczenia o obowiązkach związanych z prowadzeniem robót budowlanych i związanych z tym uzgodnieniach (ust. 3). Zgodnie z ust. 4 art. 29 ww. ustawy, ze względu na wymogi wynikające z warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu lub jego przebudowę albo wydać zezwolenie na lokalizację zjazdu na czas określony.
Warunki techniczne, o których mowa zostały określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U z 2016r. poz. 23). Z powyższego aktu wynika, iż organ administracji wydając decyzję w sprawie zezwolenia na lokalizację zjazdu publicznego lub jego przebudowę, kieruje się względami bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz kryteriami wyznaczonymi przez powyższe rozporządzenie.
Zasadnie organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w sprawie wyrażenia zgody na budowę zjazdu, podejmowana w oparciu o art. 29 ust. 1 i 4 u.d.p., wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, a także stanowiskiem doktryny prawa, oznacza to, że wydawana w jego ramach decyzja administracyjna powinna cechować się szczególnie starannym uzasadnieniem prawnym i faktycznym, umożliwiającym jej właściwą kontrolę. Granice uznania są określane przez interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy ubiegającego się o uzyskanie zgody na lokalizację zjazdu (wjazdu) z drogi, a także obowiązujące przepisy. Podlega ono ograniczeniom wynikającym z warunków technicznych, zawartych we ww. rozporządzeniu. Przepisy rozporządzenia, do których odsyła art. 29 ww. ustawy, nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że w sprawach lokalizacji zjazdu publicznego uznanie administracyjne zostało wyłączone w sytuacjach, gdy wyjazd i wjazd na drogę miałby zostać urządzony w miejscach zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego, gdyż wówczas organ obowiązany jest wydać decyzję odmowną.
Podkreślić w tym miejscu należy zatem, że naczelną zasadą przy wyrażaniu zgody na wykonanie nowego zjazdu z drogi publicznej jest właśnie zasada bezpieczeństwa w ruchu drogowym, która może ograniczać uprawnienia właściciela nieruchomości w swobodnym korzystaniu ze swojej własności (zob. wyrok NSA z 31 marca 1999 r. sygn. akt II SA 188/99; wyrok NSA z 23 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 986/04). Prymat zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym nad słusznym interesem wnioskodawcy jest powszechnie przyjmowany w orzecznictwie (zob. np. wyroki NSA: z 21 stycznia 2015r. sygn. I OSK 1422/13, z 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 276/11; z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 1068/10, LEX nr 863287, z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1243/09, LEX nr 594986, czy też z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1148/06, LEX nr 382712). Innymi słowy, organ nie może wydać decyzji o lokalizacji wjazdu czy zjazdu z drogi, która powodowałaby zwiększenie zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (w tym ruchu pieszych), zatem kwestia ta powinna być przedmiotem wnikliwego postępowania dowodowego.
Nadto podnieść należy, że zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez organy Państwa, czego wyrazem jest m.in. prawna regulacja lokalizacji zjazdów z dróg, stanowi wyraz konstytucyjnej zasady ochrony życia, wyrażonej w art. 38 Konstytucji, jak również nakazu zapewniania bezpieczeństwa obywateli, zawarowanego w art. 5 Konstytucji. Ze względu zatem na swoją rangę, ochrona życia i bezpieczeństwa obywateli – także w aspekcie rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo na drogach – w sytuacjach kolizyjnych przeważa nad interesem indywidualnym jednostki czy jej prawem własności.
Z powyższych rozważań wynika zatem, że organ rozpatrujący wniosek o lokalizację zjazdu z drogi publicznej musi skrupulatnie przeanalizować w postępowaniu, czy i w jakim stopniu inwestycja ta będzie rzutować na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a następnie w sposób wyczerpujący, realizujący zasady Kodeksu postępowania administracyjnego oraz dyspozycję art. 107 § 3 tej ustawy – uzasadnić (patrz: wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1786/12).
W kontrolowanej przez Sąd sprawie, pierwotna wydana przez Wójta Gminy decyzja o odmowie zgody na lokalizację zjazdu z drogi gminnej ul. J. (nr ewid. [...] w P.) do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], została uchylona decyzją kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2014r. (błędnie wskazano 2014r.), a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ dokonał oględzin nieruchomości obejmującej działkę nr [...], o czym zawiadomił stronę, która nie wzięła udziału w tej czynności procesowej, nie zajęła także stanowiska w sprawie. Z treści protokołu z oględzin wynika, że ulica J. zlokalizowana jest na nasypie stanowiącym stary tor kolejowy, stwierdzono znaczny spadek terenu działki nr [...] ze względu na istniejący nasyp, stwierdzono także istniejące zagospodarowanie działki nr [...] usytuowane na korzystanie z drogi wewnętrznej stanowiącej działkę nr [...] istniejąca brama wjazdowa oraz furtka, usytuowanie budynku frontem (wejściem do budynku oraz wjazdem do garażu) do ul. K. w P. Wskazano na ograniczoną widoczność podczas ewentualnego wjazdu na ul. J., utrudnienia w ruchu drogowym oraz niebezpieczeństwo kolizji, wskazując, że szerokość ul. J. wynosi ok. 4m, w związku z czym nie ma możliwości swobodnego skrętu (k. 20 akt adm.).
Jak wynika z analizy akt sprawy organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił następnie stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wyjaśnień oraz wniosków i zastrzeżeń (k. 21). Wnioskodawca z możliwości tej nie skorzystał. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż zasady postępowania administracyjnego nie mogą być rozumiane w ten sposób, że wnioskodawca biernie oczekuje na wydanie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, wyłącznie kontestując decyzję niekorzystną. Strona dbająca o własny interes winna wziąć czynny udział w postępowaniu i zaoferować organowi wnioski i znane jej lub będące w jej posiadaniu dowody, istotne jej zdaniem dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia.
Niezależnie jednak od powyższego, nawet bierność wnioskodawcy, po skutecznym wszczęciu postępowania administracyjnego nie zwalnia organu administracji publicznej od obowiązku z urzędu lub na wniosek stron podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art.8). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9). Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Wobec powyższego, mając z urzędu wiedzę w zakresie istotnych wątpliwości i sporu co do prawnego zapewnienia dostępu do nieruchomości skarżącego (działka nr [...] w miejscowości P.) i twierdzenie wnioskodawcy, iż nie ma innej możliwości zapewnienia dostępu do działki budowlanej niż poprzez zjazd z drogi gminnej ul. J. (dz. nr [...]) Wójt Gminy w pierwszej kolejności powinien podjąć wszelkie niezbędne czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego ustalić tę okoliczność. W tej sytuacji jaka wynika pośrednio z dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów nie może budzić wątpliwości, że Wójt Gminy z urzędu posiadał wiedzę i dostęp do istotnych dokumentów, które winny podlegać ocenie i weryfikacji w niniejszym postępowaniu. W szczególności organ winien uwzględnić takie zasadnicze dla ustalenia istnienia możliwości i zgodnego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dostępu do nieruchomości dokumenty i okoliczności, jak: decyzje lub inne rozstrzygnięcia określające spełnienie warunków do wyodrębnienia działki nr [...] jako odrębna nieruchomość, stosowne przepisy gminne – plan zagospodarowania przestrzennego i wydana na ich podstawie decyzja o ustaleniu warunków zabudowy, decyzja o pozwoleniu na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym.
Bez wątpienia nieruchomość, a tym bardziej działka budowlana powinna mieć zapewniony prawnie dostęp do drogi publicznej. Działka nr [...] przylega w dacie orzekania przez organy wszakże do drogi gminnej ul. J. (od strony północnej), lecz również do dróg wewnętrznych -działka [...] od strony wschodniej oraz działka nr [...] od stronu południowej (w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej).
Jak wynika pośrednio z treści przedłożonej do skargi kasacyjnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007r. znak [...], decyzją z [...] stycznia 1997r. (znak [...]) Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem na ścieki na działce [...] w S. T. gmina Z. W. W pkt 3 tej decyzji ustalono warunki obsługi w zakresie infrastruktury technicznej, gdzie określono dojazd od strony drogi na działce nr [...]. Ustalenia decyzji o warunkach zabudowy wiążą organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę. Z decyzji Wojewoda wynika również, że decyzją z dnia [...] lutego 1997r. (znak [...]) Wójt Gminy zatwierdził projekt budowlany dotyczący budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego ze zbiornikiem na ścieki na działce nr [...] obejmujący jednak projekt zagospodarowania działki, w którym wjazd na teren działki nr [...] przewidziano od strony działki nr [...], dodatkowo brak było w aktach sprawy zgody właściciela działki nr [...]. To stało się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z [...] lutego 1997r. ale wyłącznie w części, dotyczącej usytuowania wjazdów na działkę od strony drogi na działce nr [...], a w pozostałym zakresie Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Nie jest przedmiotem oceny sądu ani organów w niniejszej sprawie prawidłowość stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w tak określonej części. Jeżeli zatem decyzja ta jest ostateczna i pozostaje w obrocie, to konieczne jest w dalszej kolejności poddanie ocenie treści pozostałej w mocy części decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, w szczególności czy przewidziano tam inny prawny wjazd na teren działki budowlanej. Jeżeli nie, to organ winien ustalić po pierwsze czy i jakie były w następstwie powyższej decyzji dalsze działania właściwego inspektora nadzoru budowlanego, w szczególności czy toczyło się i jak zakończyło postępowanie naprawcze w trybie przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, czy budowa jest prawnie zakończona.
Ponownie przypomnieć bowiem należy, iż zgodnie z art. 4 pkt 8 u.d.p. pojęcie "zjazd" oznacza połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dostęp do drogi publicznej jest zatem kategorią prawnego uregulowania dostępu do konkretnej nieruchomości, w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Prowadząc postępowanie w sprawie zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi kwestia ustalenia czy dana nieruchomość ma zapewniony dostęp do drogi publicznej ma istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, kiedy w zgodzie z wydaną decyzją administracyjną została zabudowana czyli jest działką budowlaną. Nie oznacza to oczywiście, iż w niniejszym postępowaniu organ ma zastępować inne tryby regulacji powyższej kwestii, ale stan faktyczny należy prawidłowo ustalić, co jak wynika z powyższej decyzji nie nastąpiło.
Nie można nie dostrzec, że twierdzenie i ustalenie organu pierwszej instancji że front budynku i zabudowa jest zorientowana na korzystanie z działki nr [...], (drogi wewnętrznej) jest w okolicznościach tej sprawy, co najmniej niewystarczające. Organ winien bowiem odnieść się do znanej mu kwestii stwierdzenia nieważności w części decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz dalszych tego konsekwencji. Nadto rozważyć czy i w jaki sposób jest prawnie uregulowana aktualnie kwestia zapewnienia dostępu nieruchomości do drogi publicznej, w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co zdaje się kwestionować strona skarżąca. W tym zakresie pierwszeństwo mają zatem ewentualne przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako aktu prawa miejscowego, a w przypadku jego braku decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Wskazać należy, iż okoliczność braku bezpośredniego dostępu do drogi gminnej sama w sobie nie rodzi obowiązku wydania przez zarządcę wnioskowanej zgody na budowę zjazdu do tej działki z drogi publicznej. Z faktu tylko graniczenia nieruchomości skarżącego z drogą gminną nie można wywodzić każdorazowo konieczności zapewnienia jej dostępu do tej właśnie drogi publicznej.
Pojęcie "dostępu do drogi publicznej", będące niezbędnym elementem w zagospodarowaniu przestrzennym terenu, zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 14 obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 778 ze zm.) w świetle, którego dostęp do drogi publicznej to bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej.
Warunek "dostępu do drogi publicznej" będzie spełniony tylko wówczas, gdy teren ma dostęp do drogi zaliczonej do jednej z dróg wymienionych w art. 2 ustawy z 1985 r. o drogach publicznych. Dostęp ten może być bezpośredni, jeżeli nieruchomość położona jest przy drodze publicznej lub pośredni, przez inne nieruchomości, na których albo ustanowiono służebność drogową albo stanowiących drogi wewnętrzne (drogi nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych).
Analogicznie zdefiniowane jest pojęcie dostępu do drogi publicznej w art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.). Gdzie nadto w art. 4 pkt 3a zdefiniowane jest pojęcie działki budowlanej, jako zabudowanej działki gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce.
Wskazać należy, że brak jest w istocie w aktach sprawy dokumentów, w tym dokumentów urzędowych, na podstawie których organy ustaliły, iż zabudowana budynkiem mieszkalnym i garażem nieruchomość skarżącego oznaczona nr ewid. [...] posiada, w zdefiniowanym wyżej rozumieniu, rzeczywisty alternatywny do wnioskowanego dostęp do drogi publicznej poprzez, przylegającą do niej drogę wewnętrzną. Nie wynika to jednoznacznie z dokumentów zgromadzonych w sprawie, co stwierdził sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2017r., w toku postępowania także bowiem skarżący nie twierdził i nie dowodził, że nie istnieje prawna możliwość dostępu do przedmiotowej nieruchomości poprzez wskazywaną drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności. Twierdzenie to jednak budziło uzasadnione wątpliwości w sytuacji, gdy nieruchomość bezpośrednio przylega i to z dwóch stron do betonowych dróg wewnętrznych, będących w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej (działki nr [...] oraz działka nr [...]).
Ta jednak konstatacja Sądu, z uwzględnieniem ujawnionych obecnie dowodów, i w ich kontekście ponownej weryfikacji dopełnienia przez organy orzekające obowiązków wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., musi zostać odmiennie oceniona. Mimo bowiem, iż z zasad logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności co do sposobu kształtowania zagospodarowania przestrzennego, można założyć, że dostęp prawny działki nr [...] do drogi publicznej był planowany przy podziale poprzez drogę wewnętrzną na działce nr [...] (tożsamy numer ewidencyjny działki z dodatkowym dzielnikiem sugeruje pierwotnie wydzielenie tych działek z jednej nieruchomości), na co wskazywałoby także sposób usytuowania tej działki i zagospodarowania sąsiednich nieruchomości - okoliczności te obecnie wymagają zweryfikowania i ustalenia na podstawie szczegółowo przeprowadzonego postępowania dowodowego.
Wobec powyższego, oczywiście usprawiedliwione okazy się podstawy kasacyjne kwestionujące prawidłowość dokonania przez sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji Wójta Gminy, w aspekcie ich zgodności z przepisami procedury administracyjnej. Dokonana ponownie na skutek skargi kasacyjnej i załączonych do niej dokumentów, z których dowód uzupełniający sąd przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dała podstawy do stwierdzenia, iż materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji jest niekompletny i z pewnością niewystarczający do wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych tej sprawy.
Powyższe naruszenia przepisów postępowania, przez organy administracji obydwu instancji, co zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To w konsekwencji oznacza, iż oddalając uchylonym wyrokiem skargę na wadliwą w takim stopniu decyzję administracyjną, Sąd naruszył przepis art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla tę decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie wszystkie jednak zarzuty i twierdzenia skargi kasacyjnej na obecnym etapie postępowania można uznać za uzasadnione. W szczególności, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie wynika z materiału dowodowego, że przedmiotowa nieruchomość nie ma prawnie zapewnionego dostępu do drogi publicznej, poprzez drogę wewnętrzną na działce nr [...] i że nie istnieje taka możliwość, w zgodzie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie przesądza o tym z pewnością treść przedłożonego uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2013r. sygn. akt XI [...] oddalającego wniosek skarżącego o ustanowienie dla przedmiotowej nieruchomości skonkretyzowanej służebności drogowej – czyli wiodącej przez drogi wewnętrzne na działkach [...] i [...], stanowiące drogę osiedlową Spółdzielni Mieszkaniowej. Nadto jak wynika z uzasadnienia tego wyroku Sąd uznał żądanie wnioskodawcy jedynie za przedwczesne (str.10) Sąd wskazał, że rozstrzygniecie w tej sprawie – w razie podjęcia działań przez wnioskodawcę w zakresie wykonania zjazdu na drogę – ulicę J. spowoduje konieczność oceny przez gminę czy sytuacja jest wyjątkowa, dopuszczająca lokalizację zjazdu na drogę oznaczoną jako ulica J. Dopiero odmowna decyzja stworzy stan zezwalający na rozważenie złożenia wniosku o ustanowienie służebności drogowej. Dodatkowo Sąd wskazał, że nie można przez stwarzanie – szczególnie w toku postępowania sądowego – faktów dokonanych zmierzać do uzyskania korzystnych dla siebie rozstrzygnięć sądowych, co zdaje się było motywem dziania wnioskodawcy wykopującego przed przybyciem biegłego sadowego głęboki dół od strony północnej swej nieruchomości.
Zgodzić się jednak należy ze stroną skarżącą, że Gmina była uczestnikiem przedmiotowego postępowania, zatem znała z urzędu wyrok i winna uwzględnić go w materiale dowodowym sprawy, wraz z opinią biegłego sądowego z dziedziny budownictwa R. P. z lipca 2013r. i odnosząc do oceny pozostałego materiału dowodowego uwzględnić przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nie bez znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej konkretnej sprawy administracyjnej, z pewnością dla oceny przydatności powyższej opinii będzie miało ustalenie i weryfikacja, czy stan faktyczny lub prawny od daty jej sporządzenia uległ zmianie i w jakim zakresie (np. charakter i parametry techniczne drogi oraz usytuowania lub zagospodarowanie przedmiotowej działki), czy biegły był uprawniony i czy w zakresie opinii sporządzonej na zlecenie sądu powszechnego odnosił się do oceny możliwości wykonania zjazdu z działki nr [...] na drogę (obecnie drogę publiczną) także w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa, czy tylko w aspekcie technicznym i wymogów prawa budowlanego. Z pewnością, w sytuacji gdy strona opierając się na tej opinii kwestionuje stwierdzenie organu, co do niemożności usytuowania zjazdu z powodu naruszenia wymogów technicznych, konieczne jest w tym zakresie aby organ administracji publicznej szczegółowo wyjaśnił przeciwne własne stanowisko z powołaniem się na konkretne dowody i normy prawa materialnego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i podejmie wszelkie niezbędne czynności celem wyjaśnienia i załatwienia sprawy administracyjnej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ winien w pierwszej kolejności ustalić jaki jest aktualnie prawnie uregulowany dostęp do nieruchomości, wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia i sprecyzowania wzniosu poprzez określenie i zwymiarowanie konkretnego miejsca i sposobu usytuowania wnioskowanego zjazdu z drogi publicznej (jego parametrów technicznych), a następnie dokonać oceny z uwzględnieniem słusznego interesu strony oraz interesu społecznego (bezpieczeństwa w ruchu drogowym) podstaw do wydania decyzji w sprawie wnioskowanego zjazdu.
Z uwagi na zasadność zarzutów procesowych opartych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedwczesne byłoby na tym etapie odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 179a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok z dnia 21 lutego 2017r. i po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Sąd zasądził od organu, którego decyzji dotyczyła skarga na rzecz skarżącego, zgodnie z wnioskiem zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego, w tym kasacyjnego w łącznej wysokości 897 zł (200 zł wpis od skargi, 100 zł opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia uzasadnieniem sporządzonym na wniosek, 100 zł wpis od skargi kasacyjnej,17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego adwokata, który reprezentował stronę dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej i nie był obecny na rozprawie), na podstawie art. 200, art., 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. do miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
W punkcie 5 sentencji wyroku, na podstawie art. 225 p.p.s.a. i § 3 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono z urzędu o zwrocie skarżącemu nadpłaconego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej - kwoty 150 zł. Wraz ze skargą kasacyjną strona skarżąca uiściła bowiem wpis w wysokości 250 zł, podczas gdy należny był ów wpis w wysokości 100 zł
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło