II SA/Bd 138/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr ŚR.4300.283.2012 Wójt Gminy D. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1, 2 i 8, art. 6 ust. 1 i 2, art. 8 pkt 4a i 6, art. 12a, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i 2, art. 25, art. 26, art. 28, art. 29, art. 30, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.u. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2011 r. Nr 298, poz. 1769 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 959), art. 39 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591ze zm.) odmówił przyznania S. W. zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci – K. W., K. W. i K. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wnioskowanego na ww. dzieci oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego na K. W.. Organ stwierdził, że przedmiotowy zasiłek przysługuje osobom, których dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł., tymczasem w rodzinie S. W. miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i tym samym nie spełnia ona przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia. W odwołaniu S. W. wyjaśniła, że w złożonym wraz z wnioskiem załączniku nr 6 mylnie zamiast kwoty dochodu, podała kwotę przychodu tj. [...] zł, w sytuacji gdy w rzeczywistości jej dochód wyniósł [...]. Błąd ten wynikał z niewłaściwego obliczenia dochodu tj. nieodjęcia od kwoty przychodu, kwoty kosztów uzyskania tego przychodu. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 4a i ust. 4b art.8 ust.4a, 6 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wyjaśniając, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust 2. (rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 539 zł. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji badał także okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl, którego zasiłek rodzinny przysługuje również w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przedstawionymi przez wnioskodawczynię zaświadczeniami dochód jej rodziny w 2011 r. wyniósł [...] wobec tego miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł. Kwota ta przekracza ustawowe kryterium o [...] zł. Odnosząc się do wskazanej w odwołaniu pomyłki organ stwierdził, że argument S. W. o mylnym podaniu kwoty dochodu jest dla organu niezrozumiały, gdyż, podana przez nią kwota znajduje potwierdzenie w przedłożonym zaświadczeniu Naczelnika I Urzędu Skarbowego w B. W skardze S. W. podobnie jak w odwołaniu wytłumaczyła, iż błędnie podała przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamiast dochodu. Wskazała, że w zaświadczeniu na które powołał się organ odwoławczy zapisany jest przychód, a nie dochód i z uzyskanego i podanego przychodu poniosła koszty zakupu towarów na kwotę [...] zł, po prawidłowym obliczeniu osiągnięty przez nią dochód wyniósł [...] zł. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza dotyczy sprzedaży towarów, a więc jej dochodem jest przychód pomniejszony o koszty zakupu tych towarów. Wyjaśniła, że w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego podany jest przychód, gdyż jej formą opodatkowania jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Zarzuciła organowi odwoławczemu brak podjęcia wyczerpujących czynności w zakresie prawidłowego rozpoznania odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż to dane zawarte w oświadczeniu o dochodach członków rodziny, dotyczące uzyskanego deklarowanego dochodu, stanowią podstawę do ustalenia dochodu z działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej, nie zaś dane dotyczące przychodu wynikającego z zaświadczenia z urzędu skarbowego i w konsekwencji dane z oświadczeń zostały uwzględnione do ustalenia dochodu w rodzinie skarżącej na potrzeby przyznania świadczeń rodzinnych. Dane zawarte w zaświadczeniu organu skarbowego pozwalają natomiast na weryfikację wysokości składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz zryczałtowanego podatku należnego, zadeklarowanych oświadczeniu skarżącej. W dalej części kolegium powtórzyło argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako P.p.s.a.). W myśl tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Rozpoznając skargę w świetle powyżej wskazanych kryteriów Sąd uznał, że jest ona zasadna. Przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie stanowi uwzględniona przez organ wysokość kwoty dochodu uzyskanego przez skarżąca w 2011 r., w celu obliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (pkt 1) opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2) osobie uczącej się (pkt 3). Nie ma więc wątpliwości, że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do otrzymania tego zasiłku. Natomiast w myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł (kwota obowiązująca w dniu orzekania przez organ odwoławczy). Niezbędne jest więc ustalenie dochodu osiągniętego przez członków rodziny z uwzględnieniem art. 3 pkt 1 lit a, w którym to ustawodawca wyjaśnił, by przez dochód rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] września 2012r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., z którego wynika, że w roku 2011 r. osiągnęła przychody ogółem wysokości [...] zł w tym składki na ubezpieczenie społeczne – [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł. oraz oświadczenie, w którym wskazała, iż w 2011 r. uzyskany przez nią dochód, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wyniósł [...] zł. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy D. skarżąca wyjaśniła jednak, iż w przedłożonym oświadczeniu błędnie wpisała kwotę osiągniętego przychodu, a nie tak jak powinna dochodu, który w roku 2011 r. wyniósł [...] zł. Tego argumentu nie uwzględnił jednak organ odwoławczy wskazując, że podana w oświadczeniu kwota dochodu znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu z urzędu skarbowego. W tym miejscu należy przypomnieć i podkreślić, iż zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi Rozdziale 2, Działu I k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 – zasada państwa prawa), w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmując wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 – zasada praworządności). Nadto organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 – zasada pogłębiania zaufania do organów państwa). Uzupełnieniem tych zasad są przepisy dotyczące postępowania dowodowego mówiące m.in. iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 §1). Natomiast stosownie do art. art. 77 §1 organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, a w myśl art. 80 to czy dana okoliczność została udowodniona, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W kontekście tych przepisów należy więc zauważyć, że wnosząc odwołanie, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję, skarżąca wyjaśniła, że jej dochód wyniósł [...] zł i że w złożonym w dniu [...] września 2012 r. wniosku zamiast dochodu błędnie podała przychód, tym samym złożyła nowe oświadczenie dotyczące osiągniętego przez nią dochodu. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego było – realizując przywołane powyżej zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6, 7 i 8 k.p.a. - dokładnie wyjaśnić te okoliczności. W szczególności rolą organu było wystąpienie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o wyjaśnienie jaki był rzeczywisty dochód skarżącej. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji po przytoczeniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził jedynie, że "niezrozumiały jest argument skarżącej podnoszony w odwołaniu, jakoby mylnie podała kwotę dochodu uzyskanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem jest on potwierdzony zaświadczeniem Naczelnika I Urzędu Skarbowego w B.". Jednakże organ przywołując wskazane zaświadczenie przeoczył, że w zaświadczeniu tym podano kwotę przychodów, gdy art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o dochodach, definiując pojęcie dochodu w art. 3 pkt 1 lit. a. Kolegium pominęło argumenty zawarte w odwołaniu, odstępując od wyjaśnienia powstałych w sprawie wątpliwości w sytuacji gdy obowiązane było do podjęcia wszelkich dozwolonych prawem kroków celem ustalenia rzeczywistego dochodu skarżącej w okresie poprzedzającym złożony wniosek, .tj. w roku 2011. Przedstawienie nowego oświadczenia o osiągniętych przez skarżącą dochodach, zasadniczo zmieniło sytuację faktyczną, w której przyszło orzekać organowi odwoławczemu, jednak ten nie podejmując żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej zmiany, bezrefleksyjnie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ stosując się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, ustali osiągnięty przez rodzinę skarżącej dochód i w oparciu o rzetelnie zebrane dane ponownie rozpatrzy odwołanie. Wobec wskazanego naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, natomiast o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na postawie art. 152 ww. ustawy.