II SA/Bd 140/14

Dnia 16 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr[...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu skarżącej A. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż na wniosek P. E. wszczęto postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego przy ul. [...] i na podstawie zebranego w sprawie materiału stwierdzono, że istnieją przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż skarżąca nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego przy ul. [...] i obecnie koncentruje swoje życie osobiste w innym miejscu. Ustalono, że skarżąca po podpisaniu zawartej w dniu 21 maja 2013 r. ugody, protokołem zdawczo - odbiorczym przekazała przedmiotowy lokal i klucze właścicielowi nieruchomości. Fakt opuszczenia pobytu stałego przez ww. oparto na wniosku złożonym przez wnioskodawcę, bowiem P. E. podał, że skarżąca nie przebywa pod wskazanym adresem od 21 maja 2013 r., a przedmiotowy lokal jest w chwili obecnej w trakcie remontu. Do wniosku dołączono kserokopię protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 21 maja 2013 r., która jest dowodem opuszczenia pobytu stałego przez stronę. Strona powyższe fakty potwierdziła w swoich wyjaśnieniach z dnia 29 lipca i z dnia 21 sierpnia 2013 r. złożonych w siedzibie organu. Również sama zainteresowana przesłuchana do protokołu w dniu 1 sierpnia 2013 r. potwierdziła fakt niezamieszkiwania w lokalu przy ul. [...], zeznając, że z przedmiotowego lokalu wyprowadziła się w dniu 21 maja 2013 r. Do spornego lokalu miała dostęp tylko w określonych godzinach, aby zabrać swoje rzeczy osobiste. Ostatni raz w spornym lokalu była w dniu 22 lipca 2013 r. Ponadto oświadczyła, że przed Sądem toczyło się postępowanie o eksmisję, ale po wyprowadzeniu się z lokalu wniosek został wycofany. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż po jej stronie nie wystąpiły przesłanki dobrowolności opuszczenia mieszkania przy ul. [...], a do opuszczenia miejsca stałego pobytu została zmuszona poprzez działania właściciela nieruchomości, który przejął od niej mieszkanie po zawarciu w dniu 21 maja 2013 r. ugody. Jak wskazała odwołująca przez tydzień mieszkała w hotelu wynajętym przez właściciela, po czym nie mając dachu nad głową zmuszona została do zgłoszenia się do Centrum Pomocy [...], w którym aktualnie przebywa. Zdaniem skarżącej właściciel nieruchomości stosując "metody kapitalizmu dziewiętnastowiecznego" bezprawnie pozbawił ją mieszkania. Jak stwierdziła odwołująca, jej zamiarem nie było skoncentrowanie swoich spraw życiowych wśród osób bezdomnych i z tych to względów nie zgadza się z decyzją, którą orzeczono o jej wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, iż lokal mieszkalny przy ul. [...] został opuszczony przez skarżącą w dniu 21 maja 2013 r., a z załączonej do akt sprawy ugody zawartej w dniu 21 maja 2013 r. pomiędzy skarżącą a Spółką [...] z o.o. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu P. E. wynika, iż skarżąca zobowiązała się do dobrowolnego opuszczenia i wydania w posiadanie spółki lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Ze swej strony ww. spółka zwolniła skarżącą z należności, jakie powstały na skutek bezumownego korzystania z lokalu, wycofała pozew o eksmisję przeciwko niej i zorganizowała oraz opłaciła odwołującej 7 - dniowy pobyt w hotelu. Z materiału dowodowego i obszernych wyjaśnień odwołującej zdaniem Wojewody jednoznacznie wynika, że strona nie kwestionuje w żadnym stopniu faktu nieprzebywania w miejscu zgłoszonego pobytu stałego, natomiast zastrzeżenia dotyczą wyłącznie sposobu działania właściciela, które w ocenie odwołującej doprowadziły do bezprawnego pozbawienia ją lokalu mieszkalnego. Powyższe kwestie, jak podniósł organ odwoławczy, nie leżą jednak w gestii działania organów administracji publicznej, a właściwymi do rozstrzygania spraw cywilnych są sądy powszechne. Podkreślono przy tym, że skarżąca dobrowolnie podpisała ugodę, w której poddała się dobrowolnemu i trwałemu opuszczeniu przedmiotowego lokalu i pomimo tego nie dopełniła obowiązku meldunkowego, o którym stanowi art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda wyjaśnił także, iż wymeldowanie z poprzedniego miejsca pobytu stałego nie w każdym przypadku musi wiązać się ze skoncentrowaniem swoich spraw życiowych w innym lokalu. Skarżąca obecnie przebywa w Schronisku [...] i pobyt ów ma charakter pobytu czasowego. Po opuszczeniu ośrodka strona nie ma jednak żadnych realnych możliwości na powrót do mieszkania przy ul. [...] i z tych względów dalsze utrzymywanie jej zameldowania pod tym adresem w ocenie organu odwoławczego jest sprzeczne z rejestracyjno-porządkowym charakterem przepisów ewidencyjnych. W skardze do sądu A. K. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, podnosząc, że w jej przypadku doszło do bezprawnego działania osób trzecich i tą "osobą trzecią" jest właściciel przedmiotowego mieszkania, który najpierw jej zagroził, że ma się wyprowadzić w ciągu trzech dni, a jeśli tego nie zrobi to on dokona wymiany zamka w drzwiach i więcej już nie wejdzie do mieszkania. Skarżąca podniosła również, że w dniu 21 maja 2013 r. właściciel wywiózł ją ze spornego mieszkania do hotelu i tam podpisali ugodę, zgodnie z którą skarżąca oświadczyła, że dobrowolnie opuszcza i wydaje w posiadanie zajmowany przez nią lokal nr[...]. Skarżąca stwierdziła jednak, iż nie była to z jej strony decyzja dobrowolna, a tę "pseudougodę" podpisała dlatego, żeby w maju i w następnych miesiącach nie zostały wymienione zamki w drzwiach, żeby mogła mieć dostęp do rzeczy osobistych w ograniczonym czasie, w niektóre dni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w czasie orzekania przez organ II instancji - jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Powołany w decyzjach obu organów przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu w toku rozpoznaniu sprawy przez organy ewidencyjne kwestie te wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, dlatego też stanowisko skarżącej o nieistnieniu przesłanki trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przy ul. [...], jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i – w okolicznościach sprawy – gołosłowne. Jest bowiem bezsporne, że lokal mieszkalny przy ul. [...] został opuszczony przez skarżącą w dniu 21 maja 2013 r., a z załączonej do akt sprawy ugody zawartej w dniu 21 maja 2013 r. pomiędzy skarżącą a Spółką [...] Spółka z o.o. wynika, iż skarżąca zobowiązała się do dobrowolnego opuszczenia i wydania w posiadanie spółki lokalu mieszkalnego nr[...]. Sama zainteresowana przesłuchana do protokołu w dniu 1 sierpnia 2013 r. potwierdziła fakt niezamieszkiwania w lokalu przy [...], zeznając, że z przedmiotowego lokalu wyprowadziła się w dniu 21 maja 2013 r. Do spornego lokalu miała dostęp tylko w określonych godzinach, aby zabrać swoje rzeczy osobiste, a ostatni raz w spornym lokalu była w dniu 22 lipca 2013r. Ponadto oświadczyła, że przed Sądem toczyło się postępowanie o eksmisję, ale po wyprowadzeniu się z lokalu wniosek został wycofany. Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone przez organ II instancji, co wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Organ słusznie uznał, że w sprawie występują zarówno faktyczne jak i prawne podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu. Potwierdzenie przekazania przez skarżącą przedmiotowego lokalu P. E. stanowi podpisany w dniu 21 maja 2013 r. protokół zdawczo – odbiorczy. Ustalenia te zostały potwierdzone faktycznym działaniem, które przejawiło się w faktycznym opuszczeniem przez skarżącą w dniu 21 maja 2013 r. lokalu mieszkalnego nr[...]. Okoliczności jakie zaistniały po opuszczeniu przedmiotowego lokalu, a więc 7- dniowy pobyt w hotelu i zamieszkanie w Centrum Pomocy [...] są zaś następstwem dobrowolnie i świadomie podjętej przez skarżącą decyzji życiowej i nie mają wpływu na ocenę przesłanek wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Za nieuzasadnione - w okolicznościach sprawy – należy uznać te zarzuty skargi, które zmierzały do wykazania, że zachodziła potrzeba innej oceny materiału dowodowego sprawy. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, ocenianej decyzji Wojewody, nie można postawić zarzutu nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan istniejący, nie ma znaczenia, czy osoba, odnośnie której toczy się postępowanie o wymeldowywanie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu, nawet nie ma znaczenia, czy legitymuje się uprawnieniami do przebywania w lokalu, z którego ewentualnie ma zostać wymeldowana. Ta ostatnia okoliczność może mieć znaczenie jedynie przy zameldowaniu osoby. Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła – trwale i dobrowolnie - miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu w konkretnych okolicznościach daje podstawę do wymeldowania, istotne znaczenie ma to, czy dana osoba miała zamiar opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania. Wprawdzie skarżąca nadal deklaruje wolę powrotu do przedmiotowego lokalu. Podkreślić trzeba jednak, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim." (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 437/09, Lex Omega nr 589387). Zdaniem Sądu, w kontrolowanym postępowaniu zamiar skarżącej powrotu do przedmiotowego lokalu ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do lokalu bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w tym lokalu. Skoro bowiem lokal stanowi wyłączną własność innego podmiotu, który wyraźnie sprzeciwia się temu, by skarżąca ponownie w nim zamieszkała, to deklarowany zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu nie znajduje żadnego oparcia w istniejących realiach. Zatem utrzymanie zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem obecnym, a skoro skarżąca nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Nie można zatem uznać, że zaskarżona decyzja narusza art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy przy tym wskazać, że z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia także wówczas, gdy co prawda osoba została do tego zmuszona, ale następnie nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Opuszczenie lokalu jest to bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zob. J. Strzebińczyk, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. E. Gniewek, Warszawa 2006, s. 65). Świadczyć to może więc o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu w rozumieniu ww. wyżej przepisu (por. wyroki NSA: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06; z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 626/07, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z opisanych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd oddalił skargę.