II SA/Bd 143/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Zastępca Dyrektora ds. Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T.odmówił skarżącej I. L. przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: A. G. K. L., J. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: K. i J. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę J. L. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/ 2015 na dzieci : A. G., K. L. i J. L. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jako powód odmowy, organ podał przekroczenie kryterium dochodowego. Ustalono mianowicie, że w roku 2012 rodzina osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Od w/w decyzji odwołała się skarżąca, w której ocenie decyzja organu I inst. jest krzywdząca, gdyż dochód został źle policzony. Odwołująca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, organ odwoławczy podał, że zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, jak i dodatków do tego zasiłku są ściśle określone ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.992 ze zm.). Organy administracji publicznej nie mogą zatem w przedmiocie zasiłku rodzinnego wydawać decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Przyznanie wnioskodawcy zasiłku rodzinnego jest uzależnione m. in. od kryterium dochodowego określonego w tejże ustawie. SKO podało, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. Ilekroć w ustawie operuje się pojęciem dochód rodziny, oznacza to sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym art. 5 ust. 4-4b to przepis, które odnoszą się od dochodu uzyskanego i utraconego). Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych precyzuje, iż pojęcie dochodu oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ II instancji podkreślił, że ustawodawca wskazując sposób obliczania dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął swoistą fikcję prawną, polegającą na tym, że organy administracji publicznej muszą uwzględnić dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. W tym przypadku będzie to rok 2012. Ustawodawca przewidział przy tym, że wraz z upływem czasu może ulec zmianie stan faktyczny, a co się z tym wiąże - odmiennie może kształtować się sytuacja dochodowa i/lub rodzinna wnioskodawcy. SKO wskazało, że w roku 2012 skarżąca osiągnęła dochód (Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego) w roku podatkowym 2012 w wysokości [...] zł. Dochód syna wnioskodawczyni osiągnięty w 2012 r. wyniósł – [...] zł. (grudzień 2012 r.), a także dochód syna z tytułu nauki zawodu od kwietnia 2012 r. w kwocie – [...]zł brutto. Obliczając dochód rodziny na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych organ podał, że od w/w kwoty należy odjąć należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W ocenie organu należało dokonać następujących obliczeń: [...] zł minus podatek, który wyniósł 0 zł minus składki na ubezpieczenie społeczne - 0 zł minus ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł. Dochód syna za miesiąc grudzień 2012 r. po odliczeniu należnych zobowiązań wyniósł – [...] zł plus [...] zł wynagrodzenia za naukę zawodu liczone od kwietnia 2012 r. do grudnia 2012 r. Następnie kwotę [...] zł należało podzielić przez 12 (miesięcy) oraz 4 (osoby w rodzinie) co dało kwotę miesięcznie [...] zł. Zdaniem SKO Prezydent Miasta T. poprawnie ustalił dochód. Kolegium poinformowało stronę, że w tym przypadku nie było możliwe odwołanie się do przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że nie zgadza się z decyzją organu II instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że dochód w jej ocenie został źle policzony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdza, że odpowiada ona prawu. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dzieci: A. G., K. L., J. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: K. i J. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę J. L. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/ 2015 na dzieci: A. G., K. L. i J. L. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości ustalenia dochodu przez organy administracji uprawniającego skarżącą do uzyskania ww. świadczeń. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.1456). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 i pkt 2a ww. ustawy dochód rodziny, oznacza to sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (przy czym art. 5 ust. 4-4b to przepisy, które odnoszą się od dochodu uzyskanego i utraconego). Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych precyzuje, iż pojęcie dochodu oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zarówno organ I instancji jak i II instancji dokonały następujących obliczeń dochodu skarżącej za 2012 r.: [...] zł minus podatek, który wyniósł 0 zł minus składki na ubezpieczenie społeczne - 0 zł minus ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł. Dochód syna za miesiąc grudzień 2012 r. po odliczeniu należnych zobowiązań wyniósł – [...] zł plus [...] zł wynagrodzenia za naukę zawodu liczone od kwietnia 2012 r. do grudnia 2012 r. Następnie kwotę [...] zł podzieliły przez 12 (miesięcy) oraz 4 (osoby w rodzinie) co dało kwotę miesięcznie [...] zł. Zdaniem skarżącej wynikającym z odwołania, jak i skargi, wyliczona kwota miesięcznego dochodu przypadająca na jedną osobę za 2012 r. nie wyniosła [...] lecz [...] zł. W ocenie Sądu organy nie określiły precyzyjnie sposobu wyliczenia kwoty oraz nie odniosły się do zastrzeżeń wskazanych w odwołaniu skarżącej. Sąd przy tym nie kwestionuje wysokości dochodu ustalonego przez organy lecz nieprecyzyjny sposób jego wyliczenia przedstawiony w uzasadnieniach decyzji. Sąd zwraca też uwagę, iż uzasadnienie to nie spełnia kryteriów o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Mając na uwadze przedstawione powyżej wymogi stawiane uzasadnieniu decyzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać dokładną analizę rozpoznawanej sprawy oraz w sposób jasny wskazywać, dlaczego w ustalonym stanie faktycznym niezbędne stało się wydanie takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Prawidłowo sformułowane uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać poszczególne etapy prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym postępowania dowodowego, nadto wskazać, jakie fakty ustalono oraz zawierać opis dokonanej subsumcji. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., I SA/Sz 151/08). Tymczasem z obu decyzji wynika, że dzieląc kwotę [...] zł przez 12 miesięcy oraz przez 4 osoby otrzymuje się kwotę [...] zł. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że jest to błędne wyliczenie i winno wynieść [...] zł. Dlatego też organy ponownie rozpoznając sprawę winny precyzyjnie, szczegółowo przedstawić sposób wyliczenia kwoty dochodu przypadającego na jednego członka rodziny za miesiąc w 2012 r. muszą bowiem pamiętać o tym, że różnica w wyliczonych kwotach wpływa na to czy skarżąca uzyska stosowne świadczenia rodzinne. Mając na uwadze wskazane okoliczności sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonane w całości.