II SA/Bd 1442/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-04-15
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, ustalając wynagrodzenie za dozór pojazdu, który stał się własnością Skarbu Państwa, jest związany stawkami opłat za parkowanie ustalonymi przez radę powiatu, czy powinien stosować stawki przyjęte w danych stosunkach lokalnych?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest związany stawkami opłat za parkowanie ustalonymi przez radę powiatu, gdy Skarb Państwa nabywa własność pojazdu. W takiej sytuacji, w przypadku niewykazania przez dozorcę poniesionych kosztów, organ powinien ustalić wynagrodzenie na podstawie stawek przyjętych w danych stosunkach lokalnych, porównując je z opłatami stosowanymi na innych parkingach strzeżonych, uwzględniając przy tym specyfikę parkingu depozytowego i zakres obowiązków dozorcy.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór 35 pojazdów usuniętych z drogi, które stały się własnością Skarbu Państwa z powodu nieodebrania ich przez właścicieli. Organy administracji przyznały skarżącej jedynie część żądanej kwoty, opierając się na szacunkowych stawkach rynkowych, a nie na stawkach uchwalonych przez rady powiatu. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia wynagrodzenia, domagając się wyższej kwoty opartej na stawkach lokalnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M.W.-J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdów oddala skargę.
Uzasadnienie:
Wnioskiem z dnia 1 marca 2011 r. skarżąca M. W. wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 236 pojazdów usuniętych w latach 2008, 2009 i 2010 z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej powoływanej jako prd), w okresie od dnia ich usunięcia przez okres sześciu miesięcy, w kwocie po 4.501,80 zł za każdy pojazd, wskazując że pojazdy te nie zostały odebrane przez właścicieli w terminie określonym w art. 130a ust. 10 prd, że właściciele pojazdów nie uregulowali opłat za usunięcie pojazdów z drogi i opłat za parkowanie, w tym opłat za parkowanie w okresie 6 miesięcy, który rozpoczął bieg w dniu umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym, i że w związku z tym żądana kwota stanowi należne wynagrodzenie za wykonywania dozoru nad tymi pojazdami. W załączonych do wniosku wykazach pojazdów odholowanych na parking strzeżony wskazano datę holowania, markę pojazdu, nr rejestracyjny oraz podmiot wydający dyspozycje usunięcia pojazdu.
W następstwie rozpatrzenia ww. wniosku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., biorąc pod uwagę swoją właściwość w sprawie, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad 36 pojazdami w okresie od dnia usunięcia z drogi przez okres 6 miesięcy, w łącznej kwocie 162.064,80 zł. Postanowienie to Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...].
Na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., który wyrokiem z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 624/11 uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na błędność stanowiska organu, iż Skarb Państwa nie ponosi kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów w okresie od dnia ich usunięcia z drogi przez okres kolejnych 6 miesięcy. W tym zakresie Sąd powołał się na uchwałę NSA z dnia 29 listopada 2010 r. o sygn. akt. I OPS 1/10.
W konsekwencji ww. wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] maja 2011 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w toku którego skarżąca na wezwanie organu sprecyzowała pismem z dnia 14 grudnia 2011 r. wniosek z dnia 1 marca 2011 r. wyjaśniając że domaga się łącznie kwoty 159.764,70 zł tytułem wynagrodzenia za dozór 35 wyszczególnionych w piśmie pojazdów, i że żądna kwota ustalona została w oparciu o uchwalone na podstawie art. 130a ust. 6 prd właściwe przepisy prawa lokalnego (uchwały Rady Miasta B. z dnia [...] listopada 2007 r. i Rady Powiatu B. z dnia [...] stycznia 2008 r.), Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] przyznał skarżącej tytułem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 35 pojazdów kwotę 19.645,05 zł. Łączna wysokość tej kwoty stanowiła sumę należności za dozór każdego z pojazdów, obliczoną jako iloczyn dni parkowania pojazdu i stawki dziennej 3,05 zł. Wskazana stawka wynikała z zawartego w dniu 10 stycznia 2008 r. porozumienia pomiędzy organem egzekucyjnym a skarżącą. Wymienione postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], zaś skarga skarżącej na postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. oddalona wyrokiem WSA w B. z dnia 30 maja 2012 r. o sygn. akt I SA/Bd 330/12.
Uwzględniając wniesioną przez skarżącą skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w B. z dnia 30 maja 2012 r., NSA wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2238/12 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]. Sąd II instancji wskazał, że w sprawie wyliczając należność skarżącej w sposób nie uprawniony oparto się na zawartym w dniu 10 stycznia 2008 r. porozumieniu pomiędzy skarżąca a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. pomimo, że porozumienie to dotyczyło stawki należnej dozorcy po upływie 6 miesięcy od daty umieszczenia pojazdu na parkingu. NSA stwierdził również, że ustalane przez rady powiatu opłaty za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi w sytuacjach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 prd, stanowią wydatek właściciela, o którym mowa
w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy, a więc właściciela pojazdu w chwili usunięcia go z drogi, i jako takie nie znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy taki właściciel nie odbiera pojazdu i obowiązek uiszczenia stosownej należności związanej z pozostawaniem pojazdu na parkingu obciąża Skarb Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 prd. Ponadto dokonując wykładni przepisu art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), NSA przesądził, że w sytuacji nie wykazania przez dozorcę poniesionych koniecznych wydatków związanych z dozorem, to organ powinien ustalić te wydatki opierając się na przepisie art. 836 Kodeksu cywilnego.
W efekcie powyższego orzeczenia NSA, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 2011 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązując organ I instancji do przeprowadzania postępowania dowodowego z uwzględnieniem wskazań zawartych w ww. wyroku NSA.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 1 marca 2011 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...], na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej powoływanej jako upea) przyznał skarżącej kwotę 19.320,05 zł tytułem wynagrodzenie za dozór nad 35 pojazdami wyszczególnionymi w sentencji orzeczenia oraz odmówił zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad tymi pojazdów w żądanej przez skarżącą kwocie. Oran wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek dotyczył 236 pojazdów, niemniej Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. był organem właściwym do jego rozpatrzenia jedynie w zakresie wskazanym w postanowieniu.
W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wyjaśnił, że uwzględnił wskazania zawarte w postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r., i pismem z dnia 5 maja 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotowego wniosku (tj, wskazania sposobu wyliczenia określonych we wniosku kosztów przechowywania oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów, przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych wydatków, z uwzględnieniem kosztów funkcjonowania parkingu i zapewnienia dozoru, udzielenia informacji czy sprawowanie dozoru wiązało się z dodatkowymi obowiązkami, podania informacji o warunkach dozoru i przechowywania pojazdów, ich ilości oraz sposobu ich zabezpieczenia). W odpowiedzi na to wezwanie udzielonej pismami z dnia 19 maja i 2 czerwca 2014 r., skarżąca przedłożyła, jak wyjaśnił organ, oświadczenia 8 podmiotów świadczących) usługi w zakresie dozoru nad pojazdami usuniętymi z drogi na podstawie art. 130a ust 1 i 2 prd, określające wysokość stosowanych) przez te podmioty stawek za dozór nad pojazdami, ustalonych) na podstawie uchwał rad miast i powiatów, a także oświadczenie pełnomocnika strony – P. J. dotyczące wydatków związanych z funkcjonowaniem parkingu. W oświadczeniu tym wskazano, że dozorca ponosił koszty miesięczne z tytułu dzierżawy terenu, zatrudnienia 4 pracowników ochrony, osoby kierującej parkingiem, energii elektrycznej, wywozu śmieci, WC, obsługi i konserwacji monitoringu, utrzymania psa, utrzymania biura, a także wydatki roczne i jednorazowe z tytułu ubezpieczenia, zakupu monitoringu wraz z instalacją, stróżówki, utwardzenia terenu, ogrodzenia, wózka widłowego, montażu licznika elektronicznego, zakupu kas fiskalnych, stelaża oraz tablic reklamowych. Podkreślono także, że strona poniosła wiele innych opłat, jednak nie jest możliwe ich odtworzyć oraz, że nie posiada ona dokumentów z lat 2003 - 2009, z których wynika wysokość wskazanych w oświadczeniu wydatków. Ponadto wskazano w oświadczeniu, że pojazdy przechowywane były w warunkach określonych w przetargu (teren oświetlony, ogrodzony, posiadający drogi dojazdowe, monitorowany, strzeżony całodobowo).
Odnosząc się do informacji i dokumentów przedłożonych przez skarżącą organ stwierdził, że nie było możliwości ustalenia w oparciu o nie, zgodnie z dyspozycją art. 102 § 2 upea, rzeczywistych, faktycznych kosztów poniesionych przez skarżącą w związku z wykonywanym przez nią dozorem nad wymienionymi we wniosku pojazdami, gdyż skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość kosztów wykonywania dozoru, wskazując że takich dokumentów nie posiada. Choć w oświadczeniu P. J., załączonym do pisma z dnia 2 czerwca 2014 r. wskazuje się pewne koszty związane z prowadzeniem parkingów, to jednak w ocenie organu, wyliczenie to nie jest pełne, gdyż w oświadczeniu tym wskazuje się, że ponoszono wiele innych opłat, których nie można jednak już odtworzyć. Również w przedmiotowym wniosku z dnia 1 marca 2011 r., jak podkreślił organ, nie wskazano rzeczywistych kosztów przechowywania pojazdów, albowiem żądana w nim kwota wynagrodzenia za dozór pojazdów wyliczona została w oparciu o stawki opłat określone w uchwałach rad powiatów, o których mowa w art. 130a ust. 6 prd, a więc odnoszące się do właściciela pojazdu w chwili usunięcia go z drogi, a nie Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 prd.
Powołując się zatem na brak udokumentowania oraz wskazania przez skarżącą konkretnych kosztów wykonywania dozoru, organ wyjaśnił, że w takiej sytuacji zobowiązany był samodzielnie dokonać ustaleń i wyliczeń należnego skarżącej wynagrodzenia, stosując przy tym posiłkowo przepis art. 836 Kodeksu cywilnego, w zakresie w jakim obliguje on do przyznawania wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach.
Ustalając zatem należne skarżącej wynagrodzenie, organ w pierwszej kolejności wskazał, że nie uwzględnił informacji zawartych w oświadczeniach jednostek świadczących usługi w zakresie przechowywania pojazdów załączonych do pism skarżącej z dnia 19 maja i 2 czerwca 2014 r., jako że wykazane w nich stawki dotyczyły przechowywania pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a prd, a więc były one określane na podstawie uchwał rady miasta lub powiatu (na co organ likwidacyjny uzyskał pisemne oświadczenie tych podmiotów), tymczasem w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie pogląd, że przy obliczaniu wynagrodzenia za dozór nie ma podstaw do stosowania stawek przyjętych w tych uchwałach do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu w związku z wystąpieniem przesłanek z art. 130a ust. 10 prd.
Następnie organ wyjaśnił, że w celu ustalenia stawki za przechowywanie pojazdu najbardziej zbliżonej do rzeczywiście obowiązującej w danych stosunkach, podjął działania zmierzające do ustalenia szacunkowej wartości usługi dozoru pojazdu w czasie i miejscu jego wykonywania tj. w B. W tym celu zwrócił się do 6 podmiotów prowadzących parkingi strzeżone na terenie miasta B z zapytaniem o wysokość stosowanych stawek za świadczenie usług dozoru i przechowania pojazdów osobowych na parkingach, uzyskując informację o wysokości pobieranych opłat z uwzględnieniem stawek za jedną dobę oraz abonamentu miesięcznego. Organ zaznaczył, że z uwagi na fakt, iż żądanie zapłaty dotyczy przechowywania pojazdów przez okres 6 miesięcy, zasadnym było przyjęcie do porównania stawek obowiązujących w dłuższych - miesięcznych okresach rozliczeniowych, a więc stawek abonamentowych, inny jest bowiem sposób kalkulowania stawki przy usłudze jedno czy kilku dniowej, a inny gdy czas przechowywania pojazdu jest stosunkowo długi. Na podstawie zatem udzielonych informacji organ ustalił, że opłata miesięczna za przechowanie pojazdu osobowego wynosiła odpowiednio: Parking Całodobowy [...], ul. [...] - 90 zł, Parking Strzeżony [...], ul. [...] - 80 zł, Parking Strzeżony [...], ul. [...] - 60 zł, Parkingi [...], parking przy ul. [...] - 9 0 zł, spółka S., parking przy ul. [...] -120 zł, spółka P., parking przy ul. [...] - 110 zł. W oparciu o wymienione stawki organ obliczył średnią oszacowaną wartość wynagrodzenia za przechowywanie jednego pojazdu, która po zastosowaniu miesięcznej stawki abonamentowej wyniosła 92,00 zł (90 + 80 + 60 + 90 + 120 + 110 = 550 : 6 = 92). Wobec tego organ przyznał skarżącej wynagrodzenie za przechowywanie jednego pojazdu na parkingu za okres jednego miesiąca kwotę 92 zł, a za okres 6 miesięcy kwotę 552 zł, zaś łącznie tytułem wynagrodzenia za dozór nad 35 pojazdami kwotę 19.320 zł (35 x 552 = 19.320). Jednocześnie organ podkreślił, że ustalając kwotę wynagrodzenia wziął również pod wagę stawki opłat wynikające z umów zawartych z parkingami strzeżonymi na świadczenie usług polegających na dozorze i przechowaniu odebranych w toku egzekucji pojazdów. Organ podkreślił, że przyznana kwota wynagrodzenia za dozór jednego pojazdu w wysokości 92 zł miesięcznie, ustalona w oparciu o porównanie cen stosowanych przez podmioty prowadzące w okresie objętym wnioskiem parkingi strzeżone na terenie miasta B., w których to cenach mieszczą się zarówno koszty jej prowadzenia, jak i osiągany zysk (wynagrodzenie) przedsiębiorcy, uwzględnia w związku z tym całą wartość świadczeń uzyskiwanych przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone, a więc zarówno koszty przedsiębiorcy jak i osiągany przez niego zysk. Organ zaznaczył przy tym, że żądana przez skarżącą kwota za przechowanie jednego pojazdu za okres 6 miesięcy w przeliczeniu na stawki miesięczne wynosząca 750 zł (4.501,80 zł : 6 = 750,30 zł) rażąco odbiega od stawek stosownych przez podmioty świadczące tego rodzaju usługi.
Na powyższe postanowienie z dnia [...] września 2014 r. skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzucając naruszenie art. 102 § 2 upea poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyznanie żądanego wynagrodzenia w zaniżonej kwocie, nieodpowiadającej wynagrodzeniu otrzymywanemu za wykonywanie podobnych czynności w warunkach lokalnych na parkingach depozytowych oraz nieuwzględniającej szczególnego charakteru parkingu (parking depozytowy) na jakim sprawowany był dozór, a także wskazując na możliwość ustalenia - w świetle uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 - wysokości wynagrodzenia należnego od Skarbu Państwa za sprawowanie dozoru w oparciu o stawki opłat ustalane przez właściwe rady powiatu, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości oraz przyznanie kwoty: 121.212,00 zł tytułem wynagrodzenia za dozór pojazdów wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia lub alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Po rozparzeniu zażalenia strony. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu orzeczenia organ powtórzył w całości stanowisko organu I instancji wraz z jego argumentacją. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów skarżącej dotyczących braku ustalenia przez organ stawek obowiązujących na innych parkingach depozytowych, i w efekcie braku uwzględnienia szczególnych obowiązków dozorcy w zakresie prowadzenia szczegółowej ewidencji pojazdów, powiadamiania właściwych organów o fakcie złożenia pojazdu na parkingu bądź jego odebrania oraz o upływie terminu na usunięcie pojazdu złożonego na przechowanie, a także okoliczności, iż dozorca ponosi pełną odpowiedzialność materialną i odszkodowawczą za ewentualną utratę bądź pogorszenie złożonego pojazdu, organ II instancji wskazał, że parkingi przyjęte do analizy porównawczej spełniały niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów, że podmioty prowadzące parkingi strzeżone, do których organ egzekucyjny wystosował zapytania celem ustalenia stawek za świadczenie usług tego rodzaju, oświadczyły, iż pojazdy na ich parkingach przechowywane były na utwardzonym, ogrodzonym i oświetlonym placu, a także, że parkingi były dozorowane całodobowo oraz monitorowane, a do ich obsługi zatrudniano pracowników i, że koszty ich utrzymania stanowiły także opłaty za media (zużycie wody, prądu, wywóz śmieci). Tym samym więc, w ocenie organu, przedstawione w oświadczeniu P. J. koszty funkcjonowania parkingu depozytowego w rzeczywistości nie odbiegają od tych, które ponosi parking strzeżony. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ I instancji wziął również pod uwagę konieczność sprawowania przez skarżącą szczególnego nadzoru, jaki wymagany jest od podmiotów prowadzących parkingi depozytowe, dlatego dla analizy porównawczej przyjął także stawki stosowane przez parkingi wykonujące na zlecenie organu egzekucyjnego usługi przechowania i dozoru ruchomości odebranych w toku egzekucji. Zaznaczając, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów i wyliczeń dokumentujących wydatki poniesione w związku z dozorem konkretnych pojazdów, wskazał na konieczne ustalenie ich przez organ prowadzący postępowanie z urzędu metodą porównawczą. Ustosunkowując się zaś do powołanej przez skarżącą uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 stwierdził, iż nie można jej w całości odnieść do rozpatrywanej sprawy, albowiem zagadnienie prawne przedstawione składowi siedmiu sędziów nie dotyczyło kwestii ustalania wynagrodzenia, a odnosiło się co do zasady do kwestii przyznania na żądanie dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i 2 prd. W świetle powyższego, organ uznał zarzuty zażalenia dotyczące przyznania wynagrodzenie w zaniżonej wysokości oraz nie uwzględnienia obowiązujących na terenie województwa [...] stawek za wykonanie czynności podobnego rodzaju, za nieuzasadnione. Zdaniem organu ustalona i przyznana w sprawie kwota 92 zł, jako miesięczna stawka za przechowanie i dozór jednego pojazdu, która w przeliczeniu na dzień wynosi około 3,07 zł (92 zł: 30 = 3,066 zł) w pełni pokrywa zarówno poniesione wydatki, jak i wynagrodzenie za dozór przechowywanych pojazdów, co potwierdza dodatkowo, jak podkreślił organ, stawka wynikająca z zawartego w dniu 10 stycznia 2008 r. z pomiędzy dozorcą a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w dniu 10 stycznia 2008 r. porozumienia - 3,05 zł, choć porozumienie to dotyczyło zwrotu należności za okres po upływie sześciu miesięcy, w przypadku nie odebrania pojazdu przez właściciela.
Na ww. decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w B. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz wnioskując o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: szczegółowej specyfikacji określającej warunki uczestnictwa w konkursie ogłoszonym przez Starostę B. mającym na celu wyłonienie jednostki, która będzie usuwać pojazdy z dróg powiatu [...], a także przechowywać je na prowadzonych parkingach strzeżonych, oraz specyfikacji istotnych warunków uczestnictwa w przetargu w celu wyboru jednostki do usuwania pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów na parkingach strzeżonych Urzędu Miasta w B. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 102 § 2 upea w zw. z art. 836 Kodeksu cywilnego poprzez ich:
a. nieprawidłowe zastosowanie, w wyniku przyznania skarżącej wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad 35 pojazdami w kwocie zaniżonej, nieodpowiadającej wysokości wynagrodzenia za wykonywanie podobnych czynności obowiązującego w warunkach lokalnych,
b. błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż organ egzekucyjny, przyznając dozorcy wynagrodzenie za dozór pojazdów w okresie od dnia ich usunięcia z drogi przez okres sześciu miesięcy, może ustalić wysokość wynagrodzenia w sposób dowolnie przez siebie ustalony i nie jest zobligowany do przyznania dozorcy odpowiedniego wynagrodzenia w wysokości przyjętej w danych stosunkach, a w konsekwencji, iż organ nie jest zobligowany do dokonania ustaleń dotyczących wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru na parkingach depozytowych przyjętych w danych stosunkach lokalnych;
2) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na;
a. przyjęciu, iż organ egzekucyjny przyznając dozorcy na podstawie art. 102 § 2 upea wynagrodzenie za dozór pojazdów nie jest zobligowany do dokonania ustaleń dotyczących wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru na parkingach depozytowych przyjętych w danych stosunkach lokalnych,
b. nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonanie wadliwej oceny zebranych przez organ dowodów.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż przepis art. 102 § 2 upea przewiduje dwie kategorie kwot przyznawanych dozorcy na zgłoszone przez niego żądanie, tj. zwrot koniecznych wydatków, oraz wynagrodzenie za dozór oraz, że w sprawie domagała się ona przyznania na swoją rzecz wynagrodzenia za dozór. Wskazała, że dozorca wykonujący czynności związanych z przechowaniem pojazdów usuwanych z drogi na podstawie dyspozycji właściwych organów, wykonuje czynności odpowiadające swoim zakresem czynnościom przechowawcy, a wynikającym z przepisów regulujących umowę przechowania (art. 835 i nast. Kodeksu cywilnego). Podkreśliła, że wynagrodzenia dozorcy za wykonanie konkretnych czynności związanych z przechowaniem powierzonych dozorcy pojazdów powinno być wynagrodzeniem średnim, przyjętym w danych warunkach lokalnych dla analogicznych czynności wykonywanych przez podmioty wykonujące działalność zbliżoną do działalności dozorcy. Na podobną konieczność na płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych wskazuje art. 836 Kodeksu cywilnego. Zaznaczyła, że za możliwością odpowiedniego zastosowania art. 836 Kodeksu cywilnego do ustalania wysokości wynagrodzenia należnego dozorcy na podstawie art. 102 § 2 upea, ale wyłącznie w zakresie, w którym stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach, przemawia orzecznictwo NSA. Przyjmując zatem założenie, że wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona przy uwzględnieniu wynagrodzeń przyjętych w danych stosunkach dla czynności analogicznych, jak czynności podjęte w ramach wykonywanego dozoru, skarżąca stwierdziła, że oznacza to, iż przy określeniu wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach należy uwzględnić m.in. zakres obowiązków przechowawcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, w tym miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad rzeczą, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię zajętą przez przedmiot w sposób zapewniający zachowanie jego właściwości. Niezbędne jest także uwzględnienie przy tym opłat stosowanych u innych podmiotów prowadzących podobną działalność co skarżąca. Dlatego też, jak zaznaczyła, organ dokonując ustaleń dotyczących wysokości wynagrodzenia stosowanych przez inne podmioty, nie może pomijać charakteru parkingu, na jakim świadczone były usługi dozoru. W szczególności organ zobowiązany jest uwzględnić okoliczność, iż parking, na jakim strona wykonywała dozór nad pojazdami miał charakter parkingu depozytowego - przeznaczonego do przechowywania pojazdów usuwanych z drogi, i że pojazdy złożone zostały na tym parkingu właśnie dlatego, iż prowadzona przez stronę jednostka spełniała wszystkie, surowe warunki stawiane parkingom depozytowym. Gdyby jednostka prowadzona przez skarżącą podobnych warunków nie spełniała, pojazdy nie zostałyby tam złożone i nie powstałby obowiązek po stronie pozwanej świadczenia dozoru nad pojazdami. Tymczasem w sprawie, jak zarzuciła, organy dokonując ustaleń dotyczących wysokości wynagrodzenia należnego w danych warunkach, pominęły charakter prowadzonego przez stronę parkingu. Występując o udzielenie informacji o wysokości obowiązujących stawek organy zwróciły się do parkingów, które nie spełniają wymogów parkingów depozytowych, a są parkingami prywatnymi, często świadczącymi nie usługi przechowania, a wynajmu miejsc parkingowych o charakterze parkingów "osiedlowych", na których czynności związane z przyjmowaniem, wydawaniem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi nie są świadczone. Zdaniem skarżącej istnieją różnice pomiędzy parkingami "osiedlowymi", do których o informacje zwracał się organ, a parkingami depozytowymi. Parkingi depozytowe muszą bowiem spełnić szereg dodatkowych wymogów organizacyjnych, technicznych oraz osobowych, których parkingi "osiedlowe" nie spełniają. Te dodatkowe, surowe wymogi i warunki wprost rzutują w jej ocenie na wysokość kosztów ponoszonych przez podmiot prowadzący parking, zwiększony zakres obowiązków i odpowiedzialności oraz na wysokość wynagrodzenia za usługi takiej specjalistycznej jednostki. Potwierdzają to dowody w postaci wymienionych w skardze specyfikacji. Dlatego też, jak wskazała skarżąca, organ egzekucyjny ustalając wysokość należnego dozorcy wynagrodzenia, działając na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, powinien dokonać ustaleń dotyczących przyjętych dla działających na rynku lokalnym parkingów depozytowych stawek wynagrodzenia za dozór nad pojazdami usuniętymi z drogi na podstawie dyspozycji właściwego organu. Tymczasem orzekające w sprawie ograny ograniczyły się wyłącznie do pozyskania informacji o stawkach obowiązujących na parkingach, które nie mają statusu parkingów depozytowych, gdyż nie spełniają określonych przez jednostki samorządu wymogów organizacyjnych i technicznych pozwalających na uzyskanie podobnego statusu. Stanowi to w ocenie skarżącej błąd, gdyż przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach nie można pominąć charakteru prowadzonego przez stronę parkingu. Oznacza to, że dla prawidłowego obliczenia wynagrodzenia za dozór niezbędnym jest odwołanie się do stawek stosowanych przez inne parkingi depozytowe, (wyrok NSA z 4 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1194/2009). Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, iż okoliczność, że parkingi depozytowe stosują m. in. stawki przewidziane w uchwałach rad miasta lub powiatu, nie dyskwalifikuje podobnych stawek, jako adekwatnych do zastosowania w przypadku wynagrodzenia za dozór przyznawanego na podstawie art. 102 § 1 upea. Odwołanie się do stawek przewidzianych przepisami prawa lokalnego powoduje zaś, że wynagrodzenie należne dozorcy kalkulowane jest przy uwzględnieniu pewnego obiektywnego miernika w postaci urzędowych stawek ustalanych przez właściwe organy samorządu terytorialnego oraz, że wynagrodzenie za analogiczne czynności podejmowane przez różne podmioty świadczące usługi podobne będzie ustalane w sposób ujednolicony. Stawki określane przepisami lokalnymi są bowiem wiążące dla wszystkich podmiotów świadczących usługi w zakresie dozoru pojazdów na parkingach depozytowych. Skarżąca powołała się również na treść uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, podkreślając iż w uchwale tej NSA zajął także stanowisko dotyczące zasad ustalania wysokości wynagrodzenia za wykonywanie dozoru w okresie 6 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi. Zdaniem skarżącej z uchwały tej wynika m. in., że przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 upea należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy (przechowawcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, oraz że ustalane przez właściwe rady powiatu stawku opłat powinny być podstawą do ustalania wynagrodzenia za sprawowanie dozoru również w sytuacji, w której właściciel nie odebrał pojazdu, w wyznaczonym prawem terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej wykonywana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia kontroluje je z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organ administracyjny obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. W związku z tym, iż w przedmiotowej sprawie wypowiedziały się już wcześniej sądy administracyjne - prawomocny wyrok WSA w B. z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 624/11 i wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt 2238/12, którymi to wyrokami orzekające w sprawie organy jak i tut. Sąd są w świetle art. 153 i 170 ppsa związani w zakresie dokonanej w nich wykładni prawa, ocena legalności przedmiotu zaskarżenia wymaga także uwzględnienia wyrażonych w przepisach art. 153 i 170 ppsa dyrektyw odnośnie mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w sprawie bezspornym jest, że przedmiotowe pojazdy, wymienione w sentencji orzeczeń organu I i II instancji zostały w następstwie dyspozycji właściwego organu usunięte z drogi, a następnie umieszczone na strzeżonym parkingu skarżącej. Nie budzi również sporu, że właściciele (w dniu usunięcia) tych pojazdów nie odebrali ich oraz nie uiścili opłat za ich usunięcie i parkowanie w okresie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia, i że w związku z tym, pojazdy te przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Istotę sporu powstałego na gruncie niniejszej sprawy stanowi zaś sposób ustalenia, a co za tym idzie wysokość należności jakie powinny być przyznane skarżącej jako podmiotowi przechowującemu w okresie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdy usunięte z drogi publicznej, które stały się własnością Skarbu Państwa, w związku z ich nie odebraniem przez dotychczasowych właścicieli tych pojazdów.
Problematykę usuwania pojazdów w sposób kompleksowy regulują przepisy art. 130a prd. Określono w nim przypadki usuwania pojazdu (obligatoryjnego - ust. 1 i fakultatywnego ust. 2 i 3 ), przemieszczenia pojazdu (ust.3) oraz blokowanie pojazdu (ust.8). Są to unormowania, które z jednej strony mają zagwarantować ochronę prawa własności, a z drugiej - służyć zapewnieniu porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zgodnie z art.130a ust. 1 i 2 prd, w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym wnioskiem strony, a więc w wersji obowiązującej przed dokonaną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) nowelizacją ustawy prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2. Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszczany jest na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c prd). Wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, stosownie do treści art. 130a ust. 6 prd, ustala rada powiatu. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 i 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 prd).
Do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 prd i związanych z tym należności, zgodnie z dyspozycją § 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), zastosowanie znajdują przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, regulujący kwestię należność przysługujących dozorcy z tytułu przechowywania zajętej przez organ egzekucyjny ruchomości. Przesądził o tym NSA w podjętej w składzie siedmiu sędziów uchwale z dnia 29 listopada 2011 r. o sygn. akt I OPS 1/10, stwierdzając w niej jednocześnie, że Skarb Państwa ponosi koszty wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi i nieodebranym przez właściciela za cały okres sprawowania dozoru, w tym więc i za okres 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, a więc okres którego dotyczy wniosek skarżącej. O ponoszeniu przez Skarb Państwa ww. kosztów rozstrzygnął również WSA w B. w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 624/11, mającym w sprawie w myśl art. 153 ppsa moc wiążącą w zakresie dokonanej w nim oceny prawnej.
Zgodnie z art. 102 § 1 zd. 1 upea, dozorca obowiązany jest przechować zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Stosownie zaś do treści art. 102 § 2 upea, organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art.101 § 1. Wskazany przepis art. 102 § 2 upea wprowadza obowiązek organu egzekucyjnego przyznania dozorcy pojazdu usuniętego z drogi zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Nie precyzuje on jednak ani kwot ani kryteriów, jakie należy wziąć pod uwagę ustalając należność z tego tytułu. W szczególności nie zakłada on aby należności te odpowiadających przeciętnym wydatkom czy wynagrodzeniu związanemu z dozorem rzeczy danego rodzaju. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie odsyła także do innych regulacji normujących przedmiotowe kwestie. W tym stanie rzeczy w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowane zostało jednolite stanowisko, iż w takiej sytuacji to na dozory występującego do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór ciąży obowiązek wykazania poniesionych wydatków oraz wskazania trudów związane ze sprawowaniem dozoru. Nadto, że przy określaniu wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną dla jego składowania. Dowodzenie tych kwestii należy do dozorcy, albowiem on ma wiedzę w tym zakresie, i to on winien przedstawić dowody na wysokość poniesionych wydatków, czy udokumentować owe trudy sprawowania dozoru. W przeciwnym wypadku zagadnienie to jest pozostawione organom, co skutkuje przerzuceniem na nich ciężaru ustalenia tych należności we własnym zakresie, ale z konsekwencjami ewentualnych niekorzystnych dla strony wyliczeń (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r., syng. akt I OSK 2356/12; wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2009 r., syng. akt I OSK 1214/08; uchwała NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OPS 1/10).
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż to na dozory ciąży obowiązek wykazania rzeczywistych i konkretnych kosztów dozoru poniesionych w stosunku do określonego pojazdu, stanowiącego przedmiot dozoru. Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, iż skarżąca nie przedstawiła i nie wykazała konkretnych kosztów wykonywanego dozoru nad 35 pojazdami wymiennymi w orzeczeniach organów obu instancji, pomimo wezwania organu I instancji pismem z dnia 5 maja 2014 r. o przedstawienie sposobu wyliczenia określonych we wniosku kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór pojazdów oraz o udokumentowanie poniesionych z tego tylu kosztów. Skarżąca bowiem nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość poniesionych przez nią kosztów wykonywania dozoru, wskazując w odpowiedzi na wezwanie organu, że takich dokumentów nie posiada, natomiast samo przedstawione przez nią wyliczenie kosztów sprawowania dozoru jest ogólnikowe, niepełne i niekonkretne. W załączonym do pisma z dnia 2 czerwca 2014 r. w odpowiedzi na ww. wezwanie organu oświadczeniu P. J. wskazuje się wprawdzie pewne koszty związane z prowadzeniem parkingów, to jednak jednocześnie wyjaśnia się w nim, że ponoszono również wiele innych opłat, których nie można już odtworzyć. Również złożone przez skarżącą oświadczenia podmiotów świadczących usługi w zakresie dozoru nad pojazdami usuniętymi w trybie art. 130a ust 1 i 2 prd, nie mogły zostać uznane za odzwierciedlające rzeczywiste koszty przechowywania pojazdów wymienionych w sentencji postanowień organów obu instancji, gdyż nie dotyczyły ona kosztów przechowywania pojazdów na parkingu skarżącej, a ponadto określają one ustalone i stosowane przez te podmioty stawki za dozór pojazdów w oparciu o stosowne uchwały rad miast i powiatów. Także wskazana we wniosku skarżącej z dnia 1 marca 2011 r. kwota wynagrodzenia za dozór pojazdów wyliczona została w oparciu o stawki opłat określone w uchwałach rad powiatów, o których mowa w art.130a ust. 6 prd. Pomijając okoliczność, że tak określone stawki opłat dotyczą ogólnie podmiotów wyznaczonych do prowadzenia parkingów strzeżonych zgodnie art. 130a ust. 5d, i że w związku z tym nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów poniesionych przez skarżącą w związku ze sprawowanym przez nią dozorem nad pojazdami objętymi przedmiotowym wnioskiem, a ponadto że stanowią one stawki maksymalne, należy podkreślić, że opłaty te odnoszą się do właścicieli pojazdów w chwili usunięcia ich z drogi, a nie Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu, z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 prd. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130a ust. 7 prd, który określa że wydanie pojazdu właścicielowi następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt III CZP 47/07, stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie na parkingu usuniętych z drogi pojazdów jest typowym stosunkiem administracyjnoprawnym, powstałym na skutek władczych działań organów administracji. Brak jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że Skarb Państwa wstępując w miejsce byłego właściciela, przejmuje w całości jego uprawnienia i obowiązki. Przy takim rozumowaniu zbędne byłoby odesłanie do art. 102 § 2 upea, celem przyznania dozorcy wynagrodzenia i zwrotu wydatków za cały okres sprawowania dozoru, o czym stanowi przywołana wyżej uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt II SA/GI 127/12; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1784/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 170/12, utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2356/12; wyrok NSA z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1184/05; wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1768/06; wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 616/13). Taki charakter stawek opłat określanych w uchwałach rad powiatów, o których mowa w art. 130a ust. 6 prd wyklucza możliwość zakwalifikowania tych opłat, jako samoistnie odzwierciedlających wysokość faktycznych kosztów poniesionych przez skarżącą, na skutek wykonywanego nadzoru nad pojazdami objętymi jej wnioskiem. Powyższe prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie skarżąca w ogóle nie udokumentowała, ani nawet nie wskazała konkretnych kosztów wynikających z wykonywanego przez nią dozoru nad pojazdami. Obligowało to organ, jak podkreślono wcześniej, do samodzielnego poczynienia ustaleń w tym zakresie i określenia przysługujących skarżącej z tego tylu należności.
Ustalenie przez organ należności z tytułu sprawowanego dozoru, w sytuacji nie wykazania ich przez stronę zainteresowaną, wymaga posiłkowania się w tym zakresie przepisem art. 836 Kodeksu cywilnego, regulującym stosunek prawny przechowania, jako że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalenia wysokości wynagrodzenia za przechowanie rzeczy, a ponadto kwestię tę przesądził NSA w wydanym w sprawie wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2238/12, dokonując wykładni przepisu art. 102 § 2 ppsa, którą to wykładnią zgodnie z poczynionymi na wstępie uwagami tut. Sąd jest w myśl art, 190 ppsa związany. Przepis art. 836 Kodeksu cywilnego stanowi, że jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Zatem w świetle treści przytoczonego przepisu i braku udokumentowania przez skarżącą rzeczywistych kosztów poniesionych na dozór konkretnych pojazdów, zadaniem organów było ustalenie w oparciu o przepis art. 836 Kodeksu cywilnego odpowiedniego wynagrodzenia dla skarżącej, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia nie została określona w umowie albo w taryfie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Ustalenie wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach wymagało porównania cen stosowanych na innych parkingach, z uwzględnieniem jednak zakresu obowiązku przechowawców (dozorców) i okoliczności towarzyszących przechowaniu, takich jak miejsce przechowania, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniających jego właściwości (uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10). Tak też uczyniły orzekające w sprawie organy określając wysokość należnego skarżącej wynagrodzenia na podstawie cen obowiązujących w okresie objętym wnioskiem na parkingach strzeżonych na terenie miasta B. oraz stawek opłat wynikających z zawartych przez organ egzekucyjny z podmiotami prowadzącymi parkingi strzeżone umów na świadczenie usług polegających na dozorze i przechowaniu odebranych w toku egzekucji pojazdów. Sąd podziela stanowisko organów, że nie można było przy ustaleniu stawki za przechowywanie pojazdu najbardziej zbliżonej do rzeczywiście obowiązującej w danych stosunkach oprzeć się na danych wynikających z przedłożonych przez skarżącą oświadczeń podmiotów świadczących usługi w zakresie dozoru nad pojazdami, gdyż podmioty te, zajmując się albo wyłącznie (wszystkie wskazane przez skarżącą podmioty poza spółką T. i przedsiębiorstwem C. ul. [...]) albo przede wszystkim (spółka T. oraz przedsiębiorstwo C. ul. [...]) przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 prd, stosowały jedynie stawki wynikające z uchwał rad powiatu, o których mowa w art. 130a ust. 6 prd. Stawki te tymczasem, jak wykazano wcześniej, odnoszą się do podmiotów będących właścicielami pojazdów w chwili usunięcia ich z drogi, i jako takie nie mają waloru wiążącego Skarb Państwa. Nie można pominąć okoliczności, że stawki wynikające z uchwał rad powiatu, o których mowa w art. 130a ust. 6 prd są stawkami maksymalnymi oraz realizują główny cel regulacji art. 130a prd jakim jest zapewnienie porządku na drogach publicznych) i bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jako takie zawierają one w sobie, co słusznie zauważyły orzekające organy, element sanacyjny za naruszenie tych wartości, co oznacza, iż nie odzwierciedlają one rzeczywiście obowiązujących w danych stosunkach opłat (wynagrodzenia) za przechowanie rzeczy. Zdaniem Sądu brak jest racjonalnych) argumentów przemawiających za uznaniem, że Skarb Państwa wstępując w miejsce byłego właściciela pojazdu w stosunek prawnoadminiostracyjny powstały na skutek usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym, przejmuje w całości uprawnienia i obowiązki poprzedniego właściciela, zważywszy że niejednokrotnie wartość przejętego pojazdu nie pokrywa wysokości należnych dozorcy opłat, i że regulacje art. art. 130a prd w swej istocie odnoszą się do podmiotów naruszających przepisy ruchu drogowego, a takim podmiotem nie jest Skarb Państwa. Ochronę zaś interesów wyznaczonych przez starostę jednostek prowadzących parkingi strzeżone gwarantuje w ocenie Sądu, przyznanie takim podmiotom, w sytuacji nieodebrania przez właściciela pojazdu usuniętego z drogi w terminie 6 miesięcy do dnia usunięcia, wynagrodzenia odpowiadającego rzeczywiście uzyskiwanym w danych stosunkach stawkom za przechowanie pojazdu. Stanowisko o braku podstaw do stosowania wobec Skarbu Państwa ustalonych przez rady powiatu stawek opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi w sytuacjach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 prd, wyraził również NSA w wydanym w sprawie wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2238/12, którym to zarówno orzekające organy jaki i tut. Sąd jest związany. Niewątpliwie parking depozytowy wykazuje cechy szczególne. Niemniej jednak przyjęte w sprawie do porównania parkingi komercyjne (osiedlowe) odpowiadały w zakresie istotnych cech depozytowemu parkingowi skarżącej, gdyż znajdowały się one na oświetlonym, utwardzonym i ogrodzonym placu, były całodobowo dozorowane i monitorowane, a do ich obsługi zatrudniano pracowników. Co istotne w sprawie uwzględniono także powoływaną przez skarżącą okoliczność sprawowania przez nią, jako podmiotu prowadzącego parking depozytowy, szczególnego nadzoru nad przechowywanymi pojazdami, i w związku z tym wzięto również pod uwagę w ramach dokonywanej analizy porównawczej parkingi wykonujące na zlecenie organu egzekucyjnego usługi przechowania i dozoru pojazdów odebranych w toku egzekucji. Tym samym więc nie można uznać, jak chce tego skarżąca, że przyjęte przez organ do porównania parkingi nie były miarodajne dla ustalenia obowiązującego w danych stosunkach wynagrodzenia. W szczególności Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że wskazane przez organy parkingi komercyjne nie zapewniały podstawowych wymogów o jakich mowa w art. 130a ust. 5d ppsa. Zdaniem Sądu sam fakt, że dany parking na którym przechowywane były pojazdy stanowi parking depozytowy, i że w związku z tym musi on spełniać określone ustawowe wymogi, nie eliminuje sam w sobie jak chce tego skarżąca możliwości przyjęcia do porównania parkingów komercyjnych, w ramach określania należności dla dozorcy za przechowywanie pojazdów, w sytuacji nie wykazania przez dozorcę żądanych należności z tytułu sprawowanego dozoru. Ustalenie, że przyjęte do porównania parkingi komercyjne cechują się wymogami, o jakich mowa w art. 130a ust. 5d ppsa (ogrodzenie, oświetlenie, monitoring, zabezpieczenie pojazdów), przy jednoczesnym braku podstaw do stosowania wprost do Skarbu Państwa stawek opłat ustalanych przez rady powiatów na podatnie art. 130a ust. 6 prd, którymi to posługiwały się wszystkie wskazane przez skarżącą parkingi depozytowe, uprawniało w ocenie Sądu do zakwalifikowania opłat parkingowych stosowanych na parkingach komercyjnych jako opłat mogących stanowić kryterium ustalania opał za dozorowanie pojazdów przejętych przez Skarb Państwa w trybie art. 130a ust. 10 prd. To, że podmiot prowadzący parking depozytowy musi ponieść określone dodatkowe koszty celem spełniania wymagań związanych z możliwością prowadzenia parkingu o charakterze depozytowym, nie oznacza, że także podmiot prowadzący parking komercyjny nie ponosi wysokich kosztów utworzenia i funkcjonowania parkingu, zważywszy że działa on na zasadach komercyjnych, co wiąże się z koniecznością zaoferowania produktu konkurencyjnego na rynku, a więc spełniającego określone wymogi organizacyjne, techniczne oraz osobowe. Ponadto sama lokalizacja parkingów komercyjnych (centra miast, osiedla) wymusza konieczność poniesienia wysokich kosztów z tym związanych, co nie odnosi się co do zasady do parkingów depozytowych. Poczynione uwagi podważają zatem zasadność zarzutów skargi, iż sama koniczność spełnienia przez parkingi depozytowe szeregu dodatkowych wymogów uzasadnia wysokość stosownych przez te parkingi na podstawie przepisów lokalnych stawek, jako stawek przyjętych w danych stosunkach dla czynności analogicznych, jak czynności podjęte w ramach wykonywanego dozoru. Także okoliczność, że stawki stosowne przez wskazane przez skarżącą parkingi depozytowe oparte są na stawkach ustalonych przez rady powiatu, a więc stawkach zawierających w sobie również element sankcyjny, a ponadto stanowiących stawki maksymalne, nie pozwala przyjąć, że tego typu stawki odzwierciedlają przyjęte w danych stosunkach należności za czynność przechowania pojazdu. Zdaniem Sądu w takich warunkach dla ustalenia wynagrodzenia za przechowanie pojazdów na parkingu skarżącej najbardziej zbliżonego do rzeczywiście obowiązującego w danych stosunkach, konieczne było porównanie stawek stosowanych przez parkingi komercyjne, spełniające istotne cechy parkingu depozytowego, o których mowa w art. 130a ust. 5d prd, jako że to na takim parkingu (parkingu depozytowym) przechowywane były przejęte przez Skarb Państwa pojazdy, przy jednoczesnym uwzględnieniu szczególnego zakresu odpowiedzialności dozorcy, co w ocenie Sadu realizuje okoliczność wzięcia pod uwagę w ramach dokonywanej analizy porównawczej parkingów na których taki szczególny zakresu odpowiedzialności jest wykonywany, a więc np. tak jak w przedmiotowej sprawie parkingów wykonujących na zlecenie organu egzekucyjnego usługi przechowania i dozoru pojazdów odebranych w toku egzekucji. Tak też prawidłowo uczyniły orzekające w spawie organy, ustalająca należne skarżącej wynagrodzenie. W związku z tym, iż pojazdy objęte wnioskiem skarżącej były przechowywane (dozorowane) na prowadzonym przez nią parkingu przez dłuższy okres czasu, zasadnym było oparcie się na stawkach opłat miesięcznych (abonamentowych). Kalkulacja tych opłat uwzględnia bowiem czas przechowywania pojazdu. Stawki dobowe są właściwe wówczas, gdy umowa jest bardziej okazjonalna, trwająca przez krótki czas nieoznaczony. W przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym opłaty są wyższe, bo nie gwarantuje stałego zysku. W sytuacji zaś gdy pojazd jest przechowywany przez dłuższy okres, co ma zawsze miejsce w przypadku przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (okres min. 6 miesięcy), opłaty z tego tytułu są niższe. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga bowiem zajęcia większej powierzchni, ani przestrzeni manewrowej, gdyż pojazd nie jest w dowolnej chwili odbierany, a to wymaga zapewnienia stałego dostępu i odpowiedniej drogi dojazdowej oraz szerokości miejsca postojowego. Zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu na parkingu, przy czym "abonamentowe" parkowanie nie jest równoznaczne z ciągłą rotacją, a raczej stałym zajmowaniem miejsca i strzeżeniem pojazdu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 września 2012 r., sygn.akt II SA/Gl 127/12, wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2356/12). W sprawie orzekające organy wzięły pod uwagę okres sprawowania dozoru jako czynnik determinujący rodzaj miarodajnej do porównania opłaty, i zasadnie dokonały ustaleń co do przyjętego w danych stosunkach wynagrodzenia za przechowanie pojazdu w oparciu o stawki abonamentowe stosowane przez podmioty prowadzące w okresie objętym wnioskiem parkingi strzeżone na terenie miasta B. (Parking Całodobowy [...] ul. [...] - 9 0 zł, Parking Strzeżony [...] ul. [...] - 80 zł, Parking Strzeżony [...] ul. [...] - 60 zł. Parkingi [...], parking przy ul. [...]-90 zł, spółka S., parking przy ul. [...] -120 zł. spółka P., parking przy ul. [...] - 110 zł). Ustalano w ten sposób kwota wynagrodzenia za dozór jednego pojazdu wyniosła 92 zł miesięcznie, co w ocenie Sądu odpowiada przyjętemu w danych stosunkach wynagrodzeniu za przechowanie pojazdu. Przymiotu takiego nie ma zaś żądana przez skarżącą kwota wynagrodzenia, która to została oparta na stawkach opłat ustalanych przez rady powiatów w trybie art. 130a ust. 6 prd, nie mających zastosowania do Skarbu Państwa, a w efekcie tego określona na podstawie stawek dobowych, które jak wykazano nie są adekwatne do porównania w sytuacji długiego okresu czasu przechowywania pojazdu. Pokreślić należy, że tego też powodu nie można było w ramach analizy porównawczej uwzględnić dwóch wskazanych przez skarżącą jednostek tj. spółki T. oraz przedsiębiorstwa C. ul. [...], które to nie tylko przechowywały pojazdy usunięte z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 prd, ale również świadczyły usługi przechowania pojazdów podmiotom indywidualnych na podstawie umów cywilnoprawnych, albowiem podmioty te nie stosowały w ogóle stawek abonamentowych.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, wbrew zarzutom skargi, że w sprawie prawidłowo ustalone zostało wynagrodzenie za dozór pojazdów w oparciu o miernik wynagrodzenia stosowanego na parkingach strzeżonych na terenie powiatu [...], gdyż do przyjęcia właśnie takiego trybu ustalania tej należności skłania treść art. 102 § 2 upea w zw. z art. 836 Kodeksu cywilnego. Skoro bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów i wyliczeń dokumentujących wydatki poniesione w związku z dozorem konkretnych pojazdów, to tym samym ciężar poczynienia ustaleń w tym zakresie został przerzucony na organy prowadzące postępowanie. Te, zasadnie kierując się z kolei treścią art. 836 Kodeksu cywilnego i odpowiednio go stosując w zakresie przeciętnego wynagrodzenia przyjętego w tego rodzaju stosunkach określiły należne skarżącej wynagrodzenie metodą porównawczą, przyjmując jako adekwatne stawki abonamentowe stosowane na parkingach strzeżonych (komercyjnych), spełniających określone wymogi techniczne, organizacyjne i osobowe, biorąc także pod uwagę w ramach dokonywanej analizy porównawczej parkingi wykonujące na zlecenie organu egzekucyjnego usługi przechowania i dozoru pojazdów odebranych w toku egzekucji. Zdaniem Sądu skarżąca nie zakwestionowała skutecznie dokonanych w ten sposób przez organy ustaleń odnośnie wynagrodzenia odpowiadającego wynagrodzeniu przyjętemu w danych stosunkach (art. 836 Kodeksu cywilnego), albowiem argumentacja jej oparta została de facto jedynie na stwierdzeniu, że należne jej wynagrodzenie powinno być ustalone "wyłącznie" w oparciu o obowiązujące na parkingach depozytowych stawki opłat ustalane przez rady powiatów na postawie art. 130a ust. 6 prd, a skarżąca nie wykazała nawet, że stawki te (nie mające jak wykazano wyżej zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu w sytuacji określonej w art. 130a ust. 10 prd) odpowiadają zarówno rzeczywistym jaki i obowiązującym w danych stosunkach kosztom przechowywania pojazdów.
Na marginesie wspomnieć należy, że w powoływanej przez skarżącą uchwale NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I .OPS 1/10, NSA przesądził, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). W uchwale tej jednakże nie została zawarta odpowiedź na pytanie w jaki sposób należy obliczyć te stawki. Skarb Państwa nie jest związany stawkami ustalonymi przez Radę Powiatu (nie doszło zatem w sprawie do naruszenia wskazanej normy konstytucyjnej), natomiast mogą stanowić one jeden z elementów ustalenia kwoty za dozór pojazdu.
W związku z tym, iż rolą Sądu kontrolującego zaskarżone postanowienie nie było ustalenie wysokości opłaty, lecz zbadanie czy dokonane przez organy ustalenie tej wysokości nie narusza prawa, Sąd uznając, że orzekające organy w tym zakresie działały zgodnie z prawem, zachowały obiektywizm i należycie ustaliły istotne okoliczności sprawy w oparciu o wystarczająco zgromadzony materiał dowodowy, stosując przy tym prawidłowo przepisy prawa materialnego, zgodnie z dokonaną wcześniej w tej sprawie przez sądy administracyjne wykładnią prawa, na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej przez skarżącą skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło