II SA/Bd 1443/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza M. i Gminy G. z [...] lica 2018 r. o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w miejscowości M. [...]. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z [...] stycznia 2018 r. T. K. (właściciel nieruchomości gruntowej położonej w M. ) zwrócił się o wymeldowanie M. K. z dotychczasowego stałego miejsca pobytu z budynku nr [...]. Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Burmistrz M. i Gminy G., po rozpoznaniu powyższego wniosku, orzekł o wymeldowaniu M. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego w M. , gmina G.. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca zeznał, że M. K. nie zamieszkuje pod adresem dotychczasowego zameldowania od maja 2014 r. Okoliczność tą potwierdzili przesłuchani w toku postępowania świadkowie: A. B. oraz P. K.. Organ wskazał ponadto na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z [...] października 2007 r., w którym orzeczono o eksmisji M. K. z nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w M. . Wyrok ten został wykonany w drodze postępowania egzekucyjnego w dniu [...] kwietnia 2014 r. Organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że M. K. nie koncentruje interesów życiowych w miejscu zameldowania na pobyt stały. W treści uzasadnienia decyzji organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2009 r. wydany w sprawie IV SA/Wa 600/05 oraz przepisy art. 28, art. 33 i 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Odwołanie od powyżej decyzji wniosła M. K. domagając się "zajęcia jej sprawą". W uzasadnieniu podnosiła, że została siłą wyrzucona przez męża z ich wspólnego domu, a dom wskutek podziału majątku przypadł jej oraz jej dziecku. Na skutek rozpoznania powyższego odwołania wydana została zaskarżona decyzja powołana na wstępie. Wojewoda wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa przesłanki, których spełnienie uprawnia organy administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym, mają za zadanie potwierdzać rzeczywisty pobyt w lokalu oraz przeciwdziałać utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dotyczy to jednak sytuacji, gdy strona wymeldowywana świadomie i dobrowolnie podjęła decyzję o zmianie miejsca pobytu i w innym lokalu skoncentrowała ośrodek swoich spraw życiowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wyjaśnił, że zarówno dobrowolne, jak i w drodze egzekucji (wykonania wyroku eksmisyjnego) opuszczenie lokalu mieszkalnego, uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Wojewoda uznał również, że w okolicznościach faktycznych sprawy istnieją podstawy do ustalenia, że nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu przez M. K. bez wykonania obowiązku meldunkowego. Wojewoda wskazał na zeznania syna M. K., który potwierdził, że zamieszkuje ona w M. w budynku nr [...]. Ponadto organ powołał fakt odbierania przez M. K. urzędowej korespondencji do niej kierowanej na adres jej faktycznego pobytu – [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały znaczenia okoliczności poprzedzające wydanie orzeczenia eksmisyjnego, wyjaśnił przy tym, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności nie przyznają organom meldunkowym żadnych kompetencji do wkraczania w obszar zastrzeżony wyłącznie dla sądów powszechnych, czy tez innych organów (komornika sądowego) – w tym merytorycznej oceny ich działalności. Wojewoda stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają organ odwoławczy do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K.. Skarżąca podniosła zarzuty odnoszące się do nieprawidłowości przy wydawaniu orzeczenia o eksmisji. Ponadto zakwestionowała wiarygodność A. B. - świadka przesłuchanego w toku postępowania przed organem I instancji, wskazując, że świadek ten "nie może wiedzieć jak sprawa wygląda". Zarzuciła również organom brak wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii związanych z prawem do nieruchomości. W uzasadnieniu skargi przyznała, że "została przygarnięta pod dach przez rodziców" i obecnie mieszka u brata w [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska wobec wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy rejestracji stanu faktycznego. Czynność wymeldowania ma odzwierciedlać aktualny stan faktyczny. Jednocześnie decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Nie powoduje ona zmiany ani wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu (vide: wyroki: NSA z 21 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2573/12 i z 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2407/11; WSA: w Lublinie z 10 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1629/15 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA). Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie prowadzone było w oparciu o art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z Dz.U. z 2018 r., poz. 1382). W świetle powyższego przepisu organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że zawarta w art. 25 ust. 1 tej ustawy definicja pobytu stałego w swej treści odpowiada definicji pobytu stałego ustalonej w poprzednio obowiązującym stanie prawnym w art. 6 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zaś przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 tej ustawy odpowiada przesłance wymeldowania z art. 35 aktualnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności. Z tego powodu zdaniem sądu za zachowujące swoją aktualność należy uznać ustalone na gruncie poprzedniego stanu prawnego poglądy orzecznictwa dotyczące podstaw wymeldowania wskazujące, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (vide: wyroki NSA z 25 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z 6 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1478/10 - dostępne jak wyżej). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta na skutek działania upoważnionego organu – komornika, działającego na podstawie ustawowego upoważnienia i prawomocnego orzeczenia sądowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wynikające z wykonania orzeczenia nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu obecnie art. 35 ustawy, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby zobowiązanej do opróżnienia lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11 – dostępny w bazpe CBOSA). W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że opuszczenie przez skarżącą lokalu nastąpiło w związku z wszczęciem egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. , na podstawie tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Rejonowego w B. z 31 października 2007 r. sygn. akt [...] (zawiadomienie dołączone do akt administracyjnych – karty nie numerowane). Skarżąca została wezwana do dobrowolnego wykonania orzeczenia Sądu - opróżnienia lokalu. Podczas przeprowadzania eksmisji w dniu [...] kwietnia 2014 r. odmówiła przyjęcia pomieszczenia tymczasowego wskazanego przez gminę. Jak wynika z ustaleń organu i instancji, sporny lokal został opuszczony przez M. K. ostatecznie w maju 2014 r. Skarżąca zamieszkała u rodziny w M. nr [...]. W takiej sytuacji, skoro opuszczenie miejsca stałego zameldowania nastąpiło wskutek wykonania orzeczenia sądowego przez organ egzekucyjny, wystąpiła przesłanka do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Skutkiem bowiem egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu jest pozbawienie skarżącej możliwości przebywania w spornym lokalu i jego posiadania - niezależnie od tego czy ma ona i jaki tytuł prawny do tego lokalu. Samo deklarowanie przez skarżącą zamiaru zamieszkania w danym lokalu nie może być decydujące. Podkreślenia wymaga w sprawie to, że skarżąca ani w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, ani w skardze nie wskazuje, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje. Zarzuty skargi koncentrują się bowiem na nieprawidłowości wyroku eksmisyjnego, kwestionowaniu, że T. K. jest właścicielem nieruchomości (skarżąca w toku postępowania akcentowała swoje wątpliwości co do prawidłowości nabycia przez jej byłego męża nieruchomości w drodze sprzedaży licytacyjnej). Odnosząc się do zarzutów skarżącej formułowanych w powyższym zakresie wyjaśnienia wymaga, że do kompetencji sądów administracyjnych nie należy dokonywanie kontroli prawidłowości wyroków sądów powszechnych. Również kwestie związane z prawidłowością czynności egzekucyjnych rozpoznają sądy powszechne, nie zaś sąd administracyjny kontrolujący legalność decyzji o wymeldowaniu. Stanowi o tym art. 767 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem - na czynności komornika przysługuje skarga, do rozpoznania której właściwy jest sąd, przy którym działa komornik. Podsumowując, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie została przeprowadzona prawidłowo; potwierdza ona fakt, że skarżąca nie ma możliwości z korzystania z lokalu i przebywania w miejscu swojego zameldowania zgodnie z wyrokiem Sądu. Potwierdzeniem faktu nie przebywania w lokalu nr [...] w M. są dowody w postaci zeznań świadków – w tym syna skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji o zaistnieniu przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co czyniło koniecznym wymeldowanie skarżącej z miejsca stałego zameldowania. W tej sytuacji Sąd, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.