II SA/Bd 1472/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. U. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia 16 lipca 2021 r. nr EE-5140/RK/56-1/2021, Starosta Włocławski odmówił uznania K. U. (skarżącego) za osobę bezrobotną z dniem 12 lipca 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wypisu uzyskanego w dniu 12 lipca 2021 r. z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu Fundacji [...]. Przywoławszy treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r., poz. 1100 – dalej "u.p.z."), organ stwierdził, że przesłanką stwierdzenia statusu osoby bezrobotnej jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, która nie może objawiać się jedynie potencjalną chęcią podjęcia pracy, ale obiektywną – rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwością podjęcia pracy. Powołując art. 7 i 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2167 – dalej "u.f.") oraz § 14 statutu Fundacji [...] organ podniósł, że fakt pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu ww. fundacji wyklucza uznanie, iż jest on gotowy do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że pełniona przez niego funkcja - jako niewynikająca ze stosunku pracy, niezwiązana z działalnością zarobkową oraz nieuniemożliwiająca mu podjęcia pracy w pełnym wymiarze godzin – nie powinna rzutować na ocenę spełnienia przez skarżącego przesłanek do uznania go za osobę bezrobotną. Wojewoda Kujawsko-Pomorski, decyzją z dnia 9 września 2021 r. nr 63/2021, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., organ odwoławczy stwierdził, że w zakresie, w jakim u.p.z. adresowana jest do osób bezrobotnych (obok osób poszukujących pracy), konieczną przesłanką dla stwierdzenia statusu osoby bezrobotnej jest jej gotowość do podjęcia pracy. Wojewoda wyjaśnił, że o ile żaden z przepisów u.p.z. wprost nie stanowi, że osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu w fundacji nie może być uznana za osobę bezrobotną, to indywidualne okoliczności rozpoznawanej sprawy wykluczają przyjęcie, iż skarżący w sposób obiektywny jest gotowy do podjęcia pracy, skoro pełni on w fundacji funkcję związaną z koniecznością wykonywania określonych obowiązków przepisanych przez ustawodawcę (art. 7 i 10 u.f.). W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K. U. zarzucił, że spełnia warunki dla uznania go za osobę bezrobotną, albowiem pełniona funkcja w zarządzie fundacji nie jest stosunkiem pracy, nie jest działalnością zarobkową oraz nie uniemożliwia mu podjęcia pracy w pełnym wymiarze godzin. Wskazał, że działalność wykonywana w ramach fundacji ma charakter charytatywny, nie wymaga od niego dużego zaangażowania czasowego – ok. 4 godzin w miesiącu – a więc nie ma wpływu na możliwość podjęcia przez niego pracy. Po poczynieniu wywodu dotyczącego istoty wolontariatu oraz statusu prawnego wolontariusza, skarżący podniósł, że nie ma żadnych przeciwwskazań, aby pracę wolontariuszy świadczyły osoby bezrobotne i poszukujące pracy, a on jako wolontariusz spełnia zatem wszystkie przesłanki do uznania go za osobę bezrobotną. Powtórzył, że jest osobą gotową do podjęcia pracy w rozumieniu u.p.z. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa, toteż wniesiona skarga podlega oddaleniu. Spór pomiędzy stronami sprowadził się do tego, czy okoliczność pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu fundacji wyklucza możliwość zarejestrowania go jako osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (publ. jak wcześniej wskazano), zawierającym legalną definicję osoby bezrobotnej, bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnia wymogi wskazane w punktach a – m. Bezrobotnym może być zatem jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego nie stanowi jedynie wykonywanie, na zasadach określonych w art. 2 ust.2 ustawy, świadczeń przez wolontariuszy i odbywanie praktyki absolwenckiej. Z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji wynika, że bezrobotnym może być tylko osoba "gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Warunek ten musi spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 1078/21 wraz z cytowanym tam orzecznictwem, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt pełnienia funkcji członka zarządu fundacji związany jest z koniecznością wykonywania określonych obowiązków przypisanych przez ustawodawcę do tej funkcji, co oznacza, że taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w znaczeniu, o którym stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (publ. jak wcześniej wskazano) fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Kwestie dotyczące tego, do czego zobowiązany jest członek zarządu fundacji reguluje zaś art. 10 u.f. Stanowi on, że zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz. Z zawartego zaś w aktach sprawy statutu Fundacji [...] wynika, że władzą fundacji jest Zarząd Fundacji składający się z 1-3 członków, w tym Prezesa ( § 12 ust. 1 i § 13 ust. 1 statutu). Zgodnie z zapisami § 14 Zarząd kieruje działalnością fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz (ust. 1), do jego zadań zaś – zgodnie z § 14 ust. 2 statutu) należy w szczególności: - uchwalanie rocznych planów działania Fundacji oraz planów finansowych, - uchwalanie regulaminów, - sprawowanie zarządu majątkiem Fundacji, - ustalanie wielkości zatrudnienia i wysokości środków na wynagrodzenia pracowników Fundacji, - ustalanie wielkości zatrudnienia i wysokości środków na wynagrodzenia pracowników Fundacji - przyjmowanie darowizn, spadków i zapisów, subwencji i dotacji, - występowanie z wnioskiem i wyrażanie zgody w sprawie zmian statutu Fundacji, połączenia z inną Fundacją oraz likwidacji Fundacji. W przypadku zarządu jednoosobowego decyzje w formie uchwał podejmuje Prezes Zarządu samodzielnie (§ 14 ust. 3 statutu). Prezes zarządu składa oświadczenia woli w imieniu Fundacji (§ 15 ust. 1) i może jednoosobowo składać w imieniu Fundacji oświadczenia woli w sprawach dotyczących zatrudniania pracowników oraz w sprawach związanych z zaciąganiem zobowiązań majątkowych (§ 15 ust. 2). Prezes Fundacji dokonuje zmian statutu (§ 16), jest właściwy w sprawach połączenia z inną Fundacją (§ 18) oraz powołuje i odwołuje Likwidatorów Fundacji (§ 19 statutu). Fakt pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu osoby prawnej, jaką jest Fundacja [...], a przede wszystkim zakres obowiązków przypisanych przez ustawodawcę do tej funkcji (konkretyzowanych statutem fundacji) oznaczają, że skarżący słusznie nie został uznany za osobę gotową do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zasadnie zresztą zauważył organ, że katalog kompetencji wskazanych w statucie nie został określony w sposób wyczerpujący (poprzez użycie zwrotu "w szczególności"), obowiązki prezesa zarządu fundacji nie muszą się zatem ograniczać do tych wskazanych w statucie, co tym bardziej wskazuje na doniosłość jego roli w fundacji. Wykazane kompetencje organu fundacji, którego piastunem jest skarżący, wskazuje na faktyczne obciążenie skarżącego czynnościami związanymi z funkcjonowaniem Fundacji, które obiektywnie zaprzeczają gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia. Jak przy tym wskazano, nie jest rolą organu badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11; z 9 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 619/15; z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2666/17 i z 14 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 4159/18, dostępne jw.). Innymi słowy nie należy do organu badanie, jaki wymiar czasowy zajmuje skarżącemu wykonywanie czynności związanych z posiadaną funkcją w organie osoby prawnej. Zależy to od przyjętego modelu funkcjonowania powołanej fundacji, niezależnego od - istotnego już dla wyniku sprawy – samego faktu statutowego obciążenia prezesa zarządu fundacji wskazanymi obowiązkami. Argumentacja skargi, jakoby wykonywanie obowiązków prezesa fundacji zajmowały mu raptem cztery godziny w miesiącu, nie ma zatem wpływu na prawidłowość stanowiska organów, potwierdzonego niniejszym przez Sąd. Jako oczywiście niezasadny Sąd uznał argument skargi sugerujący, że skarżący wykonuje czynności prezesa zarządu fundacji w ramach wolontariatu, co miałoby z kolei stanowić podstawę dla uznania jego statusu jako bezrobotnego wykonującego świadczenia na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1057). Zgodnie z art. 44 ust. 1 ww. ustawy świadczenia wolontariuszy są wykonywane w zakresie, w sposób i w czasie określonych w porozumieniu z korzystającym. Porozumienie powinno zawierać postanowienie o możliwości jego rozwiązania. Skarżący nie przedstawił dokumentu w postaci porozumienia, o którym mowa w art. 44 ust. 1 ww. ustawy, brak jest zatem podstaw dla uznania, że wykonuje on nieodpłatnie – w ramach wolontariatu – czynności dla fundacji jako jej prezes, nie jest więc w świetle prawa wolontariuszem, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 u.p.z. Taka konstrukcja budziłaby zresztą wątpliwości co do ważności porozumienia w kontekście art. 108 Kodeksu Cywilnego. Godzi się też w tym miejscu zauważyć, że skarżący podnosi brak jakichkolwiek zarobków z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu fundacji, choć § 14 ust. 4 statutu tej fundacji stanowi, iż członkowie zarządu są z tytułu pełnienia tych funkcji wynagradzani i nagradzani. W obliczu ustalonego i niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy prawidłowa była zatem ocena organów obu instancji, że pełnienie przez skarżącego ww. funkcji, wiążącej się z obowiązkami obiektywnie ograniczającymi gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu (niezależnie od twierdzeń strony w tym zakresie) stanowi podstawę do odmowy przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej. Dopiero zrzeczenie się przez skarżącego funkcji członka zarządu fundacji otwierałoby drogę do ewentualnego stwierdzenia, że w istocie jest on gotowy do podjęcia pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.