II SA/Bd 1549/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2022-03-29

Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, która od blisko 25 lat nie podejmowała zatrudnienia, a jej mąż posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli brak jest związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy opiekun nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku skarżącej, która od blisko 25 lat pozostaje osobą bierną zawodowo, nie można wykazać związku przyczynowo-skutkowego między jej brakiem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Świadczenie to nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z niego spowodowaną koniecznością opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku niepodejmowania zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, stwierdzając, że skarżąca od blisko 25 lat jest osobą bierną zawodowo i nie wykazała związku między brakiem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podnosząc m.in. zarzut naruszenia prawa materialnego i błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. 1. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021r. K. T. (skarżąca) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do Burmistrza B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem J. T.. 2. Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Burmistrz B. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.") albowiem ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że w przypadku męża skarżącej niepełnosprawność istnieje od 65 roku życia. 3. W odwołaniu skarżąca zarzucając naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przywołał stan faktyczny sprawy oraz powołał treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia prze organ I instancji na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osoba niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej powinno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, związaną z ubiegającym się oświadczenie, węzłem obowiązku alimentacyjnego. W kontekście powyższych uwag Kolegium wskazało, że działając na podstawie art. 136 k.p.a. zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, polegającego na ustaleniu dotychczasowej aktywności zawodowej skarżącej, w szczególności ustaleniu liczby lat pracy strony oraz daty ustania jej ostatniego stosunku zatrudnienia. Z nadesłanych dokumentów wynika, że K. T. posiada niespełna 8-letni staż pracy. Po raz ostatni aktywność zawodową wykazywała [...] października 1996r., a zatem od blisko 25 lat pozostaje osobą bierną zawodowo. Obecnie jest już w wieku emerytalnym. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Reasumując organ stwierdził, że nie został wykazany związek pomiędzy niepodejmowaniem przez K. T. jakiegokolwiek zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 5. W skardze do tut. Sądu skarżąca zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz fakt długotrwałego pozostawania bez zatrudnienia stanowi o braku wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia ,a koniecznością sprawowania opieki, wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Okoliczność, że mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Dalej strona podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r., enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 tej ustawy wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] lipca 2021r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zdaniem organu brak jest związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Odnosząc się do istoty sporu, która w przedmiotowej sprawie dotyczy kwestii niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanej regulacji wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia powodowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu ona wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim zakresie, który wyklucza mu możliwość wykonywania aktywności zawodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). 9. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2021r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] marca 2023r., z informacją, że niepełnosprawność istnieje od 65 roku życia, a niepełnosprawność datuje się od dnia [...] lutego 2021r. Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka wraz z mężem. W domu rodzinnym mieszkają również synowie skarżącej i jej męża, którzy prowadzą osobne gospodarstwo domowe. Mąż skarżącej jest osobą leżącą, choruje przewlekle (cukrzyca, choroba wieńcowa, uszkodzenie nerek, wtórne uszkodzenie OUN, Miokardiopatia). Skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z opieką nad mężem, przygotowuje posiłki, pomaga w ubieraniu, podawaniu leków, mierzeniu ciśnienia, mierzeniu poziomu cukru, podawaniu insuliny, codziennych czynnościach higienicznych, poruszaniu się. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wskazują, że spełniona została w sprawie przesłanka sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca wykonuje konieczne czynności nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem w wymiarze angażującym w sposób długotrwały i całodobowy. Fakt sprawowania takiej opieki nie był kwestionowany przez organ. Zasadnie jednak Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiła pozytywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) pracy a sprawowaniem opieki. Regulacja przepisu art. art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyodrębnia w tym zakresie dwie sytuacje uzasadniające przyznanie przedmiotowego świadczenia – rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Co do pierwszej z wymienionych sytuacji okoliczności sprawy nie pozostawiają wątpliwości, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Jak wynika bowiem z akt sprawy ostatni stosunek pracy skarżącej ustał z dniem [...] października 1996r. (kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych). Odnosząc się zaś do podniesionego w skardze argumentu, jakoby w sprawie aktualizowała się przesłanka "niepodejmowania" zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, Sąd dostrzega, że "niepodejmowanie" zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w odróżnieniu od użytego w tym przepisie pojęcia "rezygnacji" z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) – nie jest zdarzeniem, które zachodzi w określonym momencie, lecz stanem trwającym przez jakiś (zwykle dłuższy) czas. Z biegiem tego czasu powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zaś zmieniać – początkowo mogą one wiązać się np. z koniecznością opieki nad małoletnimi dziećmi, albo z własną długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, by następnie, z upływem miesięcy lub nawet lat i w związku ze zmianą sytuacji osobisto-rodzinnej, przybrać postać np. konieczności opieki nad coraz bardziej niesprawnymi (czy wręcz niepełnosprawnymi) rodzicami, krewnymi lub współmałżonkiem. Dlatego – inaczej niż przy przesłance "rezygnacji z zatrudnienia" – dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy "niepodejmowaniem zatrudnienia" (nadal), a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym albo małżonkiem, istotne znaczenie ma nie to, czy w ogóle trwał, a jeśli tak, to z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, ani czy w ogóle kiedykolwiek pracował zarobkowo. Istotne jest to, z jakiego powodu ów opiekun nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne – czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. IV SA/Po 869/21, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej. Osoby takie muszą dobrowolnie nie podejmować tego rodzaju pracy lub z niej rezygnować. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć, lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18). Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca od [...] października 1996r. pozostaje osobą nieaktywną zawodowo, przy czym nie wskazała ona w toku postępowania administracyjnego, że aktywność taką ma lub miała możliwość podjąć, a na przeszkodzie temu stoi konieczność sprawowania opieki nad mężem. Z akt sprawy wynika jedynie, że ostatnie zatrudnienie datuje się na [...] października 1996r. i że jest osobą w wieku emerytalnym, która jednak nie osiąga z tego tytułu dochodu. Uzasadnione jest zatem założenie, że skarżąca była i jest osobą nieaktywną zawodowo nie z tego względu, że wymagała od niej tego sytuacja zdrowotna męża i konieczność sprawowania nad nim stałej i długotrwałej opieki (mąż skarżącej zostały uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolnym do samodzielnej egzystencji w wieku 65 lat), ale jej brak aktywności zawodowej miał inne podstawy, zależne od – nieistotnych dla oceny sprawy - wyborów życiowych skarżącej. Brak przesłanki "rezygnacji" z zatrudnienia rzutuje zatem w niniejszej sprawie również na przesłankę braku "niepodejmowania" tego zatrudnienia, nie sposób bowiem założyć, że wraz z momentem powstania konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, skarżąca powzięła wolę podjęcia zatrudnienia, która jednak – w zastanych okolicznościach – jednocześnie zablokowana została koniecznością sprawowania tej opieki. Racjonalna ocena tego założenia musi prowadzić do wniosku, że jest ono zgoła nieprawdopodobne. Jak wskazano, skarżąca jest osobą w wieku emerytalnym (rok ur. 1957r.), która od października 1996r. jest bierna zawodowo. Ponadto skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie wskazała, że sprawowanie opieki nad mężem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, czy też gdzie takie zatrudnienie by na nią czekało. Okoliczności sprawy potwierdzają zatem, że konieczność sprawowania opieki nad mężem nie miała i nie ma wpływu na jej sytuację zatrudnieniową. Sprawuje ona opiekę nad mężem zgodnie z ciążącym na niej obowiązkiem alimentacyjnym, ale fakt rezygnacji przez skarżącą z tego powodu z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie jest tutaj irrelewantny. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zaś przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną i nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Zarzuty skargi koncentrujące się na nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie mają zatem uzasadnionych podstaw. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowo rozstrzygnięto, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Sąd nie dostrzegł również z urzędu naruszeń prawa materialnego czy procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło