II SA/Bd 156/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. J., L. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. sygn. II SA/Bd 156/25 UZASADNIENIE 1. Decyzją z dnia 28 października 2024 r. Wójt Gminy T. (dalej: "Wójt") zatwierdził prawnie obowiązujące granice i znaki graniczne, opisane w protokole granicznym GB.IV.6640.8.745.2024 z dnia 20 sierpnia 2024 r. przez uprawnionego geodetę S. Z., w toku przeprowadzonej rozprawy granicznej w obrębie geodezyjnym K. , gm. T., pow. r. , woj. kujawsko-pomorskie, dotyczącej przebiegu zewnętrznych linii granicznych nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] położnej w obrębie geodezyjnym K. , gm. T., pow. r. , woj. kujawsko-pomorskie z nieruchomościami sąsiednimi stanowiącymi działki numer: [...] położonymi w obrębie geodezyjnym K. , gm. T., pow. r. , woj. kujawsko-pomorskie. 2. Pismem z dnia 9 listopada 2024 r. zat. odwołanie w trybie art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") od decyzji Wójta z dnia 28 października 2024 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości sąsiednich oznaczonych numerami [...] położonych w obrębie geodezyjnym K. , gm. T., M. J. i L. J. (dalej: "strona", "skarżący") złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku za pośrednictwem Wójta odwołanie od ww. decyzji. Pismem z dnia 25 listopada 2024 r. skarżący przesłali do Kolegium kserokopię odwołania wraz z załącznikami w związku z "odmową Wójta Gminy T. przesłania odwołania od decyzji Nr [...] w trybie art. 127 Kpa do adresata czyli Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku". Wyrazili przy tym pogląd, że Wójt bezpodstawnie przesłał odwołanie do Sądu Rejonowego w R.. 3. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku (dalej również: "Kolegium", "SKO") działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwróciło podanie skarżącym. 4. Pismem z dnia 25 stycznia 2025 r. skarżący wnieśli do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na okoliczności dotyczące prowadzonego przez Wójta postępowania rozgraniczeniowego, tj. nieprzestrzegania przepisów prawa skutkujące wadliwością prowadzonego postępowania. Podnieśli, że Kolegium bez wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, dokonało zwrotu ich podania, gdy tymczasem kwestia wyjaśnienia spornych okoliczności należy do organu administracji publicznej, a nie do sądu powszechnego. 4. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 17 stycznia 2025 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że pismo skarżących z dnia 9 listopada 2024r. stanowiło odwołanie od decyzji rozgraniczającej Wójta z dnia 28 października 2024 r., co zostało sprecyzowane w piśmie z dnia 25 listopada 2024 r. skierowanym bezpośrednio do organu odwoławczego. Dalej powołując się na przepis art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2024, poz. 1151 ze zm. – dalej: "p.g.k." ) organ wskazał, że ww. decyzja Wójta zawierała prawidłowe pouczenie, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy do Sądu Rejonowego w R.. Kolegium powołując się na wyrok NSA z dnia 11 października 2024r. sygn. akt III OSK 459/23 wskazało, że organ administracji publicznej pozostaje związany norma prawną art. 66 § 3 k.p.a. i nie może dokonywać oceny okoliczności sprawy - jak podnoszą skarżący - gdyż oznaczałoby de facto prowadzenie postępowania w sprawie. Zwrot podania nie jest załatwieniem sprawy i nie może być poprzedzony prowadzeniem postępowania dowodowego i oceną prawną przesłanek zgłoszonego żądania. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie, bez wątpienia występuje sytuacja stwierdzenia właściwości sądu powszechnego, co skutkowało koniecznością zwrotu podania skarżącym. 5. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący wnieśli o "wyjaśnienie przedmiotowej sprawy przedstawionej w odwołaniu od decyzji 15/2024 Wójta Gminy T. z dnia 25.11/2024 r." W uzasadnieniu wskazali, iż w dniu 5 lutego 2024 r. złożyli wniosek do Wójta o odtworzenie urządzenia w drodze gminnej położonej na działce [...] w obrębie geodezyjnym K. gmina T. umożliwiający swobodny dojazd do działki rolnej [...]. Wójt bezzasadnie przesłał pismo do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I.. Po otrzymaniu informacji z PGW, że organ ten nie jest kompetentny do wykonania czynności określonych we wniosku ponowiono wniosek do Wójta, z żądaniem spełnienia tej samej czynności. Wójt tym razem przesłał wniosek do Starostwa Powiatowego w R. informując, że droga na działce [...] należy do Skarbu Państwa. W dniu 26 lipca 2024 r. otrzymali wezwanie od geodety S. Z. do stawienia się na działce [...] w sprawie ustalenia przebiegu granic. Dalsze czynności do chwili otrzymania decyzji nr 11/2024 przedstawione zostały w odwołaniu od niniejszej decyzji skierowanej do SKO. Wójt nie przesłał od wołania do adresata, czyli do SKO, lecz skierował je do Sądu Rejonowego w R.. W związku z tym kopię odwołania wraz z dokumentami wytworzonymi w tej sprawie przesłano bezpośrednio do SKO we Włocławku. Skarżący zaznaczyli, że odwołanie dotyczyło całokształtu sprawy od momentu złożenia wniosku do Wójta, a rozgraniczenie było jednym z elementów całej sprawy przedstawionej w uzasadnieniu odwołania. Manipulując czynnościami organ w sposób świadomy i z premedytacją podjął decyzje o rozgraniczeniu, aby nie wyjaśnić całokształtu sprawy korzystając z art 66 § 3 k.p.a. chociaż rozgraniczenie w tym przypadku nie było konieczne. Dalej wskazano, że wyjaśnienie sprawy przez SKO w niczym me podważa zasady dwuinstancyjności organu, a jedynie odmowa wykonania tej czynności naraża ten organ na zarzut bezczynności, gdyż prawa określone w k.p.a. wręcz nakazują wyjaśnienie sprawy. Reasumując skarżący wnieśli o wyjaśnienie przedmiotowej sprawy przedstawionej w odwołaniu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podjęcie stosownej decyzji. Końcowo wskazali, iż poinformowali Prezesa Sądu w R. o toczącym się postępowaniu administracyjnym o przedmiotowej sprawie z wnioskiem o rozważanie zawieszenia postępowania w oparciu o art 177 §1 pkt 3 i 4 k.c. 6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Na wstępie należy zauważyć, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyroki NSA z: 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17; z 8 grudnia 2020 r., I FSK 1121/20; z 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z 15 lutego 2023 r., III FSK 1673/21; z 15 lutego 2023 r., III FSK 2403/21 - te oraz inne powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku z dnia 5 lutego 2025 r. utrzymujące postanowienie tego organu z dnia 17 stycznia 2025 r. którym organ działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił podanie skarżącym. W myśl powyższego przepisu jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wynika z orzecznictwa możliwość zastosowania art. 66 § 3 k.p.a. nie jest uzależniona od etapu prowadzonego postępowania. Niezależnie więc czy wskutek złożenia podania, które w istocie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów powszechnych zostały podjęte czynności procesowe, czy też nie - stwierdzenie przez organ administracji tego rodzaju niewłaściwości powinno skutkować, niezależnie od innych powinności procesowych organu, zwrotem podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Wskazana norma prawna reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 k.p.a i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 k.p.c., a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 lutego 2024 r. II SA/Gl 1653/23, wyrok WSA w Warszawie z 2 marca 2020 r. II SA/Wa 1956/23). Zgodnie z 33 ust. 1 p.g.k., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Stosownie zaś do art. 33 ust. 3 p.g.k., strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Z ww. regulacji wynika, że ustawodawca sprawę rozgraniczenia nieruchomości w pierwszym etapie poddał kognicji organu administracji publicznej. Rozstrzygnięcie administracyjne stanowi prejudykat, otwierający drogę postępowania przed sądem cywilnym. Z tego względu postępowanie administracyjne, w którym dochodzi do wydania decyzji o rozgraniczeniu jest postępowaniem jednoinstancyjnym, zaś strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przekazania sprawy sądowi. Rację należy przyznać Kolegium, że taka regulacja oznacza odstępstwo od statuowanej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności, w myśl której sprawa administracyjna może być rozpoznana merytorycznie dwukrotnie - przez organ I instancji i przez organ odwoławczy. Wyrażone przepisami art. 33 ust. 1 i ust. 3 p.g.k. odstępstwo oznacza, że po wydaniu decyzji o rozgraniczeniu przez właściwy organ, kwestia merytorycznej poprawności ustaleń przebiegu granicy, nie podlega już kontroli organów administracji publicznej w toku instancji. Opisana wyżej procedura odwoławcza nie wyklucza rzecz jasna możliwości kontroli wydanej przez organ I instancji decyzji rozgraniczeniowej w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie nieważnościowym. Procedura ta potwierdza jednak, że organy administracji publicznej nie są właściwe do merytorycznej kontroli instancyjnej decyzji rozgraniczeniowej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 9 lutego 2024 r. II SA/Gl 1797/23). Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy organ prawidłowo uznał, że wobec przekazania sądowi powszechnemu sprawy rozgraniczenia działek nr [...] i [...] położnych w obrębie geodezyjnym K. , gm. T., właściwym w sprawie rozpatrzenia "odwołania" skarżących z dnia 9 listopada 2024 r. jest sąd powszechny. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia 28 października 2024 r. Wójt zatwierdził prawnie obowiązujące granice i znaki graniczne, opisane w protokole granicznym GB.IV.6640.8.745.2024 z dnia 20 sierpnia 2024 r. Zaakcentowania w tym kontekście wymaga, że tryb administracyjny, w przypadku decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, kończy się decyzją organu I instancji, a dalsze kwestionowanie ustalenia przebiegu granicy jest możliwe tylko na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Skoro postepowanie rozgraniczeniowe dotyczące działek nr [...] i [...] na skutek żądania skarżących zostało przekazane do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w R., to ocena zasadności podnoszonych skarżących argumentów należy do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego. Nie jest bowiem prawnie możliwe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, które zostało zakończone przekazaniem sprawy rozgraniczenia do sądu powszechnego. Prawidłowo zatem Kolegium działając w trybie art. 66 § 3 k.p.a. zwróciło skarżącym "odwołanie" z dnia 9 listopada 2024 r. 9. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. J. Janiszewska-Ziołek J. Brzezińska M. Pawełczak