II SA/Bd 1588/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-02-22
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Janiszewska-Ziołek, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prowadzącej gospodarstwo rolne, która jest jednocześnie uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy w tym gospodarstwie, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje rolnikowi, który prowadzi gospodarstwo rolne, nawet jeśli jest on jednocześnie uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy. Kluczowym warunkiem przyznania świadczenia jest zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania w nim pracy, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane pomimo złożonego oświadczenia, które zostało uznane za niewiarygodne w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący, będący rolnikiem i uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując sposób interpretacji przepisów dotyczących świadczeń dla rolników oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], na podstawie art. 17ust. 1 b oraz art. 17 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. 2020 r., poz. 111), zwanej dalej: "u.ś.r.", odmówił K. W. – skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji i zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 wnioskowanego na J. W..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że skarżący został uznany przez Lekarza Rzeczoznawcy Kasy za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do roku 2022 i posiada prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, jak też prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 4,23 ha. Matka skarżącego, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wdową i posiada dwójkę dzieci – brata skarżącego, zamieszkałego 3 km od matki, prowadzącego działalność gospodarczą oraz skarżącego zamieszkującego z matką. Skarżący składając oświadczenie w trybie art. 17 b ust. 2 u.ś.r., nie wskazał, czy zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy. Warunek zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego nie został spełniony ponieważ skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a z dokumentów posiadanych przez KRUS nie wynika by zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., ponieważ moment powstania niepełnosprawności matki skarżącego jest późniejszy niż określony w ww. przepisie.
Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,20 ha przeliczeniowego oraz pobiera częściową rentę z KRUS z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. H. W. pracuje zawodowo, a bezrobotny syn strony K. pomaga skarżącemu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Matka skarżącego ma problemy z poruszaniem się i wymaga pomocy drugiej osoby.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący - przez pełnomocnika - wniósł o jej uchylenie i zarzucił jej:
1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP;
2/ naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez odwołującego - tj. syna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.
W uzasadnieniu odwołania odnosząc się do wskazanego przez organ naruszenia art. 17 b wskazano, że pełnomocnik skarżącego w jego imieniu oświadczył, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, prostując oczywistą omyłkę pisarską zawartą w formularzu SR-5.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] na podstawie na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), zwanej dalej: "kpa", w związku z art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Skarżący w dniu 30 sierpnia 2021r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W dniu 5.10.2021r. uzupełnił część III wniosku wskazując, iż jest rolnikiem lub małżonkiem rolnika. Oświadczył także, że nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym. Oznacza to brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawca nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym, co wynika z treści złożonego oświadczenia, dokumentów przekazanych przez KRUS. W pracach w gospodarstwie pomaga mu syn.
Wnioskodawca przebywa na rencie rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Z wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dnia [...].09.2019r. (karta-15) wynika, iż badanego uznaje się za okresowo całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do września 2022r. Z pisma KRUS z dnia 19 sierpnia 2021r. wynika, iż wypłata części uzupełniającej renty ulega zawieszeniu w połowie, gdyż rencista prowadzi działalność rolniczą, nie dłużej jednak niż przez dwa lata. Od dnia 1.09.2021r. zawieszono wypłatę dotychczas wypłacanej części uzupełniającej, ponieważ upłynął dwuletni okres jej pobierania.
Z art. 27 ust. 5 wynika, iż ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Organy administracji nie mają żadnej podstawy prawnej by w zaistniałej sytuacji dokonać swoistego "wyrównania" pomiędzy kwotą przyznanej renty a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, ani nie mogą pomijać okoliczności, że renta jest stronie przyznana, co jak wyżej wskazano skutkuje wykluczeniem z kręgu uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium nie podziela poglądu pojawiającego się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, co do możliwości zawieszenia prawa do renty i możliwości w takiej sytuacji nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca w powołanym przepisie (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wprost określił, iż w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.
Strona jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (tzw. renty rolniczej). Zasady przyznania tego świadczenia reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U z 2020r. poz. 174). Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą.
Za prawidłowe należy uznać niekwestionowane w orzecznictwie stanowisko, że nie bierze się pod uwagę warunku ustalonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym uznano niekonstytucyjność części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, tak jak to ma miejsce w przypadku matki skarżącego, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, należało uznać naruszenie przez organy art. 17 ust. 1b u.ś.r. w omawianej części i w konsekwencji brak podstaw do odmowy świadczenia na podstawie tego przepisu.
W skardze złożonej do Sądu skarżący zaskarżając w całości powyższą decyzję wniósł o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych., jak też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1/ naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r., zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy pozbawia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
a z ostrożności procesowej skarżący zarzuca organowi w kontekście ww. zarzutu:
- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a rentą uzyskiwaną przez skarżącego, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;
-naruszenie art. 7, art. 77 kpa, poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. nieustalenie różnicy wysokości świadczeń tj. renty w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
2/ ewentualnie, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 kpa w zw. z art. 79a kpa oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie poinformowania skarżącego, o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącego renty za negatywną przesłankę ustalenia jemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącego do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do renty, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygnięcie organów odpowiada prawu z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy.
W ramach regulacji art. 17 u.ś.r., określone zostały pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy, wymieniając te pierwsze, stanowi że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Z kolei art. 17 ust. 5 ww. ustawy, wymienia katalog sytuacji, w których świadczenia pielęgnacyjne nie przysługuje. Są to sytuacje związane z posiadaniem określonego rodzaju dochodów bądź z określonymi uwarunkowaniami osobistymi (umieszczenie w rodzinie zastępczej, pozostawienie w związku małżeńskim).
W stosunku do określonej grupy społecznej tj. rolników oraz ich małżonków i domowników, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zastało jednak obwarowane jeszcze dodatkowymi warunkami. Stanowi o tym przepis art. 17b u.ś.r., który został wprowadzony do obrotu prawnego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r.
Na podstawie tego przepisu wymienione świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługują rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, a małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b u.ś.r., potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ww. ustawy).
W ocenie Sądu w przypadku rolnika (małżonka), posiadającego funkcjonujące gospodarstwo rolne, które przynosi dochody i z których to utrzymuje się ten podmiot, nie sposób uznać, że wsparcie finansowe państwa w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, będzie zgodne z celem i istotą tego świadczenia, jakim jest rekompensata braku możliwości zarobkowania w związku z sprawowaną opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W ww. uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, która - mimo podjęcia jej w poprzednio obowiązującym stanie prawnym dotyczącym świadczeń pielęgnacyjnych – zachowana została aktualność stanowiska w komentowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego, że nie jest osobą uprawnioną do tego świadczenia osoba, która nie podejmuje zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania, i to bez względu na wielkość tych dochodów. Tymczasem skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które prowadzi wraz z synem jak wynika to z wywiadu i dokumentów złożonych w sprawie, przy czym nie jest istotne w jakim zakresie skarżący uzyskuje pomoc syna w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Prowadzenia gospodarstwa rolnego nie można bowiem utożsamić jedynie z tylko fizycznym wykonywaniem pracy, ale również, jak podkreślił to NSA w przywołanej wyżej uchwale, jest to zarządzanie i współdecydowanie o działalności rolniczej. Przy właściwej organizacji pracy, ze względu na charakter działalności rolniczej, rolnik może prowadzić poprzez zarządzenie gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest on bowiem organizatorem własnej pracy i w tym sensie ma możliwość pogodzenia tych dwóch rodzajów czynności. Jeżeli zatem w należącym do takiego podmiotu gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność rolnicza, przynosząca dochody, z których podmiot ten się utrzymuje, to tym samym nie sposób uznać, że nie prowadzi on we wskazanym rozumieniu gospodarstwa rolnego. Przy właściwej organizacji pracy, ma on bowiem co najmniej możliwość współdecydowania i zarządzania gospodarstwem rolnym.
Jakkolwiek organy nie dokonały ustaleń co do charakteru sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawna matką, to jednak, ustalenia te w przedmiotowej sprawie nie były konieczne, skoro skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Stąd nie wystąpiła przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zaistnienia sytuacji powstrzymywania się od pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.
Organy obu instancji słusznie uznały, że prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego oznacza brak rezygnacji przez niego z pracy w celu sprawowania opieki, przez brak spełnienia podstawowej przesłanki z ww. przepisu do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
W tym miejscu należy stwierdzić, że w świetle okoliczności wynikających z wywiadu i zgromadzonej dokumentacji, świadczących o prowadzeniu przez skarżącego gospodarstwa rolnego, co stanowi przesłankę wykluczającą przyznanie dochodzonego świadczenia, o wyniku sprawy nie mogło przesądzić oświadczenie skarżącego uregulowane w art. 17 b ust. 2 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Skarżący w swym oświadczeniu z 30.08.2021 r. oświadczył, że jest rolnikiem i nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (k. 28 akt administracyjnych). Pełnomocnik strony w odwołaniu w imieniu skarżącego oświadczył, że: "skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, prostując oczywistą omyłkę pisarską zawartą w formularzu SR-5". Powyższe oświadczenie pełnomocnika skarżącego nie miało wpływu na wynik sprawy. Pomijając oczywisty fakt, że skutecznym jest oświadczenie strony, a nie jej pełnomocnika, skoro składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej, z czego powinien sobie zdawać sprawę profesjonalny pełnomocnik, to ponadto oświadczenie to jako całkowicie zaprzeczające pierwotnemu oświadczeniu strony, nie może mieć charakteru sprostowania oczywistej omyłki. Ponadto z treści oświadczenia pełnomocnika strony wynika, że prostuje on stanowisko strony nie od momentu złożenia odwołania, lecz od momentu złożenia oświadczenia przez stronę w dniu 30.08.2021 r. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza jednak prowadzenie gospodarstwa rolnego przez skarżącego po tej dacie (30.08.2021 r.). Świadczą o tym:
- zaświadczenie Wójta z 02.09.2021r., że skarżący jest podatnikiem pod rolnego;
- pismo KRUS z 07.09.2021 zaświadczające o tym, że skarżący ma prawo do renty i brak danych ze zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego (k. 23 ww. akt);
- decyzja KRUS z [...].08.2021 wstrzymująca wypłatę części uzupełniającej renty z uwagi na niezaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (k. 19 ww. akt) wraz z pismem wyjaśniającym z [...].08.2021 r., przyczyny zawieszenia części uzupełniającej renty (18 ww. akt);
- pisemne oświadczenie skarżącego z dnia 10.09.2021 r., stwierdzające, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,23 ha, posiada hodowlę 3 świń i 15 kur oraz, że głównie gospodarstwem rolnym zajmuje się syn (k. 11 ww. akt).
W świetle powyższych dowodów brak było konieczności poinformowania strony o bezskuteczności złożonego sprostowania, skoro obejmowało ono okres od 30.08.2021 r., niewątpliwego prowadzenia przez stronę gospodarstwa rolnego.
W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.
Określony w skardze jako zarzut "1a" naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej ww. przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy pozbawia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, został oparty na fakcie dokonania przez organ odwoławczy literalnej wykładni ww. przepisu. Niemniej jednak powoływanie się przez organ odwoławczy na argument, - że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wprost określił, iż w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, - stanowiło dodatkową przyczynę odmowy świadczenia. Jakkolwiek wskazana przez organ odwoławczy literalna interpretacja ww. przepisu nie jest trafna, jak słusznie zauważono w skardze, to jednak jak już to wyjaśniono wyżej, właściwą przyczyną odmowy dochodzonego świadczenia była okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na własnym gospodarstwie rolnym i w konsekwencji niemożność wykazania zaistnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., powstrzymywania się od pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Dlatego też nie były zasadne dalsze zarzuty objęte pkt 1 a skargi.
W konsekwencji powyższych rozważań nie był również zasadny, określony w skardze jako 2, zarzut naruszenia art. 9 kpa w zw. z art. 79a kpa oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie poinformowania skarżącego, o uznaniu okoliczności pobierania przez niego renty za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącego do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do renty.
Wobec bowiem prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej, obojętnym dla sprawy byłoby zawieszenie przez ZUS prawa do renty, co zresztą nie jest całkowicie możliwe w świetle art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z tych też względów Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej spawy, nie było podstaw do uznania, że skarżący spełnił warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, o czym prawidłowo przesądziły orzekające w sprawie organy stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, względnie wykonywania w nim pracy. Jakkolwiek potwierdza to złożone w trybie art. 17 b ust. 2 u.ś.r oświadczenie skarżącego z dnia 25 maja 2021r. to jednak jego znaczenie, jak i znaczenie jego nieudolnego sprostowania ma podrzędne znaczenie wobec dowodów stwierdzających, czy rzeczywiście wnioskodawca działalność rolniczą prowadzi. Można w tym miejscu przytoczyć wyrok z dnia 30 października 2020r. sygn. akt I OSK 1273/20 w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ciężar dowodu wykazania faktu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej ciąży na rolniku, a jego oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. podlega ocenie jako dowód na zasadach ogólnych, a następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa jest utrata statutu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników.
Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło