II SA/Bd 1618/13

Dnia 4 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 4 marca 2014 roku sprawy ze skargi Z. G. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. G. na decyzję [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany orzeczenia o niepełnosprawności postanawia odrzucić skargę. M. G., jako przedstawiciel ustawowy małoletniego Z. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2013 r. Wyżej wymienionym orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. postanowił zaliczyć Z. G. do osób niepełnosprawnych oraz orzekł m.in. o tym, że nie wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dnia [...] sierpnia 2013 r. M. G. złożył wniosek o zmianę ww. orzeczenia poprzez wskazanie długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W zaskarżonej przez skarżącego decyzji pouczono go o tym, że przysługuje od niej prawo wniesienia w terminie 30 dni skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jako wniesiona z naruszeniem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego jest w świetle przepisów obowiązującego prawa niedopuszczalna. Stosownie do art. 175 ust. 1 Konstytucji wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Postępowanie w sprawie orzekania o ustaleniu stopnia niepełnosprawności określone zostało natomiast w rozdziale 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721), zwana dalej ustawą, oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328). Zgodnie z art. 6 ust. 1 cyt. ustawy w pierwszej instancji orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, natomiast w drugiej instancji orzekają wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Od orzeczeń wojewódzkich zespołów orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie 30 dni za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który wydał orzeczenie (art. 6c ust. 8 ustawy), natomiast art. 66 ustawy w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych kilkakrotnie wyrażano pogląd, że o charakterze danego aktu administracyjnego decyduje jego treść, a nie nazwa, czy forma (wyrok NSA, III SAB 34/01, LEX nr 79247; wyrok NSA, I SAB 54/93, OSP z 1995 r., Nr 11, poz. 222; wyrok SN, II CR 320/85, OSNC z 1986 r., Nr 10, poz. 158; wyrok NSA, SA 1163/81, OSP z 1982 r., nr 9, poz. 169). Z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wynika, że formę orzeczenia nadano różnorodnym rozstrzygnięciom, jakie mogą zapaść w tym postępowaniu. Mogą to być orzeczenia zawierające rozstrzygnięcia zarówno co do meritum sprawy, jak i tylko procesowe. Przepisy omawianej ustawy, jak również przepisy rozporządzenia nie dają podstaw do przyjęcia, że zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności orzekają w drodze orzeczenia, gdy orzekają według przepisów procesowych zawartych w rozporządzeniu, a decyzję wydają wówczas, gdy orzekają według przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia że decyzja i orzeczenia to dwa różnego rodzaju indywidualne akty administracyjne. Każde orzeczenie zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, niezależnie od tego czy rozstrzyga sprawę co do jej istoty, czy też jedynie kończy postępowanie w sprawie, podlega więc zaskarżeniu do sądu powszechnego w drodze odwołania (por. wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., IV SA 104/98, LEX nr 48683). Stosownie do art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W ocenie Sądu decydujące znaczenie ma właśnie określenie tego, co wchodzi w skład "orzeczenia", albowiem odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych przysługuje od orzeczenia wojewódzkiego zespołu. Orzeczenie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wchodzi zatem w skład orzeczenia. Jeżeli zatem częścią orzeczenia jest to rozstrzygnięcie, to uznać należy, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Jak to już wskazano wyżej, orzeczenie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jest częścią orzeczenia o niepełnosprawności. Do właściwości sądów rejonowych należą właśnie sprawy o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 4778 § 2 pkt 4 k.p.c., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. I UK 142/05, Lex nr 181549). Nadto istnieje konstytucyjne domniemanie właściwości sądów powszechnych. W takiej sytuacji nie ma żadnych racji uzasadniających "rozbicie" tej właściwości na właściwość sądów powszechnych i właściwość sądów administracyjnych. Zasadniczym kryterium właściwości sądów administracyjnych jest kryterium "sprawy sądowoadministracyjnej". Zwrócić należy uwagę na to, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 155 k.p.a. w ramach nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego jako orzeczenie odmawiające zmiany dotychczasowej decyzji ostatecznej. Tryb ten jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Granica postępowania w sprawie zmiany decyzji wyznaczona jest zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.01.2013 r., I SA/Wa 1330/12). Decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. ma zatem charakter rozstrzygnięcia o istocie sprawy – decyzji merytorycznej. Skoro więc przedmiotem dotychczasowego orzeczenia ostatecznego jest ustalenie niepełnosprawności danej osoby zawierające również orzeczenie dotyczące wskazania m.in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a merytoryczne orzeczenie w tym przedmiocie jest objęte kontrolą, o jakiej mowa w art. 6c ust. 8 ustawy, to decyzja wydana w postępowaniu w trybie art. 155 k.p.a. odmawiająca zmiany powyższego ostatecznego orzeczenia merytorycznego – jest także orzeczeniem merytorycznym. Wywnioskować stąd należy, że wydane w niniejszej sprawie merytoryczne orzeczenie w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia dotychczasowego, poddane uprzednio instancyjnej kontroli administracyjnej, podlega odwołaniu do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Skoro przedmiot skargi należy do kategorii spraw wymienionej w art. 6c ust. 8 ustawy, a kompetencje do rozstrzygania w ich zakresie, przytoczone wyżej przepisy prawa pozostawiają sądom powszechnym, nie zaś sądom administracyjnym (pogląd zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury wyrażonym między innymi w postanowieniach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Kielcach, z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 46/11, w Opolu, z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 160/08, we Wrocławiu z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt IV SAB/Wr 93/12 oraz tutejszego Sądu z dnia 16 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 376/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji powyższego, oceniając dopuszczalność skargi, sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Skarga w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego na podstawie 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł jak w sentencji postanowienia.