II SA/Bd 264/22

WyrokWSA w Bydgoszczy2022-05-24

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Jerzy Bortkiewicz, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wiek osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne ma znaczenie przy ocenie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną?
Ratio decidendi
Wiek osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne nie może stanowić automatycznej przesłanki wykluczającej przyznanie świadczenia, jeśli nie zostanie ustalone, że stan zdrowia tej osoby uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia prawa do świadczenia od wieku wnioskodawcy, a jedynie od faktycznej niemożności podjęcia pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca H. B. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek męża oraz fakt pozostawania skarżącej w związku małżeńskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, argumentując, że wiek skarżącej (74 lata) wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, a tym samym spełnienia przesłanki rezygnacji z pracy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2021r. H. B. (skarżąca) zwróciła się do Burmistrza N. nad N. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. 2. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022r. Burmistrz N. nad N. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Po przywołaniu treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.") organ stwierdził, że przeszkodą dla przyznania świadczenia są okoliczności: - niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia; - pozostawianie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. 3. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że powyższa decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ sprawuje całodobową opiekę nad mężem, który wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Wskazała, że w czerwcu skończy 74 lata i w tym wieku trudno jest podjąć jakąkolwiek pracę. Skarżąca nie posiada żadnych świadczeń emerytalno-rentowych. Końcowo skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13. 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2022r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treści art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Organ odwoławczy nie podzielił również stanowiska organu I instancji, który powołując się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. stwierdził, że skarżącej nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem pozostaje w związku małżeńskim i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie Kolegium wskazało, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka, poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W rezultacie powyższego nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że małżonek jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka. Uzasadniając odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazał, że 17 u.ś.r. określa przesłanki pozytywne i negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie wskazuje literalnie, aby wiek wnioskodawcy mógł mieć jakiekolwiek znaczenie w tym zakresie. Jednak w ocenie Kolegium zasadnym jest przyjęcie, że wiek wnioskodawcy winien mieć znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie sposób bowiem przyjąć, by każdy, niezależnie od wieku, mógł być osobą aktywną zawodowo. Brak więc uzależnienia przyjęcia spełnienia powyższej przesłanki od wieku prowadziłby do tego, że pojęcie rezygnacji z zatrudnienia, bądź też jego niepodejmowania miałoby charakter całkowicie subiektywny i byłoby w istocie zależne jedynie od woli osoby ubiegającej się o oświadczenie pielęgnacyjne. Mogłaby ona zawsze twierdzić, pomimo zaawansowanego wieku, że jest gotowa podjąć zatrudnienie, jednak sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą jej to uniemożliwia. Konsekwencją powyższego byłoby obejście przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, które skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a tylko tych spełniających określone ustawowo warunki tj. takich, które decydują się na brak aktywności zawodowej właśnie w celu sprawowania czynności opiekuńczych. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne jest pewnego rodzaju surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego na podstawie decyzji administracyjnej, a nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy. Świadczenie to, przyznane osobie będącej w wieku emerytalnym, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, w istocie rzeczy pełniłoby funkcję nie tyle surogatu wynagrodzenia za pracę, a surogatu świadczenia emerytalnego. Gdyby zaś taka była intencja ustawodawcy to wydaje się, że zbędnym byłoby wprowadzenie zasady, że uprawnionemu do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego jest jednocześnie opłacana składka na ubezpieczenie społeczne. Dalej organ wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych sama nie definiuje zdolności do zatrudnienia, to zasadnym jest w takiej sytuacji sięgnięcie do regulacji zawartych w innych aktach prawnych tj. ustawę z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) oraz ustawę z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100). Zawarte w nich uregulowania - odpowiednio art. 6 pkt 7 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b - przesądzają wyraźnie, że wiek stanowi samodzielną przesłankę oceny zdolności do podjęcia zatrudnienia. Ponadto organ wskazał, że art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291) prawo do emerytury wiąże z osiągnięciem określonego wieku. Zdaniem organu nielogicznym byłoby w takiej sytuacji przyjmowanie, że na gruncie tych aktów ta sama osoba będzie albo niezdolna do zatrudnienia z uwagi na jej wiek albo przeciwnie - mogąca potencjalnie podjąć zatrudnienie. Powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 526/21 Kolegium wskazało, że ukończenie przez osobę wieku 75 lat jest traktowane w art. 16 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 u.ś.r., jako okoliczność świadcząca o niezdolności do samodzielnej egzystencji uprawnionego ze względu na osiągnięty wiek. Ustawodawca ma świadomość, że przekroczenie określonego pułapu wiekowego, może wiązać się z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, bez konieczności stwierdzenia tego stosownym orzeczeniem instytucji publicznej. Powyższy wniosek potwierdza także to, że osobami uprawnionymi do zasiłku pielęgnacyjnego na równi z osobami w wieku 75 lat i więcej, są w myśl art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. niepełnosprawni w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przytoczone przepisy zrównują w uprawnieniach do zasiłku pielęgnacyjnego osoby starsze (75 lat i więcej) oraz osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym, zaś cechą łączącą te dwie grupy jest przypisanie im niezdolności do samodzielnej egzystencji, zakładanej z racji niepełnosprawności bądź wieku. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że wiek skarżącej należy postrzegać, jako okoliczność wykluczającą zdolność do wykonywania pracy zarobkowej, zatem nie można przyjąć spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, lub też jego niepodejmowania w celu sprawowania opieki nad mężem. Skarżącą trudno traktować jako osobę, która realnie mogłaby podjąć zatrudnienie, dlatego sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, jest niewystarczający do przyznania wnioskowanego świadczenia. 5. W skardze do tut. Sądu strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: - dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mężem podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istniej; - naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. zbadania zdolności skarżącej do rezygnacji z zatrudnienia, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. 8. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w świetle art. 17 u.ś.r. wiek osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma znaczenie dla oceny spełnienia przesłanki w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie. Sąd w pełni podziela również stanowisko Kolegium, co do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., czyli istnienia obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie i braku możliwości uznania, że w kontrolowanej sprawie przepis ten stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia. Przechodząc do głównej kwestii spornej wskazać należy, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Odnosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest stanowisko Kolegium, że osiągnięcie przez skarżącą wieku 74 lat, automatycznie wyklucza ustalenie, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, względnie z podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się oświadczenie pielęgnacyjne, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. został określony krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz warunki, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Do warunków tych należą: rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji albo legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ani art. 17, ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera także odesłania do ustawy o pomocy społecznej, która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy jako ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone przesłanką wieku. Przyjęcie ograniczenia możliwości podjęcia pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego nie da się także pogodzić z regulacjami przewidzianymi w innych obowiązujących ustawach. W ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia emerytury w przypadku kontynuacji pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (art. 103 i nast.). Podobnie przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców nie przewidują żadnych ograniczeń w podjęciu i prowadzeniu działalności przez emeryta lub rencistę. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą opieki Państwa nad osobami niepełnosprawnymi, wyrażoną w art. 69 Konstytucji, a także z prawem do godnej egzystencji wszystkich osób pozbawionych środków (art. 34 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C2007, 303, 1 z 14 grudnia 2007 r.) – tak również NSA w wyrokach z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 208/21, z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2305/20 i z dnia 9 marca 2012 r., sygn. I OSK 1787/11. Nie można się wobec powyższego zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, że samo osiągnięcie określonego wieku wyklucza zatrudnienie i w konsekwencji uniemożliwia uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie negatywne może zapaść wyłącznie wówczas, gdy zostanie ustalone, że warunki osobiste osoby ubiegającej się o to świadczenie – przede wszystkim jej stan zdrowia – wykluczają możliwość podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzje organu i instancji, jako naruszające przepisy prawa materialnego i procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przedwczesną odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem organy nie ustaliły, że skarżąca, z uwagi na swoje warunki osobiste, nie może podjąć pracy zarobkowej. Ponadto organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń dotyczących aktywności zawodowej skarżącej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 złotych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło