II SA/Bd 296/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń postanawia: odrzucić skargę. J. S.A. w K. (dalej określana jako Skarżąca) wniosła skargę na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z postanowieniami § 12 ust. 3 powyższej uchwały w sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny w dniu 12 grudnia 2023 r. wydał wyrok, w którym orzeczono, że art. 37a ust. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 powołanej ustawy, warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a co za tym idzie uchwały te bez ww. regulacji, czy też z ich pominięciem, nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym; 2) art. 31 ust. 3 Konstytucji określającego zasadę proporcjonalności, oraz przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez obciążenie Skarżącej jako najemcy nieruchomości, na której eksponowane są loga/szyldy/reklamy istniejące w dniu wejścia w życie uchwały, nieproporcjonalnymi obowiązkami wynikającymi z przepisów § 12 ust. 3 uchwały, które dotyczą poniesienia kosztów realizacji nakazów uchwały związanych z dostosowaniem do zasad i warunków określonych uchwałą, istniejących w dniu wejścia w życie uchwały i niezgodnych z przepisami uchwały, a posadowionych uprzednio zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 12 ust. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano w pierwszej kolejności, powołując się przy tym na wywód prawny i orzecznictwo przytoczone przez Skarżącą w uzasadnieniu skargi w kwestii interesu prawnego do zaskarżenia tzw. uchwał krajobrazowych, że Skarżąca nie udowodniła in concreto takiego interesu prawnego w odniesieniu do zaskarżonej uchwały. Skarżąca nie udowodniła, że jest faktycznie najemcą nieruchomości na terenie Gminy K., na których znajdują się tablice i urządzenia reklamowe, które istniały w dniu wejścia w życie zaskarżonej uchwały i jednocześnie wymagają dostosowania do zasad przyjętych w zaskarżonej uchwale. Fakt, że od dnia wejścia w życie uchwały upłynęło niemal 7 lat, a od terminu na dostosowanie do nowych zasad przeszło 5 lat, czyni takie twierdzenia Skarżącej niewiarygodnymi. Skarżąca nie udowodniła również, że grożą jej jakiekolwiek szkody majątkowe w związku z obowiązywaniem § 12 ust. 3 zaskarżonej uchwały, a do czego sprowadza się skarga. W związku z tym, już z tych przyczyn skarga powinna być oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały rozważenia wymagała kwestia interesu prawnego Skarżącej, a to z uwagi na dopuszczalność jej zaskarżenia w świetle art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609, zwanej dalej usg). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zatem prawo do wniesienia skargi w tym trybie wiązać musi się z ustaleniem, że istnieje realny związek między zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Innymi słowy, aby uznać, że Skarżąca jest legitymowana do wniesienia skargi, treść skarżonej uchwały musi wpływać ma na jej sferę prawnomaterialną. Skarga uregulowana w cyt. przepisie jest przysługującym podmiotom prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy. W przepisie tym legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia, co oznacza, że legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Takie rozumienie legitymacji każdego podmiotu skarżącego znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 4.11.2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 usg nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej, obywatelskiej), zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie aktu prawa miejscowego jest nie tylko obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny podmiotu skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (np. wyroki NSA w sprawach I OSK 1016/09; II OSK 1254/11; II OSK 790/12). Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo, czyli związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (por. wyrok NSA w sprawie I SA 1355/91). Zatem skargę w oparciu o ten przepis może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy (por. D. Dąbek: Prawo miejscowe samorządu terytorialnego, Bydgoszcz-Kraków 2003, s. 337). Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie, wynikać niewątpliwie musi z przepisu prawa materialnego, kształtującego sytuację prawną konkretnej osoby lub podmiotu (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 69/07). Podzielając przedstawione wyżej poglądy, trzeba dojść do wniosku, że skargę może wnieść podmiot, który wykaże interes prawny pojmowany nie tylko jako uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd, lecz gdy wykaże, że interes ten polega na istnieniu związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Innymi słowy, mieć interes znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby lub podmiotu (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 1387/07). Konstrukcja przepisu art. 101 usg w sposób istotny rzutuje na legitymację Skarżącej w niniejszej sprawie. W przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym, określonym przepisami kpa, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 usg, może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Przenosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, w jaki sposób miało dojąć do naruszenia jej interesu prawnego. Podkreślenia wymaga, że organ w odpowiedzi na skargę wyraźnie zakwestionował istnienie interesu prawnego po stronie Skarżącej, co jednak nie spotkało się z żadną jej reakcją. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.