II SA/Bd 348/11

Dnia 10 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant: Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.) na rzecz adwokata A. H. kwotę [...] zł ([...] złotych i [...] groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...] sierpnia 2008 r. do Urzędu Miasta B. wpłynął wniosek najemcy lokalu M. G. O. o wymeldowanie J. J., który od 2002 r. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. U. [...]. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego J. J. nie wyraził zgody na jego wymeldowanie podnosząc, że w lokalu przy ul. U. [...] przebywa, gdy zachodzi taka potrzeba. Wskazał, że tymczasowo jest zameldowany w C. u swojej matki, która jest osobą chorą i od lat wymaga opieki. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Prezydent Miasta B., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J. J. z miejsca pobytu stałego przy ul. U. [...] w B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż mając na uwadze zaistniały w sprawie stan prawny i faktyczny ustalono, iż J. J. spełnił przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Stwierdzenie takie oparto na ustaleniach, że J. J. w 2002 r. wyprowadził się z lokalu przy ul. U. [...] w B. i zamieszkuje w lokalu przy ul. G. [...] w C. W ocenie organu postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie wykazało, że faktycznie J. J. nie mieszka pod adresem: B. ul. U. [...] i fakt ten został potwierdzony zarówno przez strony postępowania, jak i przez świadków zeznających do protokółu: M. A., A. A., N. G. N. G. oświadczył, iż pomagał J. J. w opuszczeniu lokalu i przewiezieniu jego rzeczy do lokalu mieszczącego się C. przy ul. G. [...]. W jego ocenie J. J. opuścił dobrowolnie lokal przy ul. U. [...] w B. Organ podkreślił, iż J. J. w toku postępowania, potwierdził, że w 2002 r. wyniósł ze spornego lokalu swoje rzeczy. W trakcie postępowania organ ustalił także, że J. J. nie podejmował żadnych kroków prawnych w celu powrotu do spornego lokalu. Nie wystąpił przede wszystkim do Sądu w ustawowym terminie 1 roku od dokonania naruszeń z art. 344 § 2 kc. J. J. złożył w dniu [...] listopada 2010 r. odwołanie, w którym nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nie wymeldowywanie go z miejsca pobytu stałego. Odwołujący podniósł, iż posiada umowę zawartą w dniu [...] marca 1998 r. z M. O., wówczas G., z której wynika, iż solidarnie odpowiadają za opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, najemca lokalu w osobie M. G. pod żadnym pozorem nie ma prawa go wymeldować z lokalu, natomiast w przypadku rozstania majątek zostanie podzielony na pół. Odwołujący wskazał, iż M. O. nie dotrzymała postanowień umowy, wymieniła zamki w drzwiach, a tym samym udaremniła odwołującemu dostęp do mieszkania. Odwołując podniósł, iż przebywa w C. w domu rodzinnym wraz z siostrą i siostrzenicą, którymi się opiekuje, gdyż są osobami niepełnosprawnymi. J. J. utrzymuje, iż w przypadku podjęcia przez organ meldunkowy decyzji o jego wymeldowaniu z pobytu stałego M. O. będzie mogła sprzedać przedmiotowy lokal, a on nie odzyska zainwestowanych w mieszkanie pieniędzy. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. oparł się przede wszystkim na dowodach zebranych przez organ I instancji, uznając je za przekonujące i wskazując przy tym, że strony postępowania nie złożyły do organu odwoławczego żadnych istotnych nowych dowodów, które mogłyby być rozstrzygające w sprawie. Organ stwierdził, że wydając rozstrzygnięcie oparł się na zeznaniach świadków przesłuchanych przez organ I instancji jak i samych stron postępowania. Zebrane dowody wskazują zdaniem organu na to, że odwołujący się opuścił przedmiotowy lokal, zamieszkał w innym miejscu. Podkreślono, że w toku postępowania odwoławczego odwołujący również nie usiłował wyegzekwować swojego prawa do przebywania w lokalu np. poprzez podjęcie środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, a zadaniem organów meldunkowych jest rejestracja stanu faktycznego. W ocenie organu nie istnieją żadne dowody świadczące o tym, że odwołujący podjął kroki prawne mające na celu pozostanie w miejscu stałego zameldowania lub powrót do niego, dlatego w tym stanie faktycznym i prawnym opuszczenie lokalu przez stronę należy traktować jako dobrowolne. W skardze do sądu J. J. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Oświadczył, że nie wyprowadził się dobrowolnie ze spornego mieszkania, a jedynie pod przymusem stosowanym wobec jego osoby. Podniósł, iż posiada umowę z [...] marca 1998 r. zawartą pomiędzy nim a M. G., iż w przypadku rozstania wspólny majątek zostanie podzielony po połowie. Jego zdaniem zeznania świadków nie są prawdziwe. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r.,Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie, bowiem do treści art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jednak o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Muszą, zatem istnieć obiektywne okoliczności faktyczne umożliwiające zrealizowanie tego zamiaru poprzez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt IIOSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. (wyrok NSA z 10.02.2010r. II OSK 281/09,LEX nr 597521, wyrok WSA we Wrocławiu z 16.12.2009r. IV SA/Wr 512/09,LEX nr 583460). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. U. [...]. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawał fakt, że skarżący został niejako zmuszony sytuacją życiową, w której się znalazł do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Jednakże w ocenie skarżącego to, że opuścił lokal nie z własnej woli świadczy o tym, że jego opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego, a w konsekwencji brak było podstaw do wymeldowania. Istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, ale tylko pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak też: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937). Skarżący nie wykazał, aby w okresie od opuszczenia lokalu skorzystał z przysługujących mu środków prawnych przewidzianych zarówno w prawie karnym jak i w przewidzianej w prawie cywilnym ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania. W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, że skarżący nie miał zamiaru rzeczywistego powrotu do przedmiotowego lokalu. Ustalając czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będzie między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Zamiar ten należy, więc określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, Lex 327831, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06, Lex 322339). Fakt, że przedmiotowy lokal nie stanowił centrum życiowego skarżącego, w którym skoncentrowane byłyby jego osobiste i majątkowe interesy oraz to, że nie podjął on jakiejkolwiek próby umożliwienia dostępu do tego lokalu świadczącą o tym, że nie miał on zamiaru powrotu do niego i zamieszkania w nim. Zebrane w sprawie dowody wskazują jednoznacznie na to, że w wyniku konfliktu skarżący opuścił przedmiotowy lokal, zamieszkał gdzie indziej i pogodził się z tym stanem rzeczy. Nie istnieją żadne dowody świadczące o tym, że podjął kroki prawne mające na celu pozostanie w miejscu stałego zameldowania lub powrót do niego. Podkreślić należy, że rzeczy osobistych na potrzeby postępowania o wymeldowanie nie można zaś ograniczać do mebli, czy też nakładów poniesionych na remont mieszkania. Decydujące znaczenie natomiast mają nakłady poniesione na utrzymanie lokalu (opłaty za zużycie wody, energii, czynsz, wywóz nieczystości), które świadczą o korzystaniu z mieszkania w życiu codziennym. Takowych rachunków skarżący nie posiada, bowiem wszelkie należności związane z utrzymaniem domu ponosiła M. O. Sąd podkreśla, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący nie zamieszkuje - w powyższym znaczeniu - w lokalu dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie mieszka w spornym mieszkaniu, a swoje centrum życiowe koncentruje u matki. Organy uprawnione są jedynie do tego, jak to trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, aby w drodze postępowania administracyjnego stwierdzić, czy osoba przebywa pod adresem stałego pobytu lub czy lokal ten opuściła dobrowolnie i na trwale, i w wyniku tego postępowania wydać stosowną decyzję. W decyzji o wymeldowaniu należy ocenić i wyjaśnić tylko przesłankę dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Ta przesłanka została wyjaśniona w dostatecznym stopniu do podjęcia decyzji. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że organ dopuścił się obrazy art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.