II SA/Bd 354/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi [...], [...] na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora [...] z dnia [...] nr [...] Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2024r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (PINB) z [...] sierpnia 2023r. nakazano V. K. oraz A. K. - inwestorom samowolnie wykonanych robót budowlanych doprowadzenie ścian zewnętrznych budynku do stanu poprzedniego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. V. K. i A. K. (:Skarżący") są współwłaścicielami nieruchomości obejmującej działkę nr [...], obręb [...] przy ul. L. w B., na której usytuowany jest budynek mieszkalny narożny. Wysokość budynku przekracza 12 metrów. Budynek powyższy stał się przedmiotem kontroli organów nadzoru budowlanego. I tak: PINB decyzją z [...] kwietnia 2021r. ([...]) nakazał Skarżącym, w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane – usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości tj.: skucie luźnych tynków zewnętrznych elewacji, wypełnienie ubytków tynku i spękań elewacji, wykonanie remontów balkonów, naprawę uszkodzonych i technicznie zużytych elementów dekoracyjnych elewacji po uzgodnieniu z Miejskim Konserwatorem Zabytków, pomalowanie elewacji z zachowaniem istniejących elementów architektonicznych po uzgodnieniu z Miejskim Konserwatorem Zabytków. Następnie [...] czerwca 2023r. PINB zawiadomił Skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych bez wymaganego wcześniej zgłoszenia (polegających na dociepleniu ścian zewnętrznych budynku) oraz wydał postanowienie nakazujące wstrzymanie robot obejmujących docieplenie ścian zewnętrznych od strony ul. S. oraz od strony ul. L. Postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt Prawa budowlanego i zobowiązywało Skarżących do przedstawienia inwentaryzacji wykonanych prac. W wyznaczonym terminie Skarżący nie wykonali ww. nakazów i w konsekwencji - decyzją z [...] sierpnia 2023r. nr [...] PINB, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazał Skarżącym – w zakresie ścian zewnętrznych od strony ul. S. oraz od strony ul. L. budynku mieszkalnego położonego przy ul. L. w B. doprowadzenie do stanu poprzedniego poprzez demontaż samowolnie wykonanego docieplenia w/w ścian przedmiotowego budynku. Nakazał jednocześnie aby prace te zostały wykonane pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane oraz z uwzględnieniem przepisów o ochronie gatunkowej zwierząt oraz okresu lęgowego ptaków. W uzasadnieniu decyzji PINB przedstawił przebieg postępowania oraz poczynione ustalenia w sprawie – w tym między innymi to, że przedmiotowy budynek objęty jest prawną formą ochrony zabytków na podstawie zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwały nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] stycznia 2019r.) oraz został wpisany do gminnej ewidencji zabytków. PINB dalej wyjaśnił, że wykonanie docieplenia ścian zewnętrznych budynku w warunkach samowoli uzasadniało przeprowadzenie postępowania naprawczego. Organ wskazał tu na przepis art. 29 ust. 3 pkt 1 lit 2 Prawa budowlanego (który przewiduje obowiązek dokonania zgłoszenia robót budowlanych polegających na dociepleniu budynków o wysokości powyżej 12 metrów i nie wyższych niż 25 metrów) oraz okoliczność braku dokonania przez Skarżących zgłoszenia robót termodernizacyjnych przedmiotowego budynku. Nadto PINB wyjaśnił, że wykonanie docieplenia budynku narusza przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "W." (przyjętego ww. uchwałą Rady Miasta B., gdzie w rozdziale 1 § 3 pkt 7 ust. 1 lit b wprowadzono zasadę ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków – w tym wprowadzono zakaz ocieplania ścian (budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków) ozdobionych detalem architektonicznym oraz wyznaczono strefę ochrony konserwatorskiej "B" dla całego obszaru objętego planem. W odwołaniu skierowanym od powyższej decyzji Skarżący A. K. przyznał, że nie dopełnił formalności związanych z przepisami Prawa budowlanego. Podjął prace budowlane celem wykonania postanowienia z [...] kwietnia 2021r. i jedynie brak wiedzy oraz sytuacja zdrowotna w rodzinie doprowadziła do naruszenia wymogów Prawa budowlanego. Rozpoznając powyższe odwołanie [...] WINB wydał zaskarżona decyzję opisaną na wstępie. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe wszelkie ustalenia poczynione przez organ I instancji, zaakceptował też przedstawioną przez ten organ argumentację. WINB przyjął, że wykonane przez Skarżących roboty budowlane , polegające na dociepleniu ścian budynku, naruszają zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w zakresie przedmiotowego postępowania nie ma możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w inny sposób aniżeli doprowadzenie go do stanu poprzedniego poprzez demontaż docieplenia. WINB zwrócił nadto uwagę, że przedmiotowe roboty mogą spowodować zagrożenie środowiska ze względu na występowanie w budynku siedlisk jerzyka Apus apus, który należy do gatunków ściśle chronionego na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy V. k. oraz A. K. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Decyzji WINB zarzucili: - pominięcie dyrektywy PE i R w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz art. 74 Konstytucji RP, - błędną wykładnię miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z uwagi na brak detali architektonicznych elewacji przedmiotowego budynku, - sprzeczność z decyzją PINB wydaną [...] kwietnia 2021r., - negatywny wpływ decyzji na kondycję budynku (demontaż ocieplenia, zdaniem Skarżących, spowoduje nieodwracalne szkody. W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację na poparcie zasadności sformułowanych zarzutów. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymują dotychczas prezentowane stanowisko. Pismem z [...] czerwca 2024r. Skarżacy wnieśli o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, który to wniosek został oddalony przez tut. Sad postanowieniem wydanym na rozprawie 20 sierpnia 2025r. WINB sprzeciwił się prowadzeniu mediacji. Skarżący nie wnosili o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treściart.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednak nie za sprawą zarzutów, które podniosła strona skarżąca w skierowanym piśmie. Zaskarżone decyzje zostały wydane w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako "p.b."), który stanowi, iż przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót wykonanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przy czym, jeżeli sporne roboty budowlane zostały zakończone, to brak jest podstaw do wydawania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia tych robót. W takim wypadku, jak stanowi art. 51 ust. 7 p.b., organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 bez uprzedniego wstrzymania robot budowlanych. Postępowanie prowadzone w ww. trybie jest postępowaniem naprawczym, którego istotą jest doprowadzenie samowolnych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przy czym przeprowadzenie tego postępowania wymaga od organu nadzoru budowlanego poczynienia ustaleń w kilku obszarach. Żeby bowiem mówić o samowoli budowlanej i móc podjąć władcze działania w celu usunięcia jej skutków, należy przede wszystkim jednoznacznie ustalić charakter kontrolowanych prac, mając na uwadze katalog zawarty w art. 3 pkt 6 - 8 p.b., a także ich zakres. To zaś pozwoli zakwalifikować prace jako konkretny rodzaj robót budowalnych, a w dalszej kolejności ustalić, czy ich wykonanie było uzależnione od dopełnienia przez inwestora czynności formalnych, takich jak uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia oraz czy obowiązkom tym uczyniono zadość. Należy przy tym zauważyć, że dokonując tych ustaleń organ nadzoru budowlanego musi uwzględnić także czas, w jakim roboty wykonano, gdyż data realizacji prac determinuje reżim prawny, w kontekście którego dokonuje się ww. ustaleń. Naruszenia przepisów Prawa budowlanego powinny być bowiem oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10; z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 875/16; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2151/17 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W rozważanym wypadku organy nadzoru budowlanego zakwestionowały roboty budowlane polegające na wykonaniu docieplenia ścian zewnętrznych od strony ul. S. oraz ul. L. budynku mieszkalnego przy ul. L. w B. Przedmiotowe roboty zostały zakwalifikowane jako przebudowa wymagająca uprzedniego zgłoszenia, którego (co w sprawie jest bezsporne) Inwestorzy nie dokonali. Organy obu instancji nie poczyniły, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., w jakiej dacie zostały zrealizowane (rozpoczęte) roboty polegające na dociepleniu ścian budynku. Naruszenie to to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy albowiem w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy należy przyjąć, że w dacie wydania przez PINB decyzji [...] kwietnia 2021r. nakazującej Skarżącym usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 4 p.b. nie podjęto jeszcze prac związanych z termomodernizacją budynku przy ul. L. , a prace te w stosunku do budynku o wysokości powyżej 12 metrów i nieprzekraczającej 25 metrów są kwalifikowane jako przebudowa wymagająca dokonania zgłoszenia zgodnie z powołanym przez organy art. 29 ust. 3 pkt 1 lit e w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020r. (Dz. U. z 2020r., poz. 471). Podjęcie zatem prac związanych z dociepleniem budynku bez dokonania zgłoszenia uzasadniało wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie art. 50 - 51 p.b. Dalej należało zważyć, że w toku postępowania naprawczego organy stwierdziły, że wykonane docieplenie ścian zewnętrznych narusza zapisy obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc nie jest możliwe doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem inaczej, niż przez demontaż docieplenia. Jak ustaliły bowiem organy, przedmiotowe roboty są sprzeczne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który wprowadza zakaz ocieplania ścian ozdobionych detalami architektonicznymi (§ 3 pkt 7 ust. 1 lit b uchwały nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] stycznia 2019r.). Żadna ze stron nie kwestionuje, że przedmiotowy budynek mieszkalny ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków. Organy nadzoru budowlanego zasadnie też ustaliły (w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy – chociażby informacje uzyskane od Miejskiego Konserwatora Zabytków w piśmie z [...] czerwca 2023r.), że na elewacji budynku istniały detale architektoniczne. Konstatacja ta doprowadziła organy nadzoru budowlanego do wniosku o możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem wyłącznie poprzez przywrócenie stanu poprzedniego. Należy jednak stwierdzić, że o ile rację mają organy nadzoru budowlanego co do tego, że wykonanie docieplenia ścian budynku przy ul. L. narusza przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego to nałożenie obowiązku przywrócenia budynku do stanu poprzedniego poprzez demontaż ocieplenia jest przedwczesne z uwagi na brak uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w B. – co w niniejszej sprawie jest konieczne. Gminna ewidencja zabytków nie jest formą ochrony zabytków w rozumieniu przepisu art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003r.o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024r., poz. 1292). Artykuł 21 tej ustawy stanowi, że ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy, zaś w art. 22 ust. 5 czytamy: w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta w porozumieniu w wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z przywołanych przepisów wynika, że umieszczenie zabytku w ewidencji nie zmienia jego statusu prawnego, bowiem określone obowiązki rodzą się wraz z uznaniem obiektu za zabytek poprzez objęcie go formą ochrony zabytków, zaś sama ewidencja jest jedynie podstawą do sporządzenia stosownych programów. Niemniej nie oznacza to, że umieszczenie obiektu w ewidencji nie rodzi skutków prawnych na płaszczyźnie innych gałęzi prawa. Adekwatny dla realiów sprawy skutek objawia się poprzez regulację z art. 39 ust. 3 p.b.: w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych, o których mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych we wniosku rozwiązań projektowych (art. 39 ust. 4). Powołany przepis łączy roboty budowlane wykonywane przy obiekcie budowlanym ujętym w gminnej ewidencji zabytków z uzgodnieniem organu ochrony zabytków. Według art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Równocześnie skutkiem prawnym wydania decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu jest wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.). W tym miejscu należy też wyjaśnić, że uzgodnienie, o którym mowa w art. 39 ust. 3 p.b., następuje - co do zasady - przed rozpoczęciem jakichkolwiek robót budowlanych przy zabytku wpisanym do ewidencji zabytków, a więc przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Uzgodnienie dotyczy bowiem robót zamierzonych. Natomiast w wypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego lub naprawczego wobec już wykonanych samowolnie robót budowlanych - a z takim stanem rzeczy mamy do czynienia w sprawie - wymóg uzgodnienia z organem konserwatorskim stosuje się odpowiednio. Na konieczność odpowiedniego stosowania przepisu art. 39 ust. 3 p.b. w postępowaniu naprawczym zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2023r., sygn. akt II OSK 752/21 (dostępny na stronie jw.). Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że przepis art. 39 ust. 3 p.b. wymaga uzyskania przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie legalizacyjne (naprawcze) uzgodnienia organu ochrony zabytków, przy czym na zasadzie art. 123 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 124 § 1 k.p.a. adekwatną formą takiego uzgodnienia jest postanowienie. W aktach sprawy widnieje ww. pismo organu ochrony zabytków z [...] czerwca 2023r. skierowane do PINB, w odpowiedzi na pismo tego organu z [...] czerwca 2023r. zawierające pytanie o możliwość docieplenia przedmiotowego budynku. Miejski Konserwator Zabytków poinformował, że działając na wniosek Skarżących negatywnie zaopiniował termodernizację elewacji frontowych budynku. Analiza ww. pisma prowadzi do wniosku, że organ ochrony zabytków nie zajął stanowiska co do możliwości docieplenia budynku, jak i jego demontażu w prawem wymaganej formie, czyli nie uzgodnił/odmówił uzgodnienia w przewidzianym procedurą administracyjną trybie (w formie postanowienia). Niewątpliwie z treści wskazanych pism wynika negatywne stanowisko organu ochrony zabytków względem zrealizowanej inwestycji, jednakże nie zwalniało to organów nadzoru budowlanego z dochowania określonych przepisami wymogów wynikających z art. 39 ust. 3 p.b. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że zakres nakazanych przez PINB robót ma na celu przywrócenie zabytkowego charakteru obiektu budowlanego (demontaż ocieplenie zakrywającego detale architektoniczne elewacji). W odniesieniu do obiektu wpisanego do ewidencji wojewódzkiej i gminnej roboty nakazane przez organ nadzoru budowlanego powinny zostać uzgodnione z konserwatorem zabytków. W procedurze naprawczej (legalizacyjnej) obowiązek uzyskania odpowiedniego uzgodnienia wojewódzkiego konserwatora zabytków nie obciąża inwestora, lecz organy nadzoru budowlanego, które winny samodzielnie uzgodnić z organem ochrony zabytków zamiar nałożenia obowiązku wykonania określonych prac budowlanych przy budynku wpisanym do ewidencji. Odnosząc się końcowo do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut dokonania przez organ błędnej wykładni przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powołany przez organy nadzoru przepis uniemożliwiający doprowadzenie wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem nie inaczej jak poprzez demontaż docieplenia (§ 3 ust. 7 pkt 1 lit b uchwały Rady Miasta B. z [...] stycznia 2019r.) jest sformułowany jasno, jego stosowanie nie wymaga odwoływania się do wyników wykładni innych niż językowej. Rację mają też organy uznając, że ww. przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma zastosowanie w sprawie z uwagi na istniejące detale architektoniczne chociażby w postaci opasek wokół okien – czego Skarżący nie kwestionowali w toku postępowania administracyjnego (patrz: pismo Skarżących z [...] października 2023r. – k. 48 akt adm. organu II instancji), a co wynika także z dokumentacji fotograficznej dołączonej do akt sprawy. Brak jest też uzasadnionych podstaw do formułowania twierdzeń o sprzeczności zaskarżonych decyzji z wcześniejszym rozstrzygnięciem wydanym przez PINB na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4 p.b. Postępowanie prowadzone ww. trybie dotyczyło bowiem obowiązku zachowania estetycznego wyglądu budynku i zakończyło się wydaniem decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych, które swym zakresem nie objęły docieplenia elewacji budynku. Za nietrafny należało też uznać zarzut naruszenia art. 74 Konstytucji RP i dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Sąd zauważa, że art. 74 Konstytucji wymienia obowiązki władz publicznych, którymi są ochrona środowiska, prowadzenie polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom oraz wspieranie działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Są to jednak ogólnie określone zasady polityki państwa, z których nie wynikają żadne konkretne prawa podmiotowe po stronie jednostki. Także powoływanie się na dyrektywy unijne z uwagi na ich charakter prawny nie daje podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonych rozstrzygnięć. Dyrektywy unijne adresowane są do państw członkowskich UE i są wiążące jedynie w stosunku do rezultatu jaki ma być osiągnięty, wymagają transpozycji do systemu prawnego państw członkowskich (nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP) – a tym samym nie mogą być bezpośrednio stosowane przez organy administracji publicznej, zobligowane do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Odnosząc się zaś do wniosku Skarżących o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 115 § 1 p.p.s.a. na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, nawet w przypadku jego zgłoszenia przez zainteresowaną stronę postępowania. O jego uwzględnieniu decyduje przewodniczący lub sędzia sprawozdawca, jeśli uzna potrzebę przeprowadzenia takiego postępowania. Potrzeba taka zachodzi wtedy, gdy postępowanie mediacyjne może doprowadzić do wyjaśnienia lub rozważenia okoliczności faktycznych sprawy oraz przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa. Chodzi więc o takie przypadki, w których postępowanie mediacyjne doprowadzi do przyjęcia ustaleń satysfakcjonujących obie strony i skutkujących w konsekwencji bezprzedmiotowością sprawy zawisłej przed sądem. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie ma możliwości wypracowanie takich ustaleń, które zakończyłyby toczący się spór, który dotyczy istnienia podstaw prawnych i faktycznych do przeprowadzenia postępowania naprawczego wobec samowolnie wykonanych przez Skarżących prac budowlanych. Z tych względów Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Reasumując, mimo niezasadności zarzutów skargi Sąd zdecydował o jej uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., dopatrując się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa objawia się w wydaniu wadliwej decyzji wskutek ułomnego prawnie postępowania, w którym nie uzyskano wymaganego prawem stanowiska innego organu (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.). W dacie wydawania zaskarżonych decyzji w obrocie prawnym nie istniało uzgodnienie organu ochrony zabytków wymagane przez art. 39 ust. 3 p.b. Wskutek tego uchybienia nieprawnego ograniczenia, a właściwie eliminacji, doznały prawa Skarżących związane z ewentualnym kwestionowaniem postanowień organu ochrony zabytków. W rezultacie Sąd orzekł o wyeliminowaniu decyzji obydwu instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzyska stanowisko organu ochrony zabytków w wyjaśnionej wyżej, prawem przewidzianej postaci.