II SA/Bd 398/20
WyrokWSA w Bydgoszczy2020-10-20
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Jerzy Bortkiewicz, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonywanie okazjonalnych przewozów osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, bez posiadania licencji na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, stanowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i podlega karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie okazjonalnych przewozów osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nawet jeśli nie jest to działalność gospodarcza w tradycyjnym rozumieniu, stanowi transport drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Brak wymaganej licencji lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a także użycie pojazdu niespełniającego kryteriów konstrukcyjnych dla przewozów okazjonalnych, uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na J. B. za wykonywanie okazjonalnego przewozu osób pojazdem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych oraz bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Kontrola wykazała, że skarżący wykonywał przewóz jednego pasażera za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nie dysponując wymaganymi dokumentami ani licencją. Organy administracji uznały, że przewóz miał charakter zarobkowy i stanowił naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący kwestionował charakter wykonywanej czynności, twierdząc, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie wykonuje krajowego transportu drogowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2020r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 b ust. 1, art., 18 ust. 4a, ust.4b, art. 87 ust. 1, art. 92 a ust. 1, 3 i 7 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz.2140 ze zm. - zwanej dalej "u.t.d."), oraz Ip. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., utrzymał w mocy w całości decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2019 r. nr [...] o nałożeniu na J. B. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] listopada 2018r. w B. doszło do kontroli pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] kierowanego przez J. B.. Z ustaleń organu I instancji wynika, że wykonywał on okazjonalny przewóz osób we własnym imieniu. W chwili kontroli Skarżący dokonywał przewozu jednego pasażera. Kierowca nie dysponował podczas kontroli żadnym dokumentem pisemnym potwierdzającym umowę zawartą z pasażerem. Kontrolowany pojazd nie był wyposażony ani oznakowany jako taksówka. Przewóz był dokonywany przy pomocy aplikacji elektronicznej działającej ówcześnie pod nazwą T., obecnie B..
W związku z powyższym organ I instancji stwierdził:
- wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.),
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (Ip. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d..)
Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji decyzją administracyjną z [...] czerwca 2019r. orzekł o nałożeniu na J. B. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za ww. naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Pismem z [...] sierpnia 2019r. J. B. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący takiej działalności nie prowadzi;
2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego, pominięcie dowodu w postaci faktury VAT wystawionej przez firmę U. D. sp. z o.o. oraz wyjaśnień Skarżącego – z których to dowodów wynika, że nie powinien być adresatem decyzji;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Po rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zacytował treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Zdaniem GITD nie budzi również wątpliwości, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast bezsprzeczne jest, iż kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą. Był to pojazd przeznaczony do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. Zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b u.t.d., które muszą być spełnione łącznie. Wynika to z faktu zamówienia usługi przewozu za pośrednictwem aplikacji B., która wyłącza możliwość zawarcia z pasażerem umowy w siedzibie przedsiębiorstwa przed realizacją przewozu. W opinii organu II instancji zebrany w postępowaniu materiał dowodowy w sposób wystarczający potwierdza wykonywanie przez stronę zarobkowych okazjonalnych przewozów osób pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust.4a ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu odwoławczego z całokształtu materiału dowodowego, a przede wszystkim z okoliczności wykonywanego przewozu zamówionego za pomocą aplikacji B., potwierdzonych protokołem kontroli i protokołem z przesłuchania świadka i strony oraz notatek urzędowych wynika w sposób bezsporny, że przewóz z dnia kontroli był przewozem zarobkowym podlegającym pod u.t.d.
W toku postępowania strona nie przedłożyła dowodu na posiadanie przez nią uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób. Z informacji uzyskanych przez organ z Starostwa Powiatowego w B. wynika, że Skarżący nie posiadał uprawnień w krajowym transporcie drogowym.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art.189a § 2 k.p.a.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Przewóz miał charakter odpłatny, opłata miała być pobrana za pomocą aplikacji B..
Kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób, albowiem pojazd ten nie służył do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Nie zostały ponadto spełnione kryteria do wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego.
W przedmiotowej sprawie przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji B., co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Skorzystanie z tej aplikacji implikuje również zasadność stanowiska organu I instancji, zgodnie z którym materiał dowodowy pozwala na ustalenie, iż to Skarżący realizował usługę transportową we własnym imieniu i na swoją rzecz. Skarżący, na co dodatkowo zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie wykazał w toku postępowania okoliczności wykonywania usługi na rzecz innego podmiotu. W tym zakresie nie przedstawił żadnego dowodu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. B. zarzucił:
- naruszenie art. 5b u.t.d w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wymierzeniu skarżącemu kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. bowiem czynności skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej,
- naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz l.p 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 6 a u.t.d. poprzez nałożenie kary przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez karżącego,
- naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej organ nie podjął wszelkich czynności mających na celu wszechstronne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącego organ zaniechał wyjaśnienia działania aplikacji B., brak ustaleń, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz Skarżącego i brak ustaleń co do kwestii prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącego organy nie ustaliły też z czyjej inicjatywy doszło do przejazdu.
W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację, zaprezentowaną w odwołaniu. Zakwestionował więc, że w dniu [...] listopada 2018r. wykonywał transport drogowy oraz przewóz okazjonalny. Zdaniem Skarżącego immanentną cechą przewozu okazjonalnego jest to, że przewóz grupy pasażerów następuje z inicjatywy tychże lub kierującego. Wady postępowania przed organem I instancji nie zostały wyeliminowane przez organ odwoławczy – co stanowi naruszenie art. 138 k.p.a. Takie zaś postępowanie organów zaprzecza zasadzie pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t. ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie bądź stwierdzenie nieważności tego aktu.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Natomiast zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle powołanych przepisów uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.
Na gruncie niniejszej sprawy sąd nie ma wątpliwości, że Skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d.
W ocenie sądu, okoliczności faktyczne, w których organy przypisały Skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynikało z nich, że Skarżący w czasie kontroli poruszał się samochodem (będącym przedmiotem najmu) marki S. nr rej [...], którym wykonał usługę okazjonalnego przewozu osób na trasie: ul. [...] (H. M.) – ul. [...] (D. G.) w B.. Przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji telefonicznej o nazwie własnej "B. (T.)". Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony z kierującym, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej, uzyskał informację o potrzebie wykonania przewozu na ww. trasie. Pasażer zrealizował płatność za przejazd za pomocą aplikacji telefonicznej i jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny). Skarżący nie dysponował licencją ani zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego.
Skarżący twierdzi z kolei, że jego zachowanie nie wyczerpywało znamion przypisanych mu naruszeń, a okoliczności faktyczne nie zostały należycie ustalone, w szczególności co do zasad działania aplikacji "B." i tego, czy działał on jako przedsiębiorca. Nie wykonywał bowiem krajowego transportu drogowego, nie prowadzi działalności gospodarczej, przewóz nie spełniał kryteriów przewozu okazjonalnego, a faktura potwierdzająca uiszczenie przez pasażera opłaty za przejazd wystawiona została przez partnera flotowego "T." – U. D. sp. z o.o. w R..
Zdaniem Sądu, prawidłowo organy zwróciły uwagę, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz nie miał charakteru grzecznościowego. Wynika to jednoznacznie z zeznań samego Skarżącego, jak i świadka - pasażerów oraz okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby korzystającej z usługi przewozu i kierującego. Przewozu nie można było zakwalifikować ani jako regularnego, ani jako regularnego specjalnego, ani jako wahadłowego. Ma to istotne znaczenie w świetle zgłaszanych zarzutów skargi.
Definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i słusznie Skarżący zauważa, że nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym. Warto jednak sięgnąć po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym. I tak, w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300. 88, zwanym dalej: rozporządzeniem Nr 1073/2009), za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009). W realiach rozpoznawanej sprawy nie można mieć jednak wątpliwości z czyjej inicjatywy doszło do poddanego kontroli przejazdu. Pasażer zamówił kurs za pomocą aplikacji "B." ("T."), aby zamówić kurs pasażer musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty kredytowej oraz zaakceptować regulamin platformy. Skarżący otrzymał zaś zlecenie przyjazdu, które zgłosił do realizacji. Zasadnie zatem, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy uznały, że był to przewóz okazjonalny.
Z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE wynika, że działalność transportowa podlegająca jej rygorom to nie tylko działalność przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego, ale również działalność przedsiębiorców mających zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego. W drodze odstępstwa, jeżeli prawo krajowe nie stanowi inaczej, w myśl art. 1 ust. 4 lit. b) rozporządzenia, nie znajduje ono zastosowania do przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób.
Pojęcie przedsiębiorcy jest definiowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia i obejmuje osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych. Zawód przewoźnika drogowego osób w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia to działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu. Przedsiębiorca transportowy musi uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Wykonywanie działalności z naruszeniem rozporządzenia obarczone jest sankcjami określonymi w prawie krajowym (motyw 21 i art. 22 rozporządzenia).
Na gruncie krajowych regulacji normatywnych podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego, regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zawiera ona również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) u.t.d.). Ustawy tej nie stosuje się (art. 3 ust. 1 u.t.d.) do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:
1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;
2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;
3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.
Do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 u.t.d.).
Z kolejnych przepisów u.t.d. wynika, że:
- art. 4 pkt 1 - krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- art. 4 pkt 4 - niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki określone w lit. a-d tego przepisu;
- art. 4 pkt 6a - przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. nr 561/2006;
- art. 4 pkt 11 - przewóz okazjonalny oznacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego (art. 4 pkt 7), przewozu regularnego specjalnego (art. 4 pkt 9) albo przewozu wahadłowego (art. 4 pkt 10);
- art. 4 pkt 17 - licencja oznacza decyzję administracyjną wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego,
- art. 4 pkt 18 - zezwolenie oznacza decyzję administracyjną wydaną przez ministra właściwego do spraw transportu, Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniającą przewoźnika drogowego do wykonywania określonego rodzaju transportu drogowego.
W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy istniały zatem podstawy do uznania, że wykonywany przez Skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "B.", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sąd w pełni podziela argumentację zaprezentowaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Należy jedynie wyraźnie podkreślić, że sam przewóz nosił bez wątpienia znamiona odpłatnego - co zresztą nie jest kwestionowane przez Skarżącego. Okoliczność zaś do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był Skarżący, czy "B.", czy też spółka partnerska "B." nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. Bezspornie został on bowiem wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i Skarżącego (za pośrednictwem spółki U. D.) z aplikacji telefonicznej "B.", służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi.
Wprawdzie organy nie wyjaśniły wyczerpująco zasad działania aplikacji "B." - co stanowiło też podstawę formułowanych przez Skarżącego zarzutów, to jednak zauważyć trzeba, że w aktach sprawy znajduje się dokument "Ogólne warunki dla kierowców", który (jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji) stanowił dowód w sprawie i podstawę ustaleń organów obu instancji. W. też zauważyć, że zasady działania ww. aplikacji są możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych telefonów ("smartfonów"). Nie ma więc przeszkód, aby zasady jej działania uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była poza tym sporna między stronami. Korzystał z niej tak Skarżący jak i pasażer, a opis działania aplikacji wynika z akt sprawy. To dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem.
Zdaniem sądu, przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację "B. (T.)" ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez Skarżącego świadczona w jego własnym imieniu, jako wykonawcę przewozu, za którą był odpowiedzialny. Pełnił zatem rolę przewoźnika drogowego osób. "B..eu" nie był przedsiębiorcą wykonującym przewóz, lecz podmiotem udostępniającym aplikację służącą skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Tak samo należy ocenić działalność U. D." sp. z o.o., za pośrednictwem której Skarżący uzyskał dostęp do aplikacji "B.". Aplikacja została też wykorzystana do pobrania opłaty za przewóz. Działanie Skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób. Nie sposób podzielić zarzutów skargi, że adresatem decyzji i podmiotem realizującym usługę przewozu była spółka partnerska "B.". Skarżący nie wykazał, aby pasażera z tą spółką łączyła umowa przewozu i aby został zatrudniony jako kierowca przez inny podmiot. Pasażer i Skarżący korzystali z aplikacji "B." i to Skarżący posiadał indywidualne konto kierowcy założone w tej aplikacji za pośrednictwem U. D. i to Skarżący był odpowiedzialny za zrealizowanie zamówionego przez pasażera przejazdu. W tych okolicznościach zasadnie organy ustaliły, że Skarżący podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju – i to niezależnie od tego ile razy oraz w jakim okresie Skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Natomiast usługa, taka jak realizowana przy wykorzystaniu aplikacji "B.", która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu.
W tym miejscu Sąd pragnie także zauważyć, że wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt C 434/15) Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że art. 56 TFUE w zw. z art. 58 ust. 1 TFUE, a także art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym i art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., do którego odsyła art. 2 lit. a) dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), należy interpretować w ten sposób, że usługę pośrednictwa, taką jak ta, o której mowa w niniejszym postępowaniu, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartphone), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem (pasażerem) a kierowcą Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu.
Powyższy wyrok potwierdza pośrednio prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez Skarżącego. Skoro bowiem TSUE potraktował platformę konkurencyjną do "B..eu", jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), to oczywistym jest, że Skarżący, jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera) również wykonywał usługę transportową (vide: wyrok WSA w Krakowie z 29 stycznia 2018 r. – sygn. akt III SA/Kr 1141/17; wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2019 r. – sygn. akt II SA/Gl 1048/18 - dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).
Prawidłowych ustaleń organów nie mogą też podważać zarzuty skargi odwołujące się do ustawowej definicji "działalności gospodarczej" (tu na marginesie należy zauważyć, że w uzasadnieniu skargi Skarżący odwołał się do przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które utraciły moc obowiązującą od [...] kwietnia 2018r.). Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r.- sygn.akt II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. – sygn.akt II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. – syg.akt II GSK 166/09; opublikowane na stronie internetowej j.w.) z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej.
W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje to, czy Skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej. Prezentowane przez Skarżącego stanowisko sprowadza się w zasadzie do przyzwolenia na prowadzenie usług transportowych przez dowolny podmiot i wyjęcia tak świadczonych usług spod działania u.t.d. – co pozostaje w sprzeczności z obowiązującą na terenie UE zasadą reglamentacji usług transportowych. Skarżący oczekuje ustalenia, że nie można na niego nałożyć kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.t.d. tylko dlatego, że prowadzi on faktycznie pozarolniczą działalność gospodarczą bez dopełnienia obowiązku jej zarejestrowania. Oczekiwanie objęcia ochroną prawną działań naruszających obowiązujące prawo uznać należy za całkowicie bezskuteczne. Co najmniej niezrozumiałym jest więc podnoszenie przez Skarżącego zarzutu w zakresie nieustalenia przez organ, czy posiadał on status przedsiębiorcy. Warto też zauważyć, że organ odwoławczy odniósł się i do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie:
1. samochodem osobowym,
2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:
1. pojazdami zabytkowymi,
2. samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8 000 zł (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. o czym mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d.
W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów u.t.d., zachodziły podstawy do nałożenia na Skarżącego kary przewidzianej w lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12 000 zł.
W ocenie Sądu, organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również Skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 12 000 zł za naruszenia przepisów u.t.d., organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie dopuścił się też naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło