II SA/Bd 412/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2010r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] października 2009r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w zw. z art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. K. złożonego w dniu [...], o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, przejętą z mocy prawa na rzecz Powiatu B., położoną w obrębie Ł. M. gm. K. (działka nr [...] o pow. 0,1400 ha, nr [...] o pow. 0,200 i nr [...] o pow. 0,500 ha zapisana w księdze wieczystej KW nr [...])- decyzją z dnia [...], znak: [...] Starosta B. odmówił przyznania odszkodowania A. K. za przedmiotową nieruchomość, ponieważ wnioskodawca nie posiadał legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, bowiem nabył nieruchomość po dniu [...], kiedy to właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Powiat B. i nabycie własności nieruchomości nie mogło być skuteczne, gdyż nabył własność od osób, które w chwili zbycia nie były już właścicielami nieruchomości i nie mogły nią rozporządzać. Od tej decyzji odwołał się A. K., kwestionując odmowę możliwości ubiegania się o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną. Wojewoda [...] decyzją z [...] (chociaż na decyzji zapisano datę [...])[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całej rozciągłości argumentację organu I instancji, stwierdzając, że w dniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości jej właścicielem był Powiat B. i składając wniosek o odszkodowanie A. K. nie miał do tego tytułu prawnego. Składając skargę A. K. zarzucił naruszenie obowiązującego prawa, a w szczególności art. 73 ust. 4 ww. ustawy z 13 października 1998 r. domagając się uchylenia obu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy tymczasem wynika, że decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Powiat B. z dniem [...] z mocy prawa własności części nieruchomości położonej w obrębie Ł. M., gmina K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: [...] o pow. 0,1400 ha, nr [...] o pow. 0,0200 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność osoby fizycznej, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w . – X Wydział Ksiąg Wieczystych, zajętej pod drogę publiczną, zaliczoną od dnia [...] do kategorii dróg powiatowych. Z akt sprawy wynika także, że skarżący do Starosty B. wnioskiem z dnia [...] wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie Ł. M., gm. K., stanowiącą działki oznaczone nr [...], nr [...] i nr [...], zajęte pod drogę publiczną. Nastąpiło to zatem przed końcowym terminem wskazanym treścią przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Z akt sprawy wynika także, że skarżący nabył przedmiotową nieruchomość od dotychczasowych właścicieli na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...], a więc przed datą wydania ww. decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat B. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że właścicielem w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za działkę drogową, która z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, jest także osoba, której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej w wyniku zawarcia umowy sprzedaży z poprzednim właścicielem nieruchomości, i w miejsce której Skarb Państwa lub gmina wpisały swój tytuł do nieruchomości. Wskazywano także, że ustawodawca nie sformułował zakazu obrotu nieruchomościami wskazanymi w art. 73 ust. 1 tej ustawy po dniu 1 stycznia 1999 r. aż do czasu wydania przez wojewodę decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ww. ustawy oraz, że stanowisko, iż prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 73 ww. ustawy z 1998 r. przysługuje osobom, które były właścicielami nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym (vide m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 stycznia 2009 r. – II SA/Gl 820/08 i 10 grudnia 2007 r. – II SA/Gl 626/07 oraz w Rzeszowie z 9 października 2008 r. – II SA/Rz 313/08). Analizując wskazane powyżej przepisy i dokonując ich wykładani funkcjonalnej oraz celowościowej oraz przepisy ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1561 z późn. zm.), z których m.in. wynika, że księgi wieczyste prowadzi się celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych), które chronią bez względu na to, czy była ona rzeczywiście uprawniona – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pełni podziela stanowisko wyrażone w przywołanych wyżej wyrokach. Potwierdzeniem słuszności tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 11 stycznia 2010 r. – I OPS 3/09, który stwierdził, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisania jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Skargę należało więc uznać za zasadną i mając na uwadze treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z [...][...], rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku, opierając na przepisie art. 152 tej ustawy, natomiast zawarte w pkt 3 – na przepisach art. 200 tej ustawy oraz rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Prowadząc ponownie postępowanie organ rozpozna wniosek skarżącego przeprowadzając odpowiednie postępowanie dowodowe z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.