II SA/Bd 517/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M. K., Wójt Gminy [...], w imieniu którego działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją nr [...] r. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Wskazując na treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.") organ podniósł że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, które przysługuje osobie uprawnionej w sytuacji, gdy nie podejmuje lub zrezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kolei powołując się na treść art. 3 pkt 22 u.ś.r. oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (sgyn. akt I OPS 5/12) organ wskazał, że na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia dołączył zaświadczenia z KRUS, z którego wynika, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie ma stwierdzonej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca złożył też oświadczenie, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego. W odwołaniu skarżący podniósł, że wprawdzie posiada gospodarstwo rolne, ale w związku z koniecznością opieki nad chorą córką nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr [...] r. w oparciu o art. 17 ust. 1 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że córka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem z dnia 6 listopada 2003 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds Orzekania o Niepełnosprawności w[...], zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1991 r. Bycie przez wnioskodawcę rolnikiem jest zdaniem Kolegium podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 8 i 8a u.ś.r. w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z powyższego zdaniem Kolegium wynika, że skarżący nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. braku podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienie lub inne pracy zarobkowej. Kolegium wskazało również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r. (sygn. akt II SA/Bd 463/10). Organ podkreślił, że wykładnię art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 22 u.ś.r. polegającą na uznaniu, iż sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego za prawidłową uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1987/10 a także w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (art. 156 § 1 ust. 2, art. 16 § 1 art. 111, art. 113 § 1, art. 138 § 1 k.p.a.). Jednakże w uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował wyłącznie to, iż organy dokonały błędnej wykładni art. 17 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżący wskazał, że stosownie do art. 17 u.ś.r. nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej, nie posiada dochodów. Art. 3 pkt 22 u.ś.r. zaś zawiera definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że rolnik, który nie wykonuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż spełnia warunek zawarty w art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. warunek bycia osobą, która w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżone j decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...], którą to odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia rodzinnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] sam fakt, iż skarżący jest rolnikiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowił podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Materialnoprawaną przesłankę wydanej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). W myśl przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Oznacza to, że uprawnioną do tego świadczenia może być tylko osoba, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lub też osoba, która w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stosując powyższy przepis niezbędne jest wskazanie na treść art. 3 pkt 22 u.ś.r., który stanowi, by przez zatrudnienie lub inną prace zarobkową rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Interpretacja przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., w kwestii czy osobie będącej rolnikiem i prowadzącej gospodarstwo rolne może być przyznane świadczenie rodzinne do niedawna budziła wiele wątpliwości, a w orzecznictwie sądów administracyjnych istniało wiele rozbieżności w stosowaniu tego przepisu. Jednakże uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; zwanej w skrócie "p.p.s.a."), w składzie siedmiu sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 17 ust 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął stanowisko, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywanej pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z prowadzeniem jak i zarządzaniem gospodarstwem. Zatem przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazał również, że rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W myśl przepisu art. 187 § 2 p.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca w sprawie, w której zapadła. Jednak z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika, iż de facto jest ona również wiążąca w innych sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W przypadku bowiem gdy sąd rozpoznający tożsamą sprawę nie podziela stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobligowany jest on do wystąpienia do odpowiedniego składu Naczelnego Sadu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym. Tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący posiada gospodarstwo rolne, jak również, że prowadzi to gospodarstwo. W myśl wykładni art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. zawarte w przywołanej powyżej uchwale i faktu, iż skarżący jest rolnikiem – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką nie może być mu przyznane. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.