II SA/Bd 519/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. J. P., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego A. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wskazano, że prośba o wstrzymanie wykonania postanowienia uzasadniona jest istnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody o charakterze majątkowym, w razie ściągnięcia grzywny w łącznej kwocie [...]zł. W ocenie pełnomocnika, taka sytuacja skutkować będzie niezwykle wysokim obciążeniem finansowym dla współwłaścicieli nieruchomości, którzy zostali zobowiązani do dokonania stosownych napraw do dnia [...] sierpnia 2017 r. Pozbawienie ich środków w łącznej kwocie [...]zł, która mogliby przeznaczyć na wykonanie stosownych napraw, skutkowałoby iluzoryczną możliwością wykonania obowiązku, którego wykonania dotyczy grzywna. Środek egzekucyjny ma bowiem dyscyplinować zobowiązanych w celu wykonania stosownego obowiązku, a nie stanowić karę za jego niewykonanie w czasie właściwym. Zdaniem pełnomocnika, ściągnięcie grzywny nie odniosłoby zamierzonego skutku motywującego, a znacząco utrudniłoby możliwość wykonania nałożonego obowiązku wykonania stosownych robót budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W razie wniesienia skargi organ który wydał decyzję lub postanowienie może wstrzymać z urzędu lub na wniosek wykonanie zaskarżonego aktu w całości lub części, jednakże po przekazaniu skargi przez organ sądowi, właściwym do udzielenia ochrony tymczasowej jest sąd (art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a). W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. "Trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego, może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 788/16, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaś "znaczna szkoda", o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob.: post. NSA z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 39/17, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście należy stwierdzić, że egzekucja należności pieniężnych, co do zasady, nie stanowi skutku trudnego do odwrócenia, bowiem wyegzekwowane świadczenie podlega zwrotowi w razie uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dalej powiedzieć trzeba, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w zaskarżonym postanowieniu należności ma charakter odwracalny. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia obowiązana była wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Jest tak, ponieważ egzekucja obowiązku pieniężnego nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może zostać utożsamiona z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że wstrzymanie wykonalności aktu następuje zawsze na wniosek strony, a zatem wykazanie, że istnieją pozytywne przesłanki, od których ustawa uzależnia wstrzymanie zaskarżonego aktu przez sąd, spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Nie jest zatem zasadny wniosek o wstrzymanie wykonalności aktu, w którym strona nie wskazuje, jakie szkody wystąpią w razie wykonania tego aktu, czy też jakie nieodwracalne skutki wykonanie aktu spowoduje, oraz nie uzasadnia swojego stanowiska uprawdopodabniając te okoliczności (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej (zob. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FSK 1837/10, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawczynię dowodami. Jeżeli bowiem strona skarżąca twierdzi, że wykonanie postanowienia polegającego na wykonaniu obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze i doprowadzą np. do utraty płynności finansowej. Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornego postanowienia. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając swój wniosek, skarżący powołał się jedynie na fakt, iż wykonanie postanowienia wyrządzi znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. W ocenie Sądu, tak sformułowana argumentacja nie pozwala na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. W szczególności na obecnym etapie – wobec nie przedstawienia żadnej dokumentacji finansowej – nie sposób ocenić, jakimi składnikami majątkowymi czy też środami pieniężnymi skarżący dysponuje, które umożliwiłyby mu uiszczenie nałożonej grzywny. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości przychodów i wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Takich danych strona nie przedłożyła. Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy danych odnoszących się do sytuacji majątkowej strony skarżącej, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. Oczywiście uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego, lecz jego materialnoprawną argumentację. Z tego też względu jego treść nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia. Podlega natomiast ocenie z punktu widzenia zasadności wniosku. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że w uzasadnieniu wniosku nie wykazano, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez zapłatę przez stronę skarżącą grzywny w wysokości [...] zł, ani też, że istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić należy również, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sąd nie bada zasadności samej skargi. W konsekwencji też ustawodawca, nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – występowania podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględniania skargi na dany akt. Co więcej, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie może choćby wstępnie badać, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadami uzasadniającymi jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (tak NSA w uchwale z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, Nr 4, poz. 77). Zatem oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania wskazanego we wniosku postanowienia nie przesądza o merytorycznym stanowisku sądu co do jego legalności (zob. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 19/15, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie Sąd, po rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej i dlatego też wniosek w tym zakresie nie został uwzględniony. Stąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.