II SA/Bd 52/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-04-22
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grażyna Malinowska-Wasik, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odsetki ustawowe od nieterminowo wypłaconych uposażeń żołnierza zawodowego powinny być rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, oraz czy skutek stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej jest ex tunc, co wpływa na wymagalność odsetek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenia odsetkowe żołnierzy zawodowych powinny być rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, powołując się na przepisy ustawy pragmatycznej i orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych. Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej ma skutek ex tunc, co oznacza, że żołnierz jest traktowany jako pozostający w służbie od dnia wydania wadliwej decyzji, a tym samym odsetki od nieterminowo wypłaconych uposażeń są należne od momentu wymagalności poszczególnych należności.Stan faktyczny
Skarżący S. B. domagał się wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych mu uposażeń za okres od daty zwolnienia ze służby do daty przywrócenia. Organy administracji odmówiły wypłaty odsetek, uznając, że roszczenie stało się wymagalne dopiero po przywróceniu do służby. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niewłaściwość organu oraz błędne ustalenie momentu wymagalności odsetek. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Grzegorz Saniewski ( spr.) Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia 23 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od sum uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia 5 maja 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 2417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Bd 52/09
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca P. Okręgu Wojskowego (zwany dalej "Dowódcą POW") utrzymał w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (zwany dalej "Szefem WSzW") w B. z dnia [...] Nr [...] odmawiającą skarżącemu S. B. wypłacenia odsetek ustawowych od uposażeń za okres od [...] do [...].
Z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca POW wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło w dniu [...] tj. w skróconym, na wniosek skarżącego terminie wypowiedzenia (k. 2 akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW z dnia [...]. W konsekwencji skarżący powrócił do pełnienia służby w poprzednim miejscu, tj. w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Ł. W związku z przybyciem w dniu[...] skarżącego do tej jednostki Komendant WKU w Ł. rozkazem dziennym z dnia [...] Nr [...] polecił zaliczyć skarżącego do stanu ewidencyjnego oraz przyjąć go na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem przybycia.
Jednocześnie stwierdził, iż skarżącemu od dnia [...] przysługują należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, w tym uposażenie. Rozkaz ten anulowano dnia [...] ustalając składniki wynagrodzenia na dzień [...].
Rozkazem personalnym z dnia [...] Nr [...] Dowódca POW zwolnił skarżącego z zajmowanego stanowiska w WKU w Ł. i z dniem [...] wyznaczył go na stanowisko służbowe w WKU W. – M. (k. 10 akt administracyjnych). W konsekwencji skarżący z dniem [...] został skreślony ze stanu ewidencyjnego oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzenia w WKU w Ł. (rozkaz dzienny nr [...] Komendanta WKU w Ł. – k. 13 akt administracyjnych).
Rozkazem [...] z dnia [...] Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zwolnił skarżącego, zajmującego stanowisko podoficera sztabowego w WKU W. – M. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy, po upływie skróconego okresu wypowiedzenia tj. z dniem [...].
Pismem z dnia [...] skarżący wniósł do Komendanta WKU w Ł. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od [...] do [...]. Wniosek ten został przesłany Szefowi WSzW w B.
Wskazaną na wstępnie decyzją z dnia [...] Szef WSzW odmówił skarżącemu wypłacenia odsetek ustawowych od uposażeń za okres od [...] do [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, iż po przyjęciu skarżącego na stan ewidencyjny WKU w Ł. w dniu [...] Wojewódzki Sztab Wojskowy w B. jako płatnik uposażeń żołnierzy pełniących służbę wojskową w wojskowych komendach uzupełnień stacjonujących na terenie województwa podlaskiego, w dniu [...] wypłacił skarżącemu należności finansowe za okres od [...] do [...]. Organ zauważył, iż stosownie do art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892; zwanej dalej "ustawą pragmatyczną") przesłanką wypłaty odsetek jest zwłoka w wypłacie uposażenia. Aby można było mówić o zwłoce w wypłacie uposażenia musi wystąpić skuteczność roszczenia o jego wypłatę, która zachodzi w chwili gdy żołnierz może dochodzić swoich praw od jednostki wojskowej, na której zaopatrzeniu finansowym pozostaje. Zdaniem organu oznacza to, że roszczenie skarżącego o wypłatę należności finansowych za okres poza służbą wojskową stało się wymagalne nie wcześniej niż w dacie, kiedy stała się ostateczna decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stwierdzająca nieważność decyzji Dowódcy POW o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Wcześniej Szef WSzW w B. jako płatnik uposażeń nie był uprawniony ani zobowiązany do ich wypłacenia żołnierzowi skutecznie zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej (decyzja o zwolnieniu była ostateczna). Obowiązek wypłaty powstał dopiero po "przywróceniu" skarżącego do służby i przystąpienia przez niego do wykonywania obowiązków służbowych. W konsekwencji wypłata świadczeń finansowych skarżącemu mogła nastąpić i nastąpiła po doręczeniu rozkazu Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ł. z dnia [...] płatnikowi uposażeń tj. Szefowi WSzW w B. Zwłoka w wypłacie dotyczy zatem tylko okresu od [...] do [...]. Ponieważ skarżący nie wnosił o wypłacenie jakichkolwiek odsetek, nie zostały one wypłacone.
Organ podkreślił ponadto, że nie wydał żadnej decyzji, która spowodowałaby nieskuteczne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...].
W wyniku odwołania wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Dowódca POW utrzymał w mocy decyzję Szefa WSzW w B z dnia [...].
Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. (sygn. akt III CZP 106/07) organ odwoławczy stwierdził, iż roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek ustawowych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693; z późn. zm.), a od 1 lipca 2004 r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym.
Zdaniem organu nie można przyjąć fikcji, iż w okresie skutecznego acz niezgodnego z prawem zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej pełnił on nadal zawodową służbę wojskową i w związku z tym miał co miesiąc roszczenie o wypłatę miesięcznego uposażenia, poczynając od dnia [...]. Można przyjąć, że roszczenie o uposażenie powstało z chwilą uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]. Obowiązek wypłaty miesięcznego wynagrodzenia powstał dopiero po przywróceniu skarżącego do służby i po przystąpieniu przez niego do wykonywania obowiązków służbowych. Wypłata świadczeń mogła nastąpić po doręczeniu rozkazu Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Ł. z dnia [...] nr [...] płatnikowi uposażeń – Szefowi WSzW w B. Wypłaty tej dokonano [...], zwłoka w wypłacie należności dotyczy zatem tylko okresu od dnia [...] do [...].
W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
– art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy pragmatycznej oraz art. 156 k.p.a. i przepisów rozporządzeń wykonawczych do ustawy pragmatycznej, regulujących kwestię wypłaty poszczególnych składników uposażenia, polegające na przyjęciu, że odsetki ustawowe stały się wymagalne dopiero w dniu [...];
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem właściwości,
– art. 6 i art. 156 w związku z art. 138 k.p.a. poprzez brak oparcia działań organów na obowiązujących przepisach prawnych, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniu następstw prawnych;
– art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a. poprzez brak wystarczającego zbadania sprawy oraz brak dążenia do załatwienie sprawy w sposób praworządny i uwzględniający słuszny interes skarżącego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organem właściwym do rozstrzygania sprawy należnych świadczeń w pierwszej instancji jest dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę tj. w przedmiotowej sprawie – Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w B., a nie Wojewódzki Sztab Wojskowy, który jest tylko płatnikiem świadczenia.
Niezależnie od tego zarzutu skarżący wskazał (podobnie jak w odwołaniu), iż rozstrzyganie w kwestii uposażenia żołnierza zawodowego, w tym o odsetkach, wobec braku wyraźnego przepisu ustawy pragmatycznej, nie może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. W szczególności podstawą do wydania takiej decyzji nie są powoływane przez organy przepisy art. 8 ust. 1 czy też art. 104 ustawy pragmatycznej. Organ błędnie interpretuje art. 8 ustawy pragmatycznej, przyjmując, iż przepis ten wskazuje na administracyjny tryb postępowania we wszelkich sprawach uregulowanych w ustawie (w tym odsetek od należności finansowych). Do zastosowania takiego trybu konieczny jest szczególny przepis ustawy wskazujący na obowiązek wydania decyzji administracyjnej, zaś przepis art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej dotyczący odsetek nie zawiera takiego upoważnienia. Zdaniem skarżącego czynności związane z wypłatą świadczenia stanowią wykonanie stosunku materialnoprawnego bez ingerencji w jego treść, a zatem są czynnościami materialno – technicznymi, które nie wymagają wydania decyzji administracyjnej. W tym względzie skarżący przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w tym wyrok NSA z dnia 30 listopada 2007 r. (sygn. akt I OSK 216/07).
Ponadto skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że odsetki należą się dopiero od dnia w którym ostateczna stała się decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Prawo do należności powstało bowiem w terminach określonych w przepisach prawa (wskazanych w zarzutach skargi), co wynika ze skutku ex tunc, jaki ma decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska skarżącego.
Biorąc pod uwagę, iż uznanie braku właściwości sądu administracyjnego skutkowałoby odrzuceniem skargi, w pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzeń skarżącego, iż sprawa związana z jego uposażeniem nie mogła być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnych.
Sąd w niniejszym składzie akceptuje pogląd, iż świadczenia odsetkowe żołnierzy zawodowych powinny być rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu. Ustawa pragmatyczna w art. 1 pkt 4 określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2 ustawy pragmatycznej, który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej. Pogląd ten znalazł wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwała SN z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt III CZP 106/0; opubl. w OSNC z 2008 r., Nr 12, poz. 134 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 319995, wyrok SN z 2 lutego 2008 r., sygn. akt II PK 10/08, opubl. w LEX pod nr 442828, wyrok SN z 2 lipca 2008 r. sygn. akt II PK 8/08, opubl. w LEX pod nr 442834) oraz orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 43/09, z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 555/08, wyroki WSA w Bydgoszczy m.in. z dnia 25 marca 2009, sygn. akt 53/09). Należy zwrócić uwagę, iż administracyjny (tj. w drodze decyzji administracyjnej) sposób rozstrzygania o uposażeniach żołnierzy zawodowych oraz zasadę kontroli takiego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny akceptował także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 3/06, opubl. w "Orzecznictwie NSA i WSA" z 2006 r., Nr 3, poz. 69). Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, także na tle ustawy pragmatycznej z 11 września 2003 r. aktualny jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w ww. wyroku z dnia 2 lipca 2008 r., iż przyjęcie że ustawodawca wprowadził odmienną drogę postępowania w sprawach o uposażenie i inne należności pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu z tytułu służby wojskowej (administracyjna) oraz o związane z nimi świadczenia akcesoryjne (przed sądem powszechnym) prowadziłoby do sztucznego i niecelowego rozdzielenia drogi dochodzenia należności głównych i stanowiących ich pochodną należności ubocznych.
Przechodząc na etap kontroli merytorycznej zaskarżonych decyzji należy przede wszystkim zauważyć, że badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz.1270; z późn. zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a."). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461).
Dokonując kontroli w powyższy sposób, Sąd dostrzegł naruszenie prawa powodujące nieważność zaskarżonej decyzji Dowódcy POW oraz poprzedzającej jej decyzji Szefa WSzW w B.
Stosownie do art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej "jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału (tj. rozdziału 5 "Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych) są dowódcy jednostek wojskowych zajmujących stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy." Przepisy rozdziału 5 ustawy pragmatycznej nie określają w sposób szczególny, jaki organ jest właściwy w przypadku roszczeń o uposażenie, czy też o odsetki związane z nieterminową wypłatą uposażenia (ustawodawca wprost wskazał na organ właściwy w przedmiocie dodatków do uposażenia – art. 80 ust. 4, oraz w przypadku należności związanych ze zwolnieniem ze służby – art. 96 ust. 10, które to przepisy odsyłają do art. 104). W przepisie art. 74 ustawodawca wskazał jedynie kto ma dokonać wypłaty uposażenia oraz innych należności tj. jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. Wskazanie, która jednostka organizacyjna ma finansowo odpowiadać za realizację świadczeń należnych żołnierzowi zawodowemu nie jest jednoznaczne z określeniem organu, który decyduje o zasadności i rozmiarze tych świadczeń. Jednocześnie zdaniem Sądu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sporu pomiędzy żołnierzem zawodowym a reprezentującymi Państwo organami wojskowymi o należne świadczenia nie znajduje zastosowania wyrażona w art. 67 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego reguła, iż za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż skarżący ani w momencie zgłoszenia żądania wypłaty odsetek tj. [...], ani w momencie rozstrzygania tego żądania ([...]) nie pełnił służby w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Ł., ani w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w B. Szef WSzW w B. nie był zatem organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie należnych odsetek. Co więcej, akta sprawy wskazują, iż w dniu [...] skarżący nie pełnił już służby wojskowej. Zdaniem Sądu w takim przypadku organem właściwym do rozstrzygania o należnościach z okresu służby wojskowej jest dowódca tej jednostki wojskowej, w której ostatnio żołnierz pełnił służbę. W przedmiotowej sprawie akta wskazują, iż był nim Komendant WKU W. – M.
Wydając zatem w przedmiotowej sprawie decyzję jako organ pierwszej instancji Szef WSzW w B. dopuścił się naruszenia swojej właściwości, co stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. skutkuje nieważnością podjętej decyzji. W konsekwencji, poprzez brak dostrzeżenia tej wadliwości i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, rażącego naruszenia przepisów dopuścił się także Dowódca POW.
Już powyższe powoduje, iż Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.
Sąd ponadto uznał za zasadne stanowisko skarżącego odnośnie żądania wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych należności za okres od [...] do [...].
Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia sporu odnośnie wypłaty odsetek istotne jest przede wszystkim określenie skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy POW w B. z dnia [...] nr [...] wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego nastąpiło jego zwolnienie ze służby.
Niezasadne jest stanowisko Dowódcy POW, iż w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność ww. decyzji z [...], uposażenia wraz z dodatkami za okres od [...] do [...], stały się wymagalne dopiero po przywróceniu skarżącego do służby w roku [...].
Argumentacja organu byłaby prawidłowa, gdyby doszło do uchylenia (np. w następstwie wznowienia postępowania), a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja uchylająca decyzję o wypowiedzeniu, prowadząca do uchylenia rozkazu o zwolnieniu, powodowałoby w konsekwencji reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem, w którym uchylenie rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy POW z dnia [...] stałoby się rozstrzygnięciem ostatecznym. Od dnia ponownego przystąpienia do wykonywania obowiązków, służyłoby żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia i innych należności. Decyzja uchylająca wywiera bowiem skutki "ex nunc", czyli na przyszłość.
Odmienne są natomiast skutki decyzji stwierdzającej nieważność wydanego rozstrzygnięcia organu administracji. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania tejże decyzji, to jest ze skutkiem " ex tunc". Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną, co oznacza, że eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie.
W świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc nie został on skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po dniu [...] przez cały czas służby. Aktualne stało się także prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia.
Powyższe w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne w spornym okresie w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego [...] (w dniach wynikających z art. 81 ustawy pragmatycznej).
Data wymagalności świadczenia pieniężnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu zwłoki w wypłacie. Odsetki mają charakter należności ubocznej, akcesoryjnej. Zasadne jest w tym miejscu przytoczenie fragmentu uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. nr III AZP 27/92, w którym stwierdza się, iż "odsetki za opóźnienie świadczenia pieniężnego mają charakter należności ubocznej, akcesoryjnej. Z tego wynika, że obowiązek płacenia odsetek nie może powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej, a gdy obowiązek ten już powstanie, to wówczas następstwem tego akcesoryjnego charakteru jest ścisłe powiązanie obowiązku płacenia odsetek z głównym obowiązkiem. Odsetki zawsze dzielą los tego obowiązku, jeśli coś innego nie wynika z umowy lub z przepisu ustawy. Jeżeli jednak należność już powstanie, odsetki uzyskują niezależny byt od długu głównego i mogą nawet istnieć po wygaśnięciu długu głównego, w razie jego zaspokojenia bez odsetek. Wówczas mogą być one dochodzone osobno przed sądem." Jeśli zatem zaległe uposażenie wraz z dodatkami wypłacono w efekcie bezskutecznej, wadliwej z winy organu, od momentu wydania, decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 75 ust 3 ustawy pragmatycznej - winien on otrzymać odsetki ustawowe za czas od [...] liczone od momentów wymagalności poszczególnych należności, stosownie do art. 81 ustawy pragmatycznej.
W ponownym postępowaniu administracyjnym właściwy organ administracji powinien wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego żądań, w stosując się do wyżej dokonanej wykładni przepisów ustawy pragmatycznej.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a. oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.), biorąc pod uwagę wysokość wartości przedmiotu sporu oraz wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło