II SA/Bd 596/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2011 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta R., działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej "Prawem o ruchu drogowym", w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami", po otrzymaniu od Komendanta Powiatowego Policji w R. informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia psychicznego D. K., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, skierował w/w osobę, posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie: prawo jazdy kat. A, B, C, D, C+E; Nr 00167/01/0412, na badanie lekarskie. Po przeprowadzeniu badań lekarskich Lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stwierdził u w/w kierowcy istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii: A, B. C. D, C+E. Stanowisko to potwierdził Lekarz Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera w Ł. w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...], wydanym wskutek wniesienia przez D. K. odwołania od orzeczenia jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia. W związku z w/w orzeczeniami lekarskimi Starosta R. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, orzekł o cofnięciu D. K. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B. C. D, C+E; dokument Nr [...]; druk nr [...]; wydanego dnia [...] przez Starostę R. Od decyzji Starosty R. D. K. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Odwołujący się podniósł, że orzeczenie Lekarza Instytutu Medycyny Pracy nie może stanowić podstawy do cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na bardzo pobieżny charakter badania, które poprzedziło jego wydanie. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie rzetelnych badań psychologicznych i psychiatrycznych jego osoby w ośrodku zamkniętym, podkreślając, iż jedynie takie badania mogą stanowić podstawę do cofnięcia lub utrzymania uprawnień do kierowania pojazdami. Kierowca zaznaczył ponadto, że na skutek decyzji Starosty został pozbawiony możliwości wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie, a tym samym środków do życia. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", w zw. z art. 140 Prawa o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania D. K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty R. W uzasadnieniu w/w orzeczenia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi są związane orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Podkreślił, iż wydane w rozpatrywanej sprawie orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. i Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera w Ł. stanowią dokumenty urzędowe, które zostały sporządzone zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, w przepisanej prawem formie, przez uprawnionych lekarzy państwowych jednostek organizacyjnych, wobec czego korzystają z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczeń organów, od których pochodzą. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym stanowisko w/w jednostek orzeczniczych zobligowało organ I instancji do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Kolegium wyjaśniło również, że nie posiada kompetencji do ponownego skierowania zainteresowanego na badania lekarskie w ośrodku zamkniętym. Na decyzję organu II instancji D. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi Kolegium stwierdziło, iż jest on niezasadny, albowiem strona została pisemnie poinformowana o możliwości zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Podkreślono poza tym, iż podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych w art. 10 § 1 k.p.a. strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, iż uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z form sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego jest rozpoznawanie skarg na ostateczne decyzje administracyjne. Sąd ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania tej decyzji oraz stan faktyczny ustalony przez organy prowadzące postępowanie administracyjne. Badając zarówno zaskarżoną decyzję organu odwoławczego jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcia te odpowiadają prawu. Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowi przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Starosta jest także organem posiadającym kompetencję do skierowania w drodze decyzji administracyjnej kierującego pojazdem, w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, co wynika z regulacji art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Szczegółowe warunki i tryb kierowania na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami, przeprowadzania takich badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami, a także odwoływania się od orzeczeń lekarskich, określa wspomniane w części historycznej niniejszego uzasadnienia rozporządzenie w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Z powyższych przepisów wynika, że starosta jest organem właściwym do tego, aby w drodze decyzji administracyjnej zobowiązać kierowcę do poddania się badaniom lekarskim mającym na celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a także do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, natomiast nie posiada kompetencji do dokonywania samodzielnej oceny stanu zdrowia kierowcy i w zakresie tych ustaleń jest całkowicie związany oceną specjalistycznej medycznej jednostki orzeczniczej wyrażoną w orzeczeniu lekarskim. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 547/10; opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2028/06, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie lekarskie o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji, stwierdziwszy zarazem, iż orzeczenie to stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a., czyli jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił, oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Zdaniem NSA kwestionowanie takiego orzeczenia lekarskiego w toku postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym może jedynie polegać na przeprowadzeniu dowodu przeciwko treści dokumentu w myśl art. 76 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I OSK 2028/06, publ. jak wyżej). W świetle przedstawionych powyżej poglądów orzecznictwa zadaniem organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym jest wyłącznie zbadanie orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną medyczną jednostkę orzeczniczą pod kątem spełniania wymogów formalnoprawnych, tj. ustalenie czy orzeczenie lekarskie zostało wydane w trybie przewidzianym w przepisach rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz czy spełnia warunki formalne określone w tym rozporządzeniu. Organ winien również rozpatrzyć ewentualne zarzuty strony mające na celu obalenie w/w domniemań łączących się z przedmiotowym orzeczeniem lekarskim, jeżeli są one poparte stosownymi dowodami. W rozpatrywanym przypadku badania lekarskie zostały przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. (WOMP), jako jednostce orzeczniczej I stopnia, oraz w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera w Ł. (IMP), jako jednostce orzeczniczej II stopnia, co czyni zadość wymogom określonym w przepisach § 9 ust. 1 i § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnionych lekarzy, posiadających dodatkowe kwalifikacje uprawniające do wykonywania badań lekarskich kierowców, zgodnie z § 3 ust. 1 w zw. z § 14 w/w rozporządzenia. Posiadanie przez lekarza wydającego orzeczenie w WOMP – E. L. - dodatkowych kwalifikacji uprawniających do wykonywania badań lekarskich kierowców stwierdził w drodze zaświadczenia Wojewoda Wielkopolski, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania w/w lekarza. Dane dotyczące tego lekarza znajdują się w rejestrze lekarzy uprawnionych do badania kierowców, opublikowanym na stronie internetowej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego (www.poznan.uw.gov.pl) - zaświadczenia wydane w 2007 r., nr 29 na liście. Natomiast w przypadku orzekającej w IMP lek. med. S. Ś.-K. stosowne zaświadczenie wydał Wojewoda Łódzki. Imię i nazwisko (pierwszy człon) tego lekarza znajdują się w rejestrze lekarzy uprawnionych do badania kierowców, opublikowanym na stronie internetowej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego (www.lodz.uw.gov.pl) - zaświadczenia wydane w 2002 r., nr 6 na liście. Ponadto przedmiotowe orzeczenia lekarskie zawierają wszystkie elementy treści wymagane zgodnie ze wzorem zawartym w załączniku nr 5 do w/w rozporządzenia. Z uwagi na powyższe ocenić należy, że orzeczenia lekarskie dotyczące skarżącego zostały wydane w trybie przewidzianym w przepisach rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz spełniają warunki formalne określone w tym rozporządzeniu. W rozpatrywanym przypadku orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia zostało dodatkowo zweryfikowane przez odwoławczą jednostkę orzeczniczą, co zwiększa pewność w zakresie poprawności medycznego rozpoznania stanu zdrowia kierowcy. Wobec formalnoprawnej poprawności orzeczeń lekarskich i niezgłoszenia przez skarżącego jakiegokolwiek dowodu przeciwko ich treści, organy zarówno I jak i II instancji zostały związane treścią orzeczeń wydanych przez uprawnionych lekarzy orzeczników, stanowiących dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Tym samym organy, zobligowane do uwzględnienia treści przedmiotowych orzeczeń lekarskich, prawidłowo orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Za całkowicie bezpodstawny uznać należy podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia przez organy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie stronie postępowania wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji. Z akt Starosty wynika, iż pismem z dnia 28 lutego 2011 r., doręczonym skarżącemu w dniu 1 marca 2011 r., organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (k. 6). W powyższym zawiadomieniu Starostwo Powiatowe w R. poinformowało skarżącego, że zgodnie art. 7, 8, 9, 10 § 1 i 11 k.p.a. przysługuje mu prawo do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie w terminie 7 dni licząc od daty otrzymania pisma. Pouczono skarżącego, iż może w tym czasie skorzystać z przysługującego mu prawa przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów oraz wypowiedzenia się co do twierdzeń organu decyzyjnego, wniesienia uwag, a także złożenia wyjaśnień. Wskazano, że akta sprawy znajdują się do wglądu w Starostwie Powiatowym w R. przy ulicy [...] - Wydział Komunikacji i Dróg od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-15.30, a ewentualne wyjaśnienia mogą zostać również przesłane pocztą na ten adres. W/w zawiadomienie zostało zwrócone organowi z odręczną adnotacją skarżącego o tym, iż zapoznał się z aktami sprawy i pobrał kserokopie. Stwierdzenie to skarżący opatrzył swoim imieniem i nazwiskiem oraz datą 2 marca 2011 r. Powyższe potwierdza w sposób jednoznaczny, iż w dniu 2 marca 2011 r., czyli przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżący został zapoznany z aktami sprawy, w tym z kluczowymi orzeczeniami lekarskimi, które były już wówczas zgromadzone w aktach, lecz nie skorzystał z przysługującego mu prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, pomimo otrzymania stosownego pouczenia w tym zakresie. Bezzasadne jest również zarzucanie organowi odwoławczemu naruszenia zasady wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. Kolegium nie przeprowadzało po otrzymaniu odwołania żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a wydana przez nie decyzja została oparta na znanych skarżącemu orzeczeniach lekarskich, w związku z czym w rozpatrywanym przypadku uzasadnione było odstąpienie od obowiązku zawiadomienia strony przed wydaniem rozstrzygnięcia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.