II SA/Bd 599/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Starosta [...] decyzją z [...] lutego 2024 r. [...], orzekł o zatrzymaniu J. K. prawa jazdy kat. B Nr [...], wydanego dnia [...] lipca 2004 r. nr druku [...] przez Starostę [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zatrzymanie prawa jazdy uzasadnione jest tym, że J. K. nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami. Podnosząc, że brak ostatecznego orzeczenia lekarskiego może z kolei wskazywać, że nie ma on predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami, co stanowić może zagrożenie dla życia i zdrowia zarówno J. K. oraz innych uczestników ruchu drogowego. Zapobiegając sytuacjom stwarzającym zagrożenie dla życia i zdrowia oraz kierując się troską o bezpieczeństwo publiczne organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem i stanem faktycznym. Odwołujący zarzucił brak uzasadnienia obrazującego rzeczywisty stan faktyczny i zakwestionował nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Odwołujący ocenił, że Starosta kontynuuje niezasadną tezę o odmowie poddania się strony badaniu w ośrodku medycyny pracy. Zdaniem strony, organ mylnie ocenia, że nie poddaje się on badaniu lekarskiemu, bo nie ma predyspozycji zdrowotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] kwietnia 2024 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...]. Na wstępie organ odwoławczy podał, że Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2023 r. nr [...] orzekł o skierowaniu na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami J. K., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Decyzja ta została zaskarżona przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (sygn. II SA/Bd 1268/23). Organ wyjaśnił, że jako organ załatwiający sprawę zatrzymania prawa jazdy jest związany decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Podkreślił, że wydając decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, nie ma podstaw czynić ustaleń, znajdujących się w ramach zakończonego postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniu lekarskiemu przez kierowcę nie mogły być ponownie badane te okoliczności i przesłanki, które warunkowały wydanie uprzedniej decyzji nakazującej kierowcy poddanie się temu badaniu. Zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Przy czym zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy, termin ten wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie. Zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy, uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Obowiązkiem organu jest ustalenie, czy dana osoba poddała się badaniu lekarskiemu i z jakim wynikiem. W sytuacji nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego organ ma obowiązek zatrzymania prawa jazdy. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, a zatem w razie ziszczenia się odpowiednich przesłanek organ nie ma luzu decyzyjnego. Organ podał, że pismem z 17 października 2023 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania dotyczącego zatrzymania prawa jazdy z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz pouczono o możliwości zapoznania się z uzyskanymi dowodami, a także wypowiedzenia się w sprawie zebranych materiałów przed wydaniem decyzji. W piśmie z dnia 23 października 2023 r. udział w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy zgłosił Prokurator Okręgowy w B. . Zdaniem organu odwoławczego, odwołujący błędnie oczekuje ponownej analizy stanu faktycznego w zakresie jego stanu zdrowia, ponieważ nie ma aktualnie możliwości ponownego badania okoliczności i przesłanek, które warunkowały wydanie decyzji nakazującej poddanie się badaniu i pozostają ona również poza sferą zainteresowania organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie. W niniejszym postępowaniu obowiązkiem organu było jedynie ustalenie, czy Odwołujący poddał się badaniu lekarskiemu i z jakim wynikiem. W sytuacji nieprzedstawienia w terminie orzeczenia lekarskiego organ ma obowiązek zatrzymania prawa jazdy. Zdaniem Kolegium zgromadzony materiał dowodowy, który uznać należy jako kompletny i wystarczający do oceny wskazanych okoliczności, prowadzić musi do jednoznacznego wniosku, że Odwołujący temu obowiązkowi nie uczynił zadość, w konsekwencji wydana decyzja okazała się prawidłowa. Potwierdził również, że z uwagi na bezpieczeństwo odwołującego i osób trzecich (uczestników ruchu drogowego) uzasadnione było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. J. K. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił decyzji sprzeczność ze stanem faktycznym i prawnym, brak odniesienia się w sposób precyzyjny do jego zarzutów, błędną wykładnię prawa, podtrzymanie oceny dyskwalifikującej skarżącego i niedbanie o jego prawa, podkreślanie troski o bezpieczeństwo publiczne z całkowitym pominięciem troski o bezpieczeństwo skarżącego, w sytuacji jego niepełnosprawności, sprzeczność z prawem fundamentalnym dla sprawy, niedokonanie właściwej oceny pisma prokuratora w sprawie wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, niewzywanie skarżącego do organów w toku postępowania, co w jego ocenie przyspieszyłoby sprawę, w kontekście oceny stanu zdrowia. Skarżący podkreślił, że bezprawne jest zarzucanie mu, że odmówił poddania się badaniu lekarskiemu, w sytuacji gdzie rzeczywistym powodem odmowy był brak środków finansowych na pokrycie kosztów badania, które winno ponieść Państwo. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął przedstawione zarzuty i przedstawił przebieg sprawy, która miała swój początek w 2022 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) dalej "p.p.s.a.", nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2024 r. wydana w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z powołanym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Wyłącznymi przesłankami wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie powołanego przepisu są: posiadanie prawa jazdy, nałożenie na kierującego obowiązku wykonania badań lekarskich w określonym terminie i niewykonanie tego obowiązku, jak i nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Obowiązek przedłożenia organowi orzeczenia spoczywa na stronie. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., nie ma charakteru fakultatywnego. Nie została zatem pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (wyroki NSA z 10 lipca 2019 r., I OSK 2567/18; z 29 maja 2020r., I OSK 472/19; dostępne na CBOSA). Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Organ ma obowiązek orzec o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy nie doszło do badań i nie jest rozstrzygnięte, czy posiadający uprawnienia jest w stanie bezpiecznie z nich korzystać (por. wyroki: NSA z 28 lutego 2017 r., I OSK 421/15, z 10 czerwca 2016 r., I OSK 2224/14; CBOSA). Podkreślenia wymaga także, że zatrzymanie prawa jazdy nie rodzi skutku pozbawienia uprawnień, a jedynie eliminuje z grona uczestników ruchu osoby, u których stwierdzono zastrzeżenia co do stanu zdrowia lub których stan zdrowia nie został zweryfikowany w ustawowym terminie. Konieczność skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami jest działaniem organów państwa w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, a tym samym ochrony zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. W sprawie bezsporne jest to, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. skierował skarżącego, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W treści ww. decyzji organ wskazał skarżącemu, że orzeczenie lekarskie należy dostarczyć organowi w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu oraz, że badania przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Od decyzji strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty. Następnie, wskutek wniesienia przez skarżącego skargi od ww. decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 3 września 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1268/23 oddalił skargę. Od powyższego wyroku nie wniesiono środka zaskarżenia. Niekwestionowaną okolicznością, również przez skarżącego, jest to, że nie poddał się badaniom lekarskim, pomimo skierowania go na nie decyzją Starosty. Nie przedstawił w związku z tym stosownego orzeczenia lekarskiego. Skoro badania nie zostały wykonane i orzeczenia nie przedłożono organowi, to zgodnie z przepisami ustawy organy miały obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. W świetle art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy bez znaczenia pozostaje okoliczność, z jakich przyczyn strona nie stawiła się na badania w przewidzianym prawem terminie. Decyzja wydawana na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy w sprawie zatrzymania prawa jazdy należy do tzw. decyzji związanych, przy wydawaniu których – w razie ziszczenia się przesłanek ustawowych – organ nie ma luzu decyzyjnego. Podnoszone przez skarżącego zarzuty sprowadzają się zasadniczo do zakwestionowania zasadności skierowania go na badania lekarskie. Jednakże w niniejszym postępowaniu, dotyczącym kontroli legalności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, Sąd nie jest uprawniony do badania legalności decyzji z [...] czerwca 2023 r. Decyzja ta jest ostateczna, a zatem wywołuje określone skutki prawne. Ponadto zgodność z prawem decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne badania podlegała kontroli tutejszego sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1268/23. Sąd oddalił skargę J. K. jako niezasadna prawomocnym wyrokiem z 3 września 2024 r.. Wprawdzie obie decyzje (skierowanie na badanie lekarskie i zatrzymanie prawa jazdy), pozostają ze sobą w związku, ponieważ decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest w następstwie niepoddania się przez stronę badaniu, to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i kreuje odrębne sprawy administracyjne. Skarżący przy tym był pouczony, że w przypadku niepoddania się stosownemu badaniu, wszczęte zostanie postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Skarżący był zdania, że jego stan zdrowia nie rodził konieczności skierowania na badania lekarskie i zatrzymania prawa jazdy. Nie jest jednak rolą organu administracji publicznej ani sądu administracyjnego rozstrzyganie o kwestiach medycznych, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej oraz odpowiednich uprawnień. W konsekwencji, to czy stan zdrowia skarżącego wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego, ocenić może jedynie lekarz w trybie przewidzianym w ustawie, nie zaś organ administracji publicznej, a następnie sąd administracyjny. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022 r. poz. 2503). Orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami może być wydane po przeprowadzeniu badania przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w art. 77 ust. 1 ustawy i wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez właściwego miejscowo marszałka województwa. Badania lekarskie, o których mowa w ww. przepisie, zgodnie z treścią art. 75 ust. 5 u.k.p., przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Takie orzeczenie może być poddane kontroli w trybie odwoławczym określonym w art. 79 ust. 4-7 u.k.p. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Jest to jedyna procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich w ramach ustawy o kierujących pojazdami. Badania przeprowadzane są przy tym na koszt osoby badanej. Zdaniem sądu nie budzi zastrzeżeń przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie, że to osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień pojazdami, a po ich uzyskaniu osoba ubiegająca się o wykazanie okoliczności, od których uzależnione jest dalsze korzystanie z tych uprawnień, ponosi we własnym zakresie koszty badań lekarskich zmierzających do stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie obowiązkiem organów było zbadanie, czy skarżący wykonał obowiązek wynikający z decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Skoro skarżący nie przedstawił orzeczenia lekarskiego, to zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., obligatoryjne było wydanie przez organ I instancji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, do czasu przedstawienia przedmiotowego zaświadczenia. Wobec braku przedstawienia stosownego zaświadczenia także na etapie postępowania odwoławczego, orzeczenie Kolegium o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji było zatem zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Ustalenia w tym zakresie zostały prawidłowo poczynione w zaskarżonej decyzji, co czyni zarzuty skargi niezasadnymi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie - wbrew zarzutom skargi - nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani do naruszenia przepisów postępowania. Nie budzi również w okolicznościach sprawy wątpliwości zasadność zastosowania przez organ pierwszej instancji instytucji nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, zgodnie z którym nadanie takiego rygoru w niniejszej sprawy było niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego i to zarówno skarżącego, jak i innych uczestników ruchu drogowego (chociażby skutki przebytego udaru niedokrwiennego mózgu, jak i rozpoznanej cukrzycy typu 2). Ochronnie tego rodzaju dóbr przed realnym zagrożeniem należy bowiem nadać prymat nad subiektywnym przekonaniem skarżącego co do tego, że nie istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania przez niego pojazdami Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku