II SA/Bd 673/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję. W następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącej W. K. z dnia [...] r. (data wpływu do organu – [...] r.), Prezydent G. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952, dalej powoływanej jako "uśr"), odmówił skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko A. U. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na okres zasiłkowy 2017/2018. W uzasadnieniu decyzji organ przytaczając treść przepisów dotyczących wnioskowanych świadczeń rodzinnych, stwierdził że wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 i ust. 2 uśr (odpowiednio 674 i 764 zł), gdyż dochód rodziny skarżącej wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Ustalając dochód rodziny organ uwzględnił m.in. dochód skarżącej osiągnięty ze sprzedaży nieruchomości w kwocie [...]zł. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Strona zakwestionowała zaliczenie przez organ I instancji do dochodu rodziny dochodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania. Wskazała, że złożyła PIT w Urzędzie Skarbowym, w którym oświadczyła, że przeznacza pieniądze ze sprzedaży mieszkania na cele mieszkaniowe oraz, że kopię tego dokumentu przedłożyła organowi I instancji. Podkreśliła, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania przeznaczyła na zakup działki i budowę domu, gdyż chce zapewnić dzieciom lepsze warunki mieszkaniowe. Wskazała również, że działka będzie po odbiorze domu przekształcona na budowlaną. Ponadto skarżąca poinformowała o chorobie najstarszego syna. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dni [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżącej nie przysługują wnioskowane świadczenia rodzinne z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Odnosząc się do stanowiska skarżącej, iż dochód ze sprzedaży mieszkania nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu dochodu rodziny, SKO wskazało, że do dochodu rodziny, w świetle art. 30e w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie należy wliczać dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Zatem w sytuacji gdy uzyskany dochód ze sprzedaży mieszkania, nie został przeznaczone na cele mieszkaniowe, dochód taki powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 ust. 1 lit. a uśr podlega opodatkowaniu. W tym kontekście organ podkreślił, że z dołączanego do akt sprawy druku PIT wynika, że skarżąca wykazała w zeznaniu podatkowym PIT-39 za 2016 r. dochód w kwocie [...]zł. Skarżąca, poza przedłożeniem PIT-39, złożyła także jak podkreślił organ oświadczenie, w którym wskazała, że sprzedała mieszkanie mieszczące się przy ul. [...], a obecnie mieszka w mieszkaniu przy ul. [...]. Za pieniądze, które otrzymała ze sprzedaży zakupiła ziemię, która jest gruntem rolnym, na której obecnie budowany jest dom, a po odbiorze domu działka z rolnej ma zostać przekształcona na działkę budowlaną. W tych okolicznościach, zdaniem organu, dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości należało doliczyć do dochodu rodziny, ponieważ skarżąca zakupiła grunty rolne, które dopiero po dokonaniu odbioru domu mają zostać zakwalifikowane jako działka budowlana. Tym samym nie można wskazać, że skarżąca przeznaczyła otrzymaną kwotę na własne cele mieszkaniowe. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę, powtarzając zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła, że pieniądze ze sprzedaży mieszkania przeznaczyła w całości na zakup działki i budowę domu. Wskazała, że posiada na dowód tego faktury. Zaznaczyła również, że złożyła PIT-39 w Urzędzie Skarbowym w G., który stanowi poświadczenie, że pieniądze przeznaczyła na cele mieszkaniowe i będzie z tego sprawdzona. Ponadto wyjaśniła, że działka rolna, na której wybudowany jest dom w momencie odebrania domu zostanie przekształcona w budowlaną. Wskazała też, że obecnie jest na etapie przygotowania niezbędnych dokumentów, żeby odebrać dom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii czy organy ustalając dochód rodziny prawidłowo uwzględniły do niego, w ramach dokonanych wyliczeń, dochód skarżącej osiągnięty ze sprzedaży nieruchomości w 2016 r. w kwocie [...]zł, a w konsekwencji czy istniały podstawy do stwierdzenia, że skarżącej nie przysługują wnioskowane świadczenia rodzinne z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawowym warunkiem otrzymania zasiłku rodzinnego, jest spełnienie kryterium dochodowego. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 uśr zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł, natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2 uśr w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł. W myśl art. 3 pkt 2 i 2a uśr dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, a za dochód członka rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Okres zasiłkowy to natomiast okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 uśr). W sprawie okres zasiłkowy obejmuje okres od [...] r. do [...] r., co oznacza że rokiem bazowym do ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę jest rok 2016. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca osiągnęła w roku 2016 dochód ze sprzedaży mieszkania w wysokości [...] zł. Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze podniosła jednak, że przeznaczyła pieniądze ze sprzedaży mieszkania na zakup działki i budowę domu oraz, że złożyła PIT-39 w Urzędzie Skarbowym, w którym oświadczyła, że przeznacza pieniądze ze sprzedaży mieszkania na cele mieszkaniowe. Odnosząc się do tej kwestii orzekające organy stwierdziły, że skarżąca nie przeznaczyła tej kwoty na cele mieszkaniowe, jako że zakupiła działkę rolną, która nie stanowi działki budowlanej. Wskazać należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje pojęcia dochodu w art. 3 pkt 1. W świetle tego przepisu dochód stanowią m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o podatku dochodowym"), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym stanowi zaś, że od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Natomiast zgodnie z ust. 4 art. art. 30e ustawy o podatku dochodowym, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać: 1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub 2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Stosownie zaś do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Z treści przytoczonych przepisów ustawy o podatku dochodowym wynika, że kwota dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości może podlegać opodatkowaniu bądź może być z opodatkowania zwolniona, z tym że w obu tych wypadkach podatnik jest obowiązany do wykazania w zeznaniu podatkowym dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości, z tym że w wypadku gdy dochód taki nie jest wolny od podatku dochodowego podatnik dodatkowo w zeznaniu podatkowym oblicza należny podatek dochodowy od takiego dochodu. Wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe (...). W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro art. 3 ust. 1 lit. a uśr stanowi, że dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to do dochodu rodziny stanowiącego podstawę wyliczenia świadczenia nie wlicza się dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli przychód z tego tytułu został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzyskanie dochodu ze sprzedaży nieruchomości i nieprzeznaczenie go na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych powoduje, że dochód taki jest wliczony do dochodu rodziny, gdyż podlega on opodatkowaniu (wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 755/16 z dnia 9 lutego 2017 r., wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 172/14, wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 87/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1311/16 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa. gov.pl/cbo/query). W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła do organu podatkowego oświadczenie, że w roku 2016 uzyskała dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie [...]zł i, że kwota ta zwolniona jest od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym. Przedmiotowe informacje zawarte zostały w złożonym przez skarżącą do organu podatkowego, i znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, zeznaniu podatkowym za rok 2016 (PIT-39). Jak podkreślono to wyżej, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest zobowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać, dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym. Zasadą jest więc, że po zakończeniu roku podatkowego, podatnik jest zobowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać, dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym. W wypadku jednak dochodu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, podatnik nie oblicza należnego podatku, lecz jedynie wykazuje w zeznaniu podatkowym dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości. W sytuacji natomiast niewypełnienia warunków określonych w art. 121 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym, a więc nie przeznaczenia w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe, podatnik po upływie dwóch lat obowiązany jest do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (art. 30e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym). Zdaniem Sądu, jeżeli nie upłynął okres dwóch lat, w ciągu którego podatnik jest obowiązany do wydatkowania przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na swoje cele mieszkaniowe, organ w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych, związany jest oświadczeniem złożonym przez podatnika do organu podatkowego (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Go 192/18 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Podkreślić należy, że skarżąca zadeklarowała w Urzędzie Skarbowym w G. zamiar przeznaczenia w okresie dwóch lat kwoty z tytułu sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe, składając wymagane zeznanie podatkowe (PIT-39). Okres ten w czasie wydania decyzji przez organy obu instancji jeszcze nie upłynął. W tych warunkach organy pomocy społecznej zobowiązane były do oparcia się na przedmiotowym oświadczeniu skarżącej. Wymaga podkreślenia, że w świetle art. 3 pkt 1 lit. a uśr "dochód" to przychód "podlegający opodatkowaniu" na zasadach określonych m.in. w art. 30e ustawy o podatku dochodowym pomniejszony o "należny" podatek dochodowy. Zdaniem Sądu istotne znacznie dla rozstrzygnięcia kwestii czy w danym wypadku mamy do czynienia z dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 uśr, ma kwestia jak kwota ze sprzedaży nieruchomości została rozliczona na gruncie przepisów podatkowych przez organ podatkowy. Na dzień wydania decyzji przez orzekające organy, jak wynika z akt sprawy, kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości nie została potraktowana przez organy podatkowe jako podlegająca opodatkowaniu. Zauważyć należy, że przyjęcia odmiennego stanowiska, mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której ta sama sytuacja związana ze sprzedażą nieruchomości mogłaby być odmiennie potraktowana przez organ podatkowy i organ pomocowy, tj. np. organ podatkowy uznałby że spełnione zostały warunki określone w art. 121 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym i kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości nie podlega opodatkowaniu, a organ pomocowy doszedłby do przeciwnych wniosków i zaliczył do dochodu rodziny dochód ze sprzedaży nieruchomości, a w efekcie nie przyznałby wnioskodawcy świadczeń pomocowych. Dlatego też, w ocenie Sądu, organem uprawnionym do oceny, czy skarżąca miała prawo do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych jest organ podatkowy. W tej sytuacji doliczenie w przedmiotowej sprawie dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w 2016 roku do dochodu rodziny skarżącego za ten rok przez organy było przedwczesne, co wynikało z niewłaściwej wykładni art. 3 pkt 1 lit. a uśr i art. 30e ustawy o podatku dochodowym. Spowodowało to wadliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny, a od tej kwestii w myśl art. 5 ust. 2 uśr bezspornie zależy ocena, czy prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje skarżącej. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni poczynioną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 1 lit. a uśr w związku z art. 30e ustawy o podatku dochodowym i prawidłowo ustali dochód na osobę w rodzinie skarżącej za rok 2016, a następnie na tej podstawie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. Jedynie na marginesie poczynionych uwag wskazać należy, że organy wskazując na okoliczność, że skarżąca nie przeznaczyła kwoty ze sprzedaży mieszkania na cele mieszkaniowe, gdyż zakupiła działkę rolną, w żaden sposób nie zweryfikowały czy kwota uzyskana przez skarżącą ze sprzedaży mieszkania w 2016 r. została – zgodnie z wyjaśnieniami strony – rzeczywiście przeznaczona na zakup gruntu rolnego, i jaki jest aktualnie stan prawny tego gruntu, skoro skarżąca twierdzi, że wybudowała na nim dom. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego zakup przez skarżącą takiego gruntu, jak też że grunt ten stanowi grunt rolny. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.