II SA/Bd 704/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący – H. M., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści formularza wynika, że skarżący gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł z tytułu świadczeń emerytalno - rentowych. Wnioskodawca posiada ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2, jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oraz lasu o powierzchni [...] ha. Poza tym oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Ponadto wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazał, że bezzasadnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy wskazując na trudną sytuacje materialna i zdrowotną. Zarządzeniem z dnia 22 września 2015 r. wezwano skarżącego do wykazania na podstawie stosownych dokumentów, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym do przedłożenia w terminie 10 dni: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; 2/ oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z domem takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; 3/ kopii rachunków potwierdzających, że skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków; 4/ wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 6/ wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. 7/ potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata 8/ oświadczenia czy strona skarżąca lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są posiadaczami pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to należy wskazać rok produkcji, markę oraz wartość pojazdu a także przeciętną miesięczną wysokość wydatków związanych z użytkowaniem pojazdu. W odpowiedzi skarżący podał, że nie ma ani pojazdu, ani zaciągniętych kredytów. Utrzymuje się wraz z żoną ze świadczeń emerytalno-rentowych. Wykazał, że ponosi koszty związane z utrzymaniem domu takich jak prąd, opłata za wodę, prąd, wywóz śmieci, telefon. Dołączył także wyciągi z konta, na którym ma zgromadzone oszczędności w kwocie powyżej [...] zł. Nadto przedstawił wyciągi z banku na okoliczność posiadanych lokat na łączna kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć, zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."). Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ustanowienie adwokata. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym wymagalnym kosztem skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Skarżący jest także zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w innej sprawie przed tut. Sądem w kwocie 200 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić - w sposób bardzo rzetelny - okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Skoro zatem obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a., obciąża wnioskodawcę, powinien on złożyć pełne, jasne, a przede wszystkim wiarygodne oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Oznacza to, że na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu stanu majątkowego jest uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 332/08 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 180/09, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 184/12 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 182/12 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych dokumentów, Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Jakkolwiek zadeklarowany przez skarżącego dochód miesięczny w gospodarstwie domowym, wynoszący ok. [...] zł, nie jest znaczny, to jednak skarżący jest posiadaczem ½ udziału w domu o powierzchni [...] m2, nieruchomości rolnej we wspólności majątkowej [...] ha oraz lasu [...] ha również we wspólności majątkowej. Ma zgromadzone oszczędności w kwocie [...] zł: jedna lokata w wysokości [...] zł (z terminem zakończenia 15 listopada 2015 r.) oraz druga w wysokości [...] zł (z terminem zakończenia 17 listopada 2015 r.). Skarżący przedstawił także wykaz zakupu leków w okresie od 1 stycznia do 13 października 2015 r. w wysokości [...] zł (tj. ok. [...] zł miesięcznie), rachunki za energię elektryczną w okresie styczeń – lipiec 2015 r. (średnio około [...] zł miesięcznie), dowody uiszczenia comiesięcznej opłaty za wywóz śmieci ([...] zł miesięcznie), dowody uiszczania opłaty na rzecz [...] ([...] zł miesięcznie), telewizji [...] ([...] zł miesięcznie), dostawy wody (ok. [...] zł miesięcznie) – tj. dowody na wydatkowanie średnio miesięcznie około [...] zł. Skarżący poza ww. wydatkami nie wskazuje konkretnej wysokości comiesięcznych wydatków. Oznacza to, iż po uiszczeniu ww. opłat skarżącemu i jego żonie pozostaje miesięcznie ok. [...] zł, które muszą przeznaczyć na wyżywienie, środki higieniczne, ubrania itp. wydatki. W tym względzie skarżący nie określił wysokości swoich i małżonki comiesięcznych potrzeb, tym niemniej nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ich zaspokoić z bieżących dochodów, skoro udało mu się zgromadzić oszczędności w kwocie [...] zł (w dwóch odrębnych lokatach), których, pomimo trudnej sytuacji, nie narusza. W powyższej sytuacji zdaniem Sądu nie można uznać, że skarżący nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na tą ocenę dodatkowo ma wpływ okoliczność, że jak wynika z przedstawionych przez skarżącego dokumentów w momencie upływu lokaty [...] zł (15 listopada 2015 r.) uzyska on tytułem odsetek kwotę [...] zł, a w momencie upływu lokaty [...] zł (17 listopada 2015 r.) uzyska tytułem odsetek kwotę [...] zł - tj. łącznie kwotę przewyższającą należne na obecnych etapie koszty postępowania, które w rozpatrywanej sprawie oraz w sprawie o sygn. II S.A./Bd 703/15 wynoszą łącznie 400 zł. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.