II SA/Bd 853/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2012r. sprawy ze skargi Ł.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wójt Gminy S., na podstawie art. 17 w związku z art. 20 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 128, art. 129 § 1, art. 144 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej Ł. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną osobą – B. R. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B. R. jest dla skarżącej macochą. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą wynika, że biologiczną matką skarżącej była S. R., natomiast T. R. - ojciec skarżącej - po śmierci swojej żony, ponownie zawarł związek małżeński z B. W. (później: R.). Skarżąca złożyła ponadto oświadczenie, że B. R. nie posiada własnych dzieci. Organ stwierdził, że pomimo, iż skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad B. R., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak skarżąca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec macochy. Zgodnie bowiem z art. 144 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, żądanie świadczeń alimentacyjnych żony ojca dziecka, nie będącej matką dziecka nie jest obligatoryjne. W związku z powyższym organ uznał, że na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przedmiotowe świadczenie stronie nie przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. J. podkreśliła, że B. R. nie posiada własnych dzieci, a zaczęła ją wychowywać od czerwca 1956 r. (skarżąca miała 3 lata), kiedy zmarła biologiczna matka strony, siostra B. R. Ojciec Ł. J. ożenił się z B. R. [...][...] 1960 r. Strona podniosła, że zamieszkuje wraz z macochą i cały czas sprawuje nad nią osobistą opiekę. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymagane jest m.in. istnienie obowiązku alimentacyjnego wobec podopiecznego zgodnie z przepisami K.r.i.o. Organ wskazał, że zgodnie z art. 128 wskazanej ustawy obowiązek taki obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, natomiast stosownie do art. 129 § 1 tej samej ustawy w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Organ wywiódł, że w niniejszej sprawie skarżąca nie jest formalnie krewną niepełnosprawnej tylko jej powinowatą, ponieważ nie została ona przysposobiona przez B. R. Organ podniósł ponadto, że nie ma w sprawie znaczenia fakt długotrwałego wspólnego zamieszkiwania. Ł. J. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wnosząc o ponowne rozpatrzenia sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że B. R. nie jest dla niej teściową, jak wskazał to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, lecz macochą. Wskazała, że macocha ma 99 lat, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma żadnych zstępnych i wstępnych. Skarżąca podkreśliła istniejące pomiędzy nią a macochą powinowactwo i przepis art. 144 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym wzajemne prawo do alimentacji pomiędzy ojczymem lub macochą a pasierbem pozostaje w ścisłej zależności od stosunków, które łączą jednych i drugich. Przepis art. 144 K.r.i.o. poszerza krąg osób uprawnionych i zobowiązanych do alimentacji i daje podstawę do takich żądań osobom niezwiązanym węzłem pokrewieństwa, a będących powinowatymi . W ocenie skarżącej, jako osoba, którą może obciążać obowiązek alimentacyjny wobec macochy, jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia - w związku ze sprawowaną nad B. R. opieką. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że B. R. w przeszłości przyczyniała się do jej wychowania i utrzymania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 P.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność. W niniejszej sprawie przedmiot sądowej kontroli stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą Ł. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad B. R. Kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy były zarówno ustalenia faktyczne, jak również problem prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego sprowadzający się do ustalenia czy skarżąca należy do kręgu podmiotów, którym przysługuje przedmiotowe świadczenie w związku z opieką sprawowaną nad macochą. Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej przywoływanej jako: "u.ś.r.", jedną z kategorii świadczeń rodzinnych stanowią świadczenia opiekuńcze, wśród których ustawodawca uregulował zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, w myśl art. 17 ust. 1a ww. ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Wyłączenia z katalogu osób uprawnionych do otrzymania przedmiotowych świadczeń zawarł ustawodawca w ust. 5 art. 17 u.ś.r., zgodnie z którym nie przysługują one, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Obowiązek alimentacyjny regulują przepisy działu III tytułu II (pokrewieństwo i powinowactwo) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W myśl art. 128 tej ustawy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie natomiast z art. 617 § 1 K.r.i.o., krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Po myśli art. 144 § 1 i 2 K.r.i.o., dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką. Z kolei mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, niebędącej matką dziecka. W niniejszej sprawie Wójt Gminy S., na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że Ł. J. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawną macochę – B. R., która nie posiada własnych dzieci. Biologiczną matką wnioskodawczyni była S. R., po której śmierci ojciec strony zawarł związek małżeński z B. W. Organ ustalił, że strona sprawuje opiekę nad B. R., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże nie jest osobą, na której ciąży obligatoryjny obowiązek alimentacyjny wobec macochy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., rozpoznając sprawę na skutek odwołania skarżącej, zupełnie pominęło okoliczności faktyczne tej sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2012 r. organ odwoławczy odnosząc się do odwołania skarżącej, częściowo wskazał na okoliczności, które nie zostały przez skarżąca podniesione, a nadto sprzeczne są ze stanem faktycznym ustalonym przez organ pierwszej instancji, jak również wynikającym ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji: "strona podniosła, iż jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawną 99-letnią macochą B. R., gdyż nie ma ona dalszych krewnych, którzy mogliby sprawować nad nią opiekę. Przedstawiła także historię wzajemnych relacji z B. R.. Jej dzieci i wnuki nie są w stanie zapewnić właściwej opieki z uwagi na wykonywanie pracy oraz zamieszkiwanie w odległych miejscowościach. Wskazała, że stan zdrowia teściowej wymaga całodobowej opieki." Jednocześnie w swoich ustaleniach organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że B. R. jest wdową o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto powołując się na przepisy art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. oraz art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wywiódł, że odwołująca nie jest "formalnie krewną" niepełnosprawnej, a jedynie jej powinowatą, nie została bowiem w przeszłości przysposobiona przez B. R. Wobec braku tożsamości stanu faktycznego ustalonego przez organy obydwu instancji oraz zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny tego, w jakim zakresie i z jakich przyczyn w istocie organ odwoławczy stwierdził, że "zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ pierwszej instancji argumentacja zastosowanych przepisów zasadna." W związku z powyższym Sąd zważył, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2012 r. została wydana z istotnym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6 (zasada legalności działania), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej), art. 9 i art. 11 (zasada przekonywania) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. N 98, poz. 1071 z późn.zm.), dalej przywoływanej jako: "K.p.a." Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga by organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ta podstawowa reguła nakazuje poznanie prawdy, która jest przesłanką prawidłowego dokonania ustaleń faktycznych. Zasada ta znajduje rozwinięcie między innymi w przepisie art. 77 § 1 K.p.a. nakazującym organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Funkcjonowanie zasady prawdy w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ do szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy. W szczególności organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób przekonujący, wymagany przez przepisy K.p.a. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.05.1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1 poz. 45, oraz z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99). W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) organ ten obowiązany jest ponownie samodzielnie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także, w razie potrzeby, rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 K.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. W okolicznościach niniejszej sprawy, analiza treści zaskarżonej decyzji, w kontekście rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, odwołania skarżącej oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do stwierdzenia, iż organ drugiej instancji nie rozpoznał sprawy zgodnie z powyższymi zasadami, nie ustalił prawidłowo jej stanu faktycznego i nie poddał go własnej kompleksowej ocenie. Organ administracji publicznej drugiej instancji dokonał jedynie pobieżnej i ogólnikowej analizy przepisów prawa materialnego, bez uwzględniania indywidualnych okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy administracyjnej. Zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy i dokonane ustalenia faktyczne, wskazane w uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2012 r., zgodne są z twierdzeniami skarżącej. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji ustalił, że B. R. - z tytułu sprawowania opieki nad którą skarżąca ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, jest nie tylko jej macochą, ale również siostrą matki (ciotką). Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca jest córką T. oraz S. R. Po śmierci matki skarżącej – S. R. (nazwisko rodowe P., urodzonej w B., córki L. P. i W. G., data zgonu [...] czerwca [...]r.), ojciec skarżącej T. R. [...] listopada [...] r. zawarł związek małżeński z B. W. (nazwisko rodowe P., urodzonej w B., córki L. P. i W. G.), która przybrała nazwisko męża – R. T. R. zmarł [...] września [...] r. (vide skrócone odpisy aktu urodzenia, aktów małżeństwa oraz zgonu). Wobec powyższego, zgodnie z przepisem art. 617 K.r.i.o., nie budzi wątpliwości, że skarżącą łączą z B. R. zarówno więzy prawne pokrewieństwa (w linii bocznej), jak również powinowactwa (poprzez ślub ojca z siostrą matki - macochą B. R.). W dalszej kolejności wskazać przyjdzie, iż organ pierwszej instancji, powołując się na oświadczenie wnioskodawczyni (znajdujące się w aktach sprawy, złożone z pouczeniem o odpowiedzialności karnej) wskazał, że B. R. nie posiadała swoich własnych dzieci. Z akt sprawy nie wynika, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadziło samodzielnie uzupełniające postępowanie dowodowe w jakimkolwiek zakresie. Nadto analiza treści odwołania Ł. J. nie potwierdza, aby wskazywała ona na odmienne okoliczności sprawy, podane przez organ odwoławczy (w cytowanym wyżej zakresie). Nie jest zatem możliwe dokonanie sądowej oceny na podstawie jakich dowodów organ drugiej instancji ustalił, że B. R., wbrew twierdzeniom skarżącej, posiada dzieci i wnuki, które nie są w stanie zapewnić jej właściwej opieki. Nadto zupełnie niezrozumiałe i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym jest również określenie B. R. jako "teściowej" skarżącej. W konsekwencji podkreślenia wymaga, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu, wskazane wyżej istotne uchybiania przepisom procedury administracyjnej, prowadzą do stwierdzenia, iż organ odwoławczy w ogóle nie rozpoznał przedmiotowej sprawy co do jej istoty, co obliguje Sąd do wyeliminowania wadliwego w tak znacznym stopniu orzeczenia organu administracji publicznej z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż organ odwoławczy mimo formalnego uznania przedstawionej przez organ pierwszej instancji argumentacji zastosowanych przepisów za prawidłową, w zasadzie nie przywołał, ani też nie dokonał oceny stanu faktycznego w kontekście prawidłowości zastosowania w okolicznościach sprawy normy art. 144 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Na marginesie stwierdzić przyjdzie, że nawet gdyby organ odwoławczy nie uchylił się od obowiązku ponownego rozpoznania sprawy co do jej istoty, faktyczne dokonanie oceny prawidłowości dokonanej przez organ pierwszej instancji wykładni przepisów prawa materialnego byłoby utrudnione. W decyzji Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2012 r. stwierdzenie, że strona nie jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec macochy, zostało uzasadnione jedynie wskazaniem, że zgodnie z art. 144 § 2 K.r.i.o. żądanie świadczenia alimentacyjnego żony ojca dziecka, nie będącej matką dziecka nie jest obligatoryjne. Trudno ocenić co organ pierwszej instancji rozumiał pod pojęciem "obligatoryjności" żądania świadczeń alimentacyjnych, w kontekście dyspozycji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ nie wskazał jednoznacznie, jakie konkretnie motywy zadecydowały o tym, że uznał, iż na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec B. R., bądź że nie spełnia ona innych przesłanek do otrzymania spornego świadczenia. W konsekwencji wskazać przyjdzie, że uzasadnienie prawne decyzji organu pierwszej instancji również nie odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., o ile słusznie odniosło się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujących obowiązek alimentacyjny, o tyle zupełnie niezasadnie ograniczyło się tylko do przytoczenia przepisów art. 128 i 129 k.r.o., zupełnie pomijając i w związku z tym nie uwzględniając treści znajdującego się w tym samym dziale III - zatytułowanym "obowiązek alimentacyjny"- przepisu art. 144 § 1 krio. Zgodnie zaś z tym przepisem "dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje w stosunku do żony swego ojca, nie będącej jego matką". Przepisy te nie precyzują, że dotyczą one tylko obowiązku alimentacyjnego względem dziecka małoletniego i w ocenie Sądu brak jest podstaw do zawężania tego pojęcia tylko do takiego dziecka, skoro tym samym pojęciem ustawodawca posługuje się w art. 144 § 2 k.r.i.o., regulującym obowiązek alimentacyjny ciążący na dziecku wobec ojczyma (macochy). Brak zaś byłoby racjonalnych powodów, dla których ustawodawca chciałby obciążyć obowiązkiem alimentacyjnym tylko dziecko małoletnie. Stosownie do art. 144 § 3 K.r.i.o. do obowiązku świadczeń przewidzianych w poprzedzających paragrafach stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 416/11 opubl. w CBOSA dostępnej pod adresem http: //orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się nadto do sformułowania wskazanego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazać przyjdzie, że w art. 17 u.ś.r. ustawodawca, odsyłając do regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie obowiązku alimentacyjnego, nie dokonał rozróżnienia na obowiązek alimentacyjny "obligatoryjny" i "nieobligatoryjny". Z art. 17 ust. 1a u.ś.r. wynika wprost, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Obowiązek alimentacyjny uregulowany przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to zobowiązanie polegające na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania, które obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo. Może jednak dotyczyć także innych osób bliskich, niezwiązanych więzami krwi. Taką sytuację przewiduje art.144 k.r.o., który stanowi podstawę do żądania świadczeń alimentacyjnych od powinowatych, czyli od osób nie związanych węzłem pokrewieństwa. Jest to zatem uregulowanie, które poszerza przewidziany w art. 128 k.r.o. krąg osób uprawnionych i zobowiązanych do alimentacji. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 kwietnia 1968 r., III CZP 27/68, ONSC 1969, Nr 1, s.6) obowiązek alimentacyjny ojczyma (macochy) winien być traktowany na równi z obowiązkiem rodziców dziecka, nie może jednak wyprzedzać obowiązku alimentacyjnego rodziców dziecka. Jedyny warunek, który musi być spełniony po myśli art.144 §1 k.r.o., aby powstał obowiązek alimentacyjny ojczyma lub macochy, to sytuacja, gdy roszczenie alimentacyjne pasierba odpowiada ogólnemu poczuciu słuszności, znajdującemu uzasadnienie w istniejących regułach moralności i dobrych obyczajach społeczeństwa, czyli zasadom współżycia społecznego. W tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1982/11 Lex nr 1125345), w którym uznał za nieprawidłowe stanowisko organu, zgodnie z którym skoro art.144 § 1 k.r.o. stwarza jedynie możliwość żądania alimentów przez dziecko, to niespełniony jest wymóg z art.17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi o przyznaniu świadczenia osobom, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. Naczelny Sąd Administracyjny przywołał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05, publ. OTK-A 10/2006/151, stwierdził, że art. 27 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późń.zm.) w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do zasiłku stałego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki na innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji. Argumentacja zawarta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mimo uchylenia ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r. okazuje się przydatna dla interpretacji aktualnie obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wraz z wejściem z życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, z dniem 1 maja 2004 r., prawo do zasiłku stałego zostało zastąpione uprawnieniem do zasiłku pielęgnacyjnego ( art.58 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). We wskazanym wyroku Trybunał podniósł, że regulacja art.27 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej musi być uznana za krzywdzącą i godzącą w konstytucyjną zasadę równości, skoro członek najbliższej rodziny (brat, siostra, dziadek, babka, czy też syn, córka) wywiązuje się ze swych moralnych obowiązków i wymaga to rezygnacji z zatrudnienia, to powinien otrzymać wsparcie od państwa. Wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców (naturalnych, przysposabiających, zastępczych) i przyznanie im wyłącznie prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości a także zasadę sprawiedliwości społecznej. Uwagi Trybunału zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku można także odnieść do zobowiązanych do alimentacji ojczyma lub macochy dziecka dorosłego, które nie może być przysposobione z uwagi na pełnoletniość. NSA wskazał, że z konstytucyjnej zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. W ocenie Sądu, stanowisko wyrażone w powyższym orzeczeniu (w odniesieniu do obowiązku alimentacyjnego określonego w art. 144 § 1 K.r.i.o. – powinowatego matki dziecka niepełnosprawnego), znajduje w pełni zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy w stosunku do prokonstytucyjnej wykładni przepisów kształtujących analogicznie skonstruowany obowiązek alimentacyjny pasierba wobec macochy (ojczyma), jeżeli przyczyniała się do wychowania i utrzymania pasierba. Sąd zważył, iż z tych samych zatem powodów prokonstytucyjnych, wykluczenie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązanej do alimentacji powinowatej (pasierbicy) żony ojca (niepełnosprawnej w znacznym stopniu) pozostawałoby w sprzeczności z treścią art.144 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art.17 ust.1 pkt 2 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że ojciec skarżącej (ur. [...] grudnia [...]r.) T. R., po śmierci matki skarżącej, w dniu [...] listopada [...] r. zawarł związek małżeński z B. W., która przybrała nazwisko męża – R.. Mąż B. R., a ojciec skarżącej T. R. zmarł [...] września [...] r. Skoro więc B. R. była żoną ojca Ł. J. (do jego śmierci), która przyczyniała się do wychowania i utrzymania skarżącej (czego organy nie kwestionują) nie może budzić wątpliwości, że stosownie do przytoczonego przepisu art. 144 § 2 K.r.i.o. znajduje się ona w kręgu osób, na których ciąży względem B. R. obowiązek alimentacyjny. Wobec powyższego, niezależnie od stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd stwierdził, że skoro organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 17 ust.1 pkt 2 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 144 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w wyniku błędnej wykładni powyższych przepisów prawa materialnego uznały, że skarżącej nie należy się świadczenie pielęgnacyjne tylko dlatego, że nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę i ustalając, czy skarżąca jest uprawniona do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy uwzględnią powyższą wykładnię przepisów i ocenę prawną.