II SA/Bd 933/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. U z a s a d n i e n i e: Burmistrz T. decyzją z dnia [...] 2024 r., Na podstawie art. 17 ust. 1, 1a, 1b, 5, art. 23 ust. 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023r., poz. 390), zwanej dalej: "u.ś.r.", odmówił A. O., zwanej dalej: "skarżącą", prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad H. O.. Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania: Wniosek skarżącej o świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad ojcem H. O., wpłynął [...] 2023r. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] 2020r., zaliczające ojca skarżącej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wynika, że w przypadku osób innych niż wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest powiązana z istnieniem obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżąca z dniem [...] 2023r. zaprzestała wykonywania własnej działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Powyższa działalność gospodarcza została przez Wnioskodawcę wykreślona z dniem [...] 2023r. (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] 2023r. skarżąca jest osobą niepracującą, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, od [...] 2023r. z prawem do zasiłku dla osób bezrobotnych. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię dnia [...] 2023 r. oraz akt sprawy wnika, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na znacznie pogarszający się stan zdrowia ojca, który aktualnie wymaga stałej opieki. Z ustaleń pracownika socjalnego w ramach wywiadu [...] 2024r. u ojca skarżącej, z dnia [...] 2024r. oraz akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z B. O. i zamieszkuje z nią w [...], zaś skarżąca w odległym o [...] km R. i przebywa u rodziców codziennie. Skarżąca ma rodzeństwo - brata C. O., który zamieszkuje w miejscowości Ł. i prowadzi tam gospodarstwo rolne. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni poinformowała pracownika socjalnego, iż wykonuje wszelkie czynności pielęgnacyjne przy ojcu, zarówno w ciągu dnia jak i wieczorem. Strona dba o higienę osobistą ojca. Myje go rano i wieczorem. Ponadto pomaga w ubiorze i zmianie bielizny i odzieży. Pomaga przy myciu zębów, goli ojca, co 3-4 dni obcina paznokcie. Kilka razy dziennie jak i w nocy i zmienia tacie pampersy. Wnioskodawczyni regularnie, kilka razy dziennie przemywa rany na nogach (cukrzyca) i smaruje je specjalną maścią. Ponadto strona kontroluje czy występują u ojca odparzenia i odleżyny i w razie jakichkolwiek zmian smaruje je odpowiednimi maściami. Po kąpieli rano i wieczorem smaruje też balsamem ciało ojca, aby było zadbane i niewysuszone. Ponadto wnioskodawczyni kilka razy dziennie prowadzi ojca do toalety. Podczas wywiadu środowiskowego strona poinformowała, że codziennie, tj. rano, popołudniu i wieczorem masuje ojcu nogi, ręce i plecy oraz wykonuje lekkie ćwiczenia, aby nie doszło do zaniku mięśni całego ciała. U chorego zdiagnozowano następujące jednostki chorobowe: cukrzycę, demencję starczą (częste zaniki pamięci), problemy z kręgosłupem jak i cholesterol. Ponadto niepełnosprawny ma problemy z nawiązywaniem kontaktu z innymi osobami, ma problemy ze snem oraz ciśnieniem. Stan jego zdrowia ulega ciągłemu pogorszeniu. W związku z powyższymi schorzeniami w/wym. musi przyjmować na stałe leki i nie jest w stanie wykonać żadnych czynności życia codziennego. Podczas wywiadu środowiskowego został potwierdzony fakt sprawowania opieki przez córkę, natomiast zgodnie z oświadczeniami strony, jest ona w stałej gotowości do niesienia pomocy niepełnosprawnemu ojcu. Małżonka ojca skarżącej pobiera emeryturę i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia [...] 2022r., zaliczającym chorą do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do [...] 2024r. Z ustaleń pracownika socjalnego podczas przeprowadzonego w dniu [...] 2024r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że wyżej wymieniona nie jest wstanie opiekować się niepełnosprawnym mężem gdyż sama przewlekle choruje, m.in. przewraca się i ma problemy ze słuchem (niedosłyszy). Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie, z uwagi na treść powyższego przepisu, niezbędnym warunkiem przyznania skarżącej świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad ojcem jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez żonę ojca. Z uwagi na to, nie negując trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny, tutejszy organ nie znalazł podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem niepełnosprawność ojca strony została określona w orzeczeniu o niepełnosprawności: - "niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić" oraz w pkt V widnieje zapis: ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od - [...].2020r. Z uwagi na to, że nie została wskazana data powstania niepełnosprawności, żadna z przesłanek art. 17 ust. 1b ww. ustawy została spełniona. Nadmienić należy, że zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, została stwierdzona niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednakże skutkiem powyższego wyroku nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b ww. ustawy ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który nie zmienił ww. przepisu. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca zaskarżyła ją w całości, opisując sytuację całej rodziny, stan zdrowia ojca oraz wskazała, iż mama, z uwagi na wiek i stan zdrowia, sama wymaga opieki i nie jest w stanie zająć się mężem. Powołała się też na złożone zaświadczenie dotyczące stanu zdrowia mamy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2024 r., na podstawie art. 17 ust. 1, art. 24, art. 25 u.ś.r.,art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) oraz art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej: "kpa", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie – po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego sprawy – organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania: Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z treścią art. 63 ustawy dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zamienianej w art. 43 (Świadczenia rodzinne) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jako jedną z przyczyn odmowy przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego organ pierwszej instancji wskazał m. in. negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. ustalenie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność Pana H. O.. Przepis powyższy stracił przymiot konstytucyjności w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Tym samym, w konsekwencji przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wiekowego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., skoro straciło ono przymiot konstytucyjności. Niemniej jednak, skarżąca nie spełnia wszystkich warunków ustawowych uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia. Z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., wynika, że osoba spokrewniona nie może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka strony (żona osoby niepełnosprawnej) ze względu na swój stan zdrowia, nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem, ma 76 lat, choruje przewlekle, m. in. przewraca się i cierpi na niedosłuch i dysponuje orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane [...].2022 r. Skarżąca [...] 2024 r. załączyła orzeczenie o niepełnosprawności matki z dnia [...] 2024 r., z którego wynika, że została ona uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym od dnia [...] 2024 r. Oznacza to, że w dniu [...] 2023 r. małżonka osoby niepełnosprawnej nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności, a co za tym idzie nie powstało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących do dnia [...].2024 r. Natomiast również w myśl obecnie obowiązujących przepisów świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje, albowiem art. 17 ust. 1 stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W skardze złożonej do Sądu, skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją. Zaskarżanej decyzji zarzuciła: 1) błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art 17, art 24, art 25 u.ś.r., poprzez dokonanie wykładni językowej, uniemożliwiając przyznanie świadczenia skarżącej, pomimo iż w rzeczywistości spełnia ona wymogi do przyznania jej świadczenia; 2) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art 121 par. 1, art. 122, art. 180. art. 181, 187 par. 1 i 2, art. 188, art 191, art. 199a ordynacji podatkowej oraz art. 7, art. 10, art. 75, art. 77,art. 80, i art. 107 § 3 kpa, polegające na oddaleniu skargi w przedmiotowej sprawie opierając się na fakcie, że małżonka niepełnosprawnego posiada decyzję o niepełnosprawności w stopniu znacznym w dacie późniejszej, niż złożenie wniosku o świadczenie na rzecz skarżącej, pomimo że z wywiadu środowiskowego i przedstaw innej dokumentacji medycznej wynika, iż małżonka niepełnosprawnego w dacie składania wniosku przez skarżącą była w stanie zdrowia uniemożliwiającym opiekę nad mężem; 3) naruszenie art. 8 § 1 kpa, poprzez wydanie decyzji podważającej zaufanie do organów państwowych, polegające na odmowie przyznania świadczenia poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i naruszenie art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP w sytuacji, gdy w uzasadnieniu organ wprost wskazał, że organ I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych i analizy prawnej oraz dokonał niepełnego zebrania materiałów dowodowych co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy ponownie do I instancji, zaś organ wyłącznie (zdanie niedokończone – uwaga Sądu); 4) art. 133 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności oraz zaniechanie rozstrzygnięcia sprawy według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu i znajdującego potwierdzenie w aktach sprawy; 5) naruszenie art. 7 kpa, polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez wydanie decyzji wbrew przepisom prawa, co stanowi przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad indywidualnym i narusza zasadę równości; 6) Naruszenie zasad prawdy obiektywnej - czytając uzasadnienie orzeczenia SKO pozostaje w nim wiele sprzeczności, uzasadnienie z jednej strony wskazuje, że uprawniona spełnia przesłanki do wydania decyzji przyznającej jej świadczenie, jednocześnie we wnioskach Sąd oddala odwołanie skarżącej, SKO z jednej strony wskazuje na szereg nieprawidłowości, w tym niepełność dowodzenia w sprawie, zaś z drugiej strony organ nie konwaliduje orzeczenia, daje to obraz niespójności niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi powołano się na okoliczność, że na stronie 5 uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej stwierdzono, że cyt. "Jednocześnie, na obecnym etapie postępowania Kolegium nie jest własne przyznać żądanego przez Stronę świadczenia, ponieważ w przekonaniu tutejszego organu odwoławczego - orzekając w sprawie - organ pierwszej instancji nie przeprowadził należycie postępowania.", co w ocenie skarżącej wymagało uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej do ponownego rozpatrzenia. Zarzucono, że SKO dokonało tymczasem reasumpcji dotychczasowego orzeczenia Burmistrza, negując wszelkie argumenty I instancji, by finalnie wydać orzeczenie utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenia, wnosi o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odniesieniu do zarzutu skargi o stwierdzeniu przez organ odwoławczy przeprowadzenia nienależytego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji, wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z brakiem ustaleń w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, na wniosek strony przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające, gdyż materiał zebrany w sprawie nie pozwalał na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wskazano, że z przedłożonego przez stronę w dniu [...] 2024 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2024 r., wynika, iż matka strony została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym od dnia [...] 2024 r. Zatem w dniu [...] 2023 r. małżonka osoby niepełnosprawnej nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności, a co za tym idzie nie powstało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. (tut. Kolegium omyłkowo wskazało roku 2024). Wyjaśniono, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., a materiał zgromadzony w dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym pozwolił na ustalenie, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z tym orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie na wstępie należy zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana po wejściu w życie zmian u.ś.r. wprowadzonych ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.). Jedną z tych zmian jest wprowadzenie w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunku, aby opieka nad osobą niepełnosprawną dotyczyła osoby w wieku do ukończenia 18 roku życia. Jednakże zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że sprawa Skarżącej powinna być rozpoznana na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z 12 czerwca 2024 r., III SA/Kr 326/24, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Go 552/13 i w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 1991/23, w Bydgoszczy z dnia 11 września 2024 r., sygn. II SA/Bd 544/24 - opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie "CBOSA", dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/CBOSA). Organ I instancji uznał, że zachodzą dwie przeszkody w przyznaniu dochodzonego przez skarżącą świadczenia. Pierwszą okolicznością wyłączającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego był w ocenie organu pierwszoinstancyjnego fakt nielegitymowania się przez żonę niepełnosprawnego ojca skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w świetle treści 17 ust. 5 pkt 2 lit a, u.ś.r., wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten bowiem stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako drugą natomiast okoliczność, która uniemożliwiała w ocenie organu I instancji uwzględnienie wniosku był fakt, że z orzeczenia o niepełnosprawności wynikało, że nie da się ustalić od kiedy występuje stwierdzony u ojca skarżącej niego znaczny stopień niepełnosprawności, co oznacza brak spełnienia warunków do uzyskania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b, u.ś.r. Przepis ten wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, która to przesłanka w ocenie organu I instancji nie występuje w sprawie ponieważ niepełnosprawność matki strony nie powstała w okresie wskazanym w ww. przepisie. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę słusznie zakwestionował stanowisko organu pierwszoinstancyjnego o istnieniu przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przytoczoną wyżej treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro więc kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, to w odniesieniu do tych osób, których niepełnosprawność powstała w okresach określonych w art. 17 ust. 1b, pkt 1 i 2 u.ś.r., oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Organ odwoławczy słusznie uznał również, że organ I instancji zasadnie przesądził brak uprawnień do wnioskowanego świadczenia z uwagi na nielegitymowanie się przez żonę niepełnosprawnego ojca skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym organ odwoławczy przytoczył jako podstawę prawną tego stanowiska art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w miejsce zastosowanego przez organ I instancji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca jest córką osoby wymagającej opieki, pozostającej w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym na dzień 31.12.2023 r. Z literalnego brzmienia powołanego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., wynika, że skarżąca nie jest uprawniona do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, z tego względu, na to, że jej ojciec, czyli osoba wymagająca opieki, ma żonę, który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym (na dzień 31.12.2023 r.). Z powyższego nasuwa się wniosek, że to żona ojca strony w pierwszej kolejności może ubiegać się o przedmiotowe świadczenie, jednak jak wskazuje skarżąca, nie jest ona w stanie sprawować faktycznej opieki nad mężem z uwagi na swoją własną faktyczną niepełnosprawność. Zastosowana przez organ odwoławczy przytoczona wcześniej regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., obejmuje swym unormowaniem skarżącą, jako osobę, na której z mocy ustawy ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego ojca, a przesłankę wyłączającą jej prawo do świadczenia wskazuje zastosowany przez organ I instancji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, ww. ustawy. Ocena w tym zakresie rodziła spór w sprawie, a biorąc pod uwagę treść skargi, materialnoprawną kwestią sporną w niniejszej sprawie jest – po pierwsze - to, czy z obiektywnych względów, pomimo braku orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym B. O., osoby wymagającej opieki, można wyłączyć zastosowanie negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia uregulowanej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., opierając się na pozajęzykowej wykładni tego przepisu, - po drugie – czy fakt przedłożenia [...] 2024 r orzeczenia z dnia [...] 2024 r., o znacznym stopniu niepełnosprawności B. O., powstałej od dnia [...] 2024 r., może przesądzić o uprawnieniu skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Co do drugiej kwestii spornej, od razu należy wskazać, że nie może być jakiejkolwiek wątpliwości w zakresie uznania, że uzyskanie przez B. O. ww. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero w 2024 r., ma jakiekolwiek znaczenie dla sprawy. Wynika to z okoliczności, że jak wskazano na wstępie rozważań Sądu, niezbędnym warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie wszystkich koniecznych do tego przesłanek w roku 2023, co wynika z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r., o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz.1429). Tymczasem Uzyskanie więc wskazanego świadczenia po roku 2023 oznacza, że na dzień do 31.12.2023 r., matka skarżącej nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., oznaczało brak spełnienia wszystkich niezbędnych przesłanek do uzyskania dochodzonego świadczenia. Co się zaś tyczy sporu o możliwość zastosowania pozajęzykowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r. i uznanie, że skoro zły stan zdrowia matki strony uniemożliwia sprawowanie przez nią opieki nad mężem, to zbędnym jest literalny wymóg ww. artykułu by legitymowała się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w ocenie Sądu spór ten należy rozstrzygnąć uznając słuszność stanowiska organów obu instancji. Rozważania w tym zakresie należy zacząć od wyjaśnienia, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa odmienne stanowiska co do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Pierwsze z nich, wyrażone również przez organy w niniejszej sprawie, wskazuje, że warunkiem koniecznym do nabycia przedmiotowego świadczenia jest legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r. (por. wyroki NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 229/21; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 699/21; z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 815/21 – dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z drugim stanowiskiem, na które powołuje się skarżąca, legitymowanie się takim orzeczeniem przez małżonka osoby wymagającej opieki nie jest konieczne, jeżeli małżonek z przyczyn obiektywnych nie może realnie podjąć się opieki i w takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności, a sprawującej faktyczną opiekę nad osobą takiej opieki wymagającej (por. wyroki NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 364/21; z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 744/21; z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1139/21 – dostęp j.w.). Z uwagi na powyższą rozbieżność w orzecznictwie, Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 6 kwietnia 2022 r. podjął w dniu 14 listopada 2022 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów, o sygn. akt I OPS 2/22, która wyznacza aktualną linię orzeczniczą w kwestii przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim i jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co stanowi negatywną przesłankę przyznania ww. świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. NSA w ww. orzekł, że: "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)." W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozbieżność w orzecznictwie i wątpliwości interpretacyjne nie wynikają z niejednoznaczności przepisu art. 17 ust. 4 pkt 2 lit. a u.ś.r., lecz z zakwestionowania słuszności użycia wykładni literalnej w jego stosowaniu, co mogłoby stać w niezgodzie z regulacjami Konstytucji RP, czy też co mogłoby prowadzić do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. Zgodnie z powyższą uchwałą stwierdzić należy, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane, jakim jest brak orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym współmałżonka osoby wymagającej opieki, nie stanowi rażącego naruszenia zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, a udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja nie jest więc sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. W konsekwencji uznać należy, że nie jest wystarczającym wykazanie, że małżonek osoby wymagającej opieki jest obiektywnie niezdolny do sprawowania tej opieki, gdyż warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych też względów Sąd uznał za zasadne stanowisko organów, że brak legitymowania się przez matkę skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31.12.2023 r., wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Z tych też względów zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie są zasadne. Powyższe rozważania wskazują zatem na niezasadność zarzutów skargi w zakresie zastosowania norm prawa materialnego. Należy też stwierdzić nietrafność pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia norm procesowych. Przy formułowaniu zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz naruszenia art. 8 kpa, skarżąca przytoczyła stanowisko organu odwoławczego polegające na stwierdzeniu, cyt: "organ I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych i analizy prawnej oraz dokonał niepełnego zebrania materiałów dowodowych co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy ponownie do I instancji, zaś organ wyłącznie" oraz powołała się na wypowiedź organu odwoławczego, który, cyt: "wskazał na szereg nieprawidłowości, w tym niepełność dowodzenia w sprawie". Poddając analizie powyżej sformułowany zarzut należy przede wszystkim stwierdzić, że organ odwoławczy nie wyraził przytoczonego przez skarżącą stanowiska. Organ odwoławczy natomiast stwierdził, cyt: "Jednocześnie, na obecnym etapie postępowania Kolegium nie jest władne przyznać żądanego przez Stronę świadczenia, ponieważ w przekonaniu tutejszego organu odwoławczego -orzekając w sprawie - organ pierwszej instancji nie przeprowadził należycie postępowania". W ocenie Sądu zdanie to jakkolwiek wyraża wytyk w stosunku do organu I instancji, to jest on sformułowany w sposób tak ogólny, że nie wynika z niego rodzaj i zakres wytkniętego uchybienia, ani też w szczególności konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. W tych warunkach sformułowanie tego zarzutu nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro organ odwoławczy w sposób kompletny ustalił stan faktyczny sprawy, zastosował prawidłowo wymagane przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia i w całości ustosunkował się do stanowiska organu I instancji, a w szczególności wytknął mu niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. i zaaprobował należyte stanowisko w zakresie uznania, że nielegitymowanie się przez małżonkę niepełnosprawnego ojca orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Należy w tym miejscu zauważyć, że Sąd dostrzegł z urzędu, również i tę okoliczność, iż organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji niezasadne powołanie się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r., stanowiący (jak już wskazano), że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy stwierdzić, że przywołana regulacja nie stoi w żaden sposób w sprzeczności z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym, ani z konkluzją organu I instancji, że nielegitymowanie się przez małżonkę niepełnosprawnego ojca orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, u.ś.r. został skonstruowany, jako przepis wskazujący na przesłanki wykluczające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie określa kręgu podmiotów ubiegających się o to świadczenie. Oznacza to, że przepis ten może mieć zastosowanie zarówno do współmałżonka opiekującego się swym małżonkiem, jak i do osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym (pozostającym w związku małżeńskim), co do którego ma obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności niż współmałżonek. Jakkolwiek można dowodzić, że przepis ten wskazuje przede wszystkim przesłanki wykluczające w stosunku do małżonka podejmującego się opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, przez co ustawodawca ustala też pierwszeństwo współmałżonka w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną i w ubieganiu się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak powołanie tego przepisu przez organ I instancji, zamiast przepisu art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r., nie stanowi wady w powołanej podstawie prawnej rozstrzygnięcia, lecz wręcz ją uściśla. Niewadliwym było też powołanie przez organ odwoławczy jako podstawy prawnej art. 17 ust. 1 pkt. 4 u.ś.r. jednakże zabieg ten nie miał żadnego wpływu na zasadność zarzutów skargi. W konsekwencji tej części rozważań, zarzuty naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 8 § 1 kpa, okazały się również niezasadne. Przepisy te wyrażają zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony (art. 7 kpa) oraz zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa). W przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wątpliwości prawnych, ani też nie powstały jakiekolwiek okoliczności w świetle których można byłoby podnosić zarzuty na gruncie złamania zasady zaufania. Z pewnością nie stanowiło takiej podstawy przytoczone już ogólnikowe stwierdzenie organu odwoławczego w zakresie nienależytego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji. Okoliczność tę należy raczej zakwalifikować jako wadę uzasadnienia decyzji, polegającą na nieczytelnym stwierdzeniu o charakterze tak ogólnym, że ta jego cecha nie pozwalała doszukać się sensu tej wypowiedzi. Wypowiedź ta jednak nie zakwestionowała konkretnie jakiejkolwiek cechy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego i przez to nie wywarła żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Wbrew wywodom skargi zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z zastosowanymi przepisami i nie naruszyła ani interesu skarżącej ani też zasady równości. W tym zakresie należy odnieść się do uzasadnienia przytoczonej wyżej uchwały w składzie siedmiu sędziów, z dnia 6 kwietnia 2022 r., o sygn. akt I OPS 2/22 (zamieszczonej na stronie internetowej orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/D2AC90244F). Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.