II SA/Bd 942/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Krzysztof Cisewski przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. W. K. po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta W. na podstawie art. 17, art. 20, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. S. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką E. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 19 kwietnia 2011 r. A. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Do wniosku strona dołączyła wymagane dokumenty, w tym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności E. S. wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...]. Ponadto strona złożyła oświadczenie w dniu 19 kwietnia 2011 r., z którego wynika, że jest osobą pełnosprawną, współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu w KRUS-ie. Decyzją z dnia [..] odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. S. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką E. S. z uwagi na fakt, że jest rolnikiem, wobec czego nie rezygnuje z zatrudnienia. Strona odwołała się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które decyzją z dnia [...] uchyliło w/w decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu ustalenia, czy mimo posiadania gospodarstwa rolnego strona nie angażuje się w prace rolne i sprawuje opiekę nad matką. Strona złożyła oświadczenie informujące o tym, że zamieszkuje w wielorodzinnym domu wraz matką, którą się na stałe opiekuje w związku z jej niepełnosprawnością. Z w/w oświadczenia wynika, że posiadane przez stronę gospodarstwo rolne nie koliduje z opieką nad matką, jest ono położone 25 km od W., A. S. nie wykonuje żadnych prac w gospodarstwie, gospodarstwem zajmuje się mąż strony. Fakt posiadania gospodarstwa rolnego potwierdza dostarczona przez stronę decyzja Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...]. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z cytowanego przepisu wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W katalogu tym nie mieści się praca w gospodarstwie rolnym. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w w/w formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub w/w pracy zarobkowej z możliwości tej nie korzysta. Trzeba też brać pod uwagę, że, jak wynika z treści art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Na uwagę zasługuje fakt, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cytowanej ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Należy podkreślić, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu, ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej. Do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie wystarczy złożenie przez wnioskującego oświadczenia, że prace rolne nie kolidują ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym. Standardowym kryterium przyznania danej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest, abstrahując od stanu zdrowia osoby wymagającej opieki i którą należy się zaopiekować, rezygnacja z zatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10). Jak wynika z dokonanych ustaleń A. S. jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, a zatem w pojęciu powołanych przepisów nie rezygnuje z zatrudnienia i tym samym nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 powołanej ustawy Na skutek odwołania wniesionego przez A. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [..] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie negatywne stanowisko organów przesądza fakt posiadania przez wnioskodawczynię we współwłasności gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych oraz potwierdzonego oświadczeniem strony z dnia 19 kwietnia 2011 r. podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników. SKO odwołało się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt IISA/Bd 463/10. Wskazując na treść art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, WSA wywodził, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Analogiczne stanowisko zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r. (I OSK 1987/10) oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r. (II SA/Bd 55/11). We wskazanym wyżej orzeczeniu NSA uznał, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle tak kategorycznej wykładni przepisów regulujących materię prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dalsze przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego było zbędne. Skarżąca A. S. złożyła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargo skarżąca wskazała, że wielokrotnie wyjaśniała, iż jest zameldowana i przebywam na stałe we W., natomiast gospodarstwo rolne jest położone 25 km od W. W związku z tym nie jest możliwe, aby przynajmniej część czasu przeznaczała na prowadzenie gospodarstwa rolnego i jednoczesne pełniła opiekę nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny lub opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie kwestią bezsporną jest, iż matka skarżącej jest wdową i osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym orzeczenie to wydane zostało na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]. Z powyższego orzeczenia wynika, że E. S. wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym również pozostaje to, że skarżąca nie jest i nie była zarejestrowana w urzędzie pracy, co wynika z jej oświadczenia z dnia 19 kwietnia 2011 r. oraz że w rozumieniu art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obciąża ją obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki. Formułując przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca określił krąg podmiotów uprawnionych do tego świadczenia oraz zawarł wymóg, aby zrezygnowały one z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego koniecznym jest w każdej sprawie ustalenie, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz, czy niepodejmowanie pracy ma związek przyczynowy ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2010 r., II SA/Bd 1378/10, LEX nr 752024). Pierwszorzędne znaczenie będzie zatem miało ustalenie tego, czy skarżąca nie podjęła zatrudnienia albo zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie sięgnąć należy do treści art. 3 pkt 22 ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi zatem zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, zatem rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym nie jest objęta dyspozycją analizowanego przepisu. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności jest finansowa rekompensata dla osoby, która z tego tytułu, że sama opiekuje się osobą niepełnosprawną, nie może podjąć zatrudnienia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy ta przesłanka nie jest spełniona, albowiem skarżąca, jak to wyżej wskazano, nie jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia albo zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, iż rozstrzygnięcie organu II instancji odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.