II SA/Bd 956/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę. Postanowieniem z[...] ., wydanym w trybie art. 755 § 1 pkt 1 kpc Sąd Rejonowy w [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich zarządził umieszczenie małoletniego W. B. w placówce opiekuńczo-wychowawczej, tymczasowej rodzinie zastępczej niespokrewnionej lub w pogotowiu rodzinnym na czas trwania postępowania o pozbawienie władzy rodzicielskiej. Wykonując orzeczenie Sądu Rejonowego, działający w imieniu Prezydenta [...] Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] r. skierował W. B. do [...] Zespołu Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych- Placówki Wielofunkcyjnej przy ul. [...]. W dniu [...] r. pracownik MOPS w [...] przeprowadził wywiad środowiskowy u R. B. - ojca małoletniego. Decyzją z dnia[...] Prezydent Miasta [...] ustalił częściową odpłatność za pobyt małoletniego W. B. w [...] Zespole Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych przy ul. [...] w wysokości w wysokości 30% średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce tj. 1286,43zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że koszt utrzymania dziecka w placówce wynosi 4288.09 zł miesięcznie. Organ ustalił, iż skarżący zamieszkując ze swoją małoletnią córką i żoną, która nie jest biologiczną matką W., rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu rodziny w gospodarstwie jest dochód z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie 3.664,78zł, oraz dochód jego żony w kwocie 1.922.40zł. Łączny dochód rodziny to 5.587,18zl miesięcznie. Wskazując na treść § 1.1. uchwały nr XIII/185/07 Rady Miasta [...] z dnia 27.06.2007r.,organ pierwszej instancji uznał, iż należy ustalić opłatę w wysokości 30 % średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, tj. 1286,43 zł miesięcznie. W ocenie organu I instancji, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ma przesłanek do zwolnienia R. B. z ponoszenia kosztów pobytu małoletniego w placówce. Odwołując się od decyzji skarżący wskazał, że jego rodzina znalazła się w trudnej sytuacji, gdyż córka A. ur. 16 września 2008 r. od końca 2009 roku zaczęła chorować, z czym wiąże się konieczność ponoszenia kosztów jej leczenia, a także kosztów utrzymania opiekunki do dziecka. Opisał także swoją trudną sytuację osobistą związaną z przebytą operacją. Skarżący wskazał również, że w następstwie stanów powodziowych i podniesienia wód gruntowych zalane zostały pomieszczenia kotłowni w jego domu pomieszczenie kotłowni, co spowodowało nasiąknięcie wilgocią murów w całym domu oraz uszkodzenie fundamentów i elewacji. W związku z powyższym R. B. wniósł o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w placówce do końca 2010 r., a po tym okresie o ustalenie odpłatności za pobyt syna w kwocie 600,00 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze W [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powołując się na treść art. 81 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej podstawie (j.t. Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.s.") Kolegium stwierdziło, że w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, zapewniającej całodobową opiekę, do uzyskania pełnoletności, a po uzyskaniu pełnoletności, na dotychczasowych zasadach, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęto naukę przed osiągnięciem pełnoletności opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50 % kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. Zwolnienie lub częściowe odstąpienie od obowiązku uiszczenia opłaty może nastąpić w wyjątkowych przypadkach, a podjęcie takiej decyzji jest uprawnienie a nie obowiązkiem organu. Zastosowanie ulgi może nastąpić z uwagi na trudną sytuację materialną strony. W ocenie organu odwoławczego, wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone dokonaniem szczegółowych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej (dochodowej i majątkowej), rodzinnej i zdrowotnej strony, co implikowało uznanie, że skarżący nie znajduje się w takiej trudnej sytuacji. Sytuacja materialna, majątkowa, rodzinna i zdrowotna strony ustalona została bowiem w oparciu o przeprowadzony ze skarżącym wywiad środowiskowy oraz przedłożone zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach. Odnosząc uzyskiwany dochód netto rodziny wynoszący 5.587,18 zł do wynikającego Wskazując na wyznaczone przez ustawodawcę w art. 8 ust l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i § l pkt l b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryterium dochodowe dla rodziny (Dz. U. Nr 135, poz. 950), kryterium dochodowe (351 zł), oraz ustalony dochód na osobę w rodzinie skarżącego, za uzasadnione organ odwoławczy uznał zwolnienie skarżącego z 70 % opłaty za pobyt syna w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Organ wskazał też, że w rodzinie skarżącego nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby całkowite zwolnienie z opłaty zwłaszcza w sytuacji, gdy rodzina osiąga dochód w wysokości 397,95 % kryterium dochodowego (5.587,18 zł: 1.404,00 zł = 397,95 %) Należy też - mieć na uwadze, że syn skarżącego ma w placówce opiekuńczo - wychowawczej zapewnioną całodobową opiekę, zatem skarżący nie ponosi żadnych kosztów jego utrzymanie. Nadto po uiszczeniu ustalonej opłaty skarżącemu pozostaje kwota wyższa niż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. W ocenie SKO twierdzenie skarżącego o konieczności ponoszenia wysokich kosztów remontu domu jako skutku wiosennych powodzi nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z informacji uzyskanych w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wynika bowiem, że w wyniku powodzi zalane zostały jedynie pola uprawne oddalone od domu skarżącego. Polemizując z twierdzeniem skarżącego o chęci sprawowania przez niego osobistej opieki nad synem organ II instancji powołał się na ustalenia wskazane w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. B. zarzucił zaskarżonej decyzji tej zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, poprzez: zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu opłaty trudnej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej skarżącego. Uzasadniając wskazane zarzuty skarżący podniósł, iż ich sytuacja dochodowa ustalona została wyłącznie w oparciu o oświadczenie o stanie majątkowym, bez uwzględnienia innych wydatków, takich jak koszty leczenia córki, opłaty za żłobek i opiekunkę do dziecka, koszty utrzymania i remontu domu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący podpisał kwestionariusz wywiadu środowiskowego bez zastrzeżeń, a zatem organ odwoławczy nie miał podstaw do kwestionowania zawartych w nim informacji m.in. o stanie zdrowia skarżącego i jego córki. W piśmie procesowym z dnia[...] skarżący podniósł dodatkowy zarzut, że zgodnie z treścią § 2 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. (Dz.U. Nr 77, po. 672) wywiad środowiskowy powinien być przeprowadzony w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie wywiad ten został przeprowadzony w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Rozpatrując niniejszą sprawę organy orzekające powoływały się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej podstawie (j.t. Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm). Zgodnie z przepisem art. 81 tej ustawy za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka (ust. 1). Z przytoczonego przepisu wynika, że pobyt w placówkach opiekuńczo-wychowawczych jest odpłatny. Opłatę ponoszą rodzice dziecka, ewentualnie opiekunowie prawni lub kuratorzy, jeśli dysponują dochodami dziecka. Kreując co do zasady obowiązek odpłatności za pobyt dziecka w placówce przepisy omawianej ustawy przewidują jednak możliwość zwolnienia od opłaty lub odstąpienia od jej ustalenia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 81 ust. 4 ustawy, starosta może częściowo albo całkowicie zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, na wniosek lub z urzędu, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby. Warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty określa w drodze uchwały rada powiatu (art. 81 ust. 6). W rozpoznawanej sprawie jest to Uchwała nr XIII/185/07 Rady Miasta [...] z dnia 27.06.2007r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej rodziców dziecka, osób pełnoletnich lub ich rodziców, a także opiekunów prawnych lub kuratorów. Rozstrzyganie w przedmiocie zwolnienia lub odstąpienia od ustalenia opłaty na podstawie wymienionego przepisu oparte jest na uznaniu administracyjnym Takie zakreślenie kompetencji organu orzekającego ma miejsce wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz daje organowi możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych (tj. czy zbadał okoliczności wskazane przez ustawodawcę jako przesłanki podjęcia decyzji), jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił, że sytuacja materialna skarżącego nie jest sytuacją trudną w rozumieniu cytowanego przepisu art. 81 ust. 4 ustawy, która uzasadniałaby odstąpienie od ustalania przedmiotowej opłaty, bądź też ustalenie jej w innej wysokości. Wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji prawidłowo oceniły również sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny, którą to sytuację uwzględniono przy ustalaniu opłaty. Zdaniem Sądu, ustalenia te zostały oparte o materiał dowodowy zebrany w sposób wyczerpujący, jak też szczegółowo przeanalizowany. Jak już wyżej wskazano dochód rodziny ustalony został prawidłowo i skarżący ustalenia tego nie kwestionują. W konsekwencji nie naruszając prawa organ uznał, że w sytuacji, kiedy dochód rodziny skarżącego, wynoszący 5587.18zł, stanowi 397,95 % ustawowego kryterium dochodowego, to nie było w tej sytuacji podstaw do odstąpienia od ustalania skarżącemu odpłatności za pobyt dziecka w placówce .opiekuńczo-wychowawczej. Prawidłowe są też ustalenia co do kosztów utrzymania córki skarżącego. R. B. podnosił, że dla sprawowania opieki nad dzieckiem niezbędnym jest utrzymywanie opiekunki oraz miejsca w żłobku. W tym miejscu wypada podkreślić, że obojgu dzieciom skarżącego w równej mierze należy się z jego strony troska o ich rozwój fizyczny, duchowy i intelektualny, co wynika z obowiązku alimentacyjnego określonego w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Brak jest zatem podstaw do uznania, że pierwszeństwo w zaspokajaniu tych potrzeb ma jedno z nich, co skutkować powinno zwolnieniem rodzica z obowiązku utrzymywania drugiego dziecka i przerzuceniem tej odpowiedzialności w całości na gminę. Zasadnie też organ badając zaistnienie przesłanki odstąpienia od ustalania odpłatności za pobyt dziecka w placówce nie kierował się podnoszoną przez skarżącego okolicznością konieczności przeprowadzenia przez niego remontu domu, skoro –jak wynika z informacji GOPS- właściciele budynków w gminie [...] nie ponieśli żadnych szkód w związku z wiosennymi podwoziami. Nadto podnieść należy, że skarżący nie wskazał dowodów na okoliczności, które, w jego ocenie, winny stanowić samoistną podstawę uznania, że jego sytuacja materialna jest szczególnie trudna. Nałożenie zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego w sprawie na organ. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymagało przeprowadzenia stosownego kontrdowodu. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. I OSK 1704/06; z dnia 10 października 2007 sygn. II GSK 172/07; z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. II OSK 2020/06). Zasadnie również organ odwoławczy ocenił, iż sytuację majątkową i zdrowotną rodziny skarżącego odzwierciedlają ustalenia poczynione przez organ I instancji w oparciu o wywiad środowiskowy. Jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium, sytuacja zdrowotna rodziny ustalona została w wywiadzie środowiskowym podpisanym osobiście przez skarżącego, który tej okoliczności nie kwestionował. Wobec tego, skoro skarżący w toku postępowania administracyjnego, nie przedstawił żadnych dowodów podważających to ustalenie, to zdaniem Sądu, wskazana okoliczność została ustalona przez organy w oparciu o wyczerpująco zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, tj. w zgodzie z zasadami postępowania dowodowego określonymi w art. 7 i 77 kpa. Nadto należy podnieść, że nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący uchybienia przez organ przepisom postępowania administracyjnego przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności art.107§3 kpa obligującego organ administracji do uzasadnienia decyzji ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a nadto wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, wyczerpująco wyjaśnił przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia i powołał przepisy prawa będące podstawą ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Odnosząc się do kwestii błędnego-zdaniem skarżącego- wskazania przez organ administracji przyczyn umieszczenia małoletniego W. B. w placówce opiekuńczo-wychowawczej wyjaśnić należy, że dla przesłanek określonych w art. 81ust.4 omawianej ustawy nie mają znaczenia powody ingerencji sądu opiekuńczego w sferę wykonywania przez rodziców władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Skarżący nieskutecznie powołuje się dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym na fakt przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sposób niezgodny z treścią § 2 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego(Dz.U. Nr 77, po. 672). Wskazanie tej okoliczności na etapie postępowania przed sądem administracyjnym uniemożliwia skuteczne podniesienie zarzutu pominięcia tego uchybienia przez organ odwoławczy. Nie jest rzeczą sądu weryfikacja prawdziwości twierdzenia skarżącego w tym zakresie, tym bardziej że skarżący nie wykazał, aby uchybienie to - o ile istotnie wystąpiło-uniemożliwiło mu przedstawienie jakiegokolwiek dowodu, który mógłby być istotny dla rozstrzygnięcia i mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej rodziny, które pozwalałaby na odstąpienie od ustalania opłaty bądź też ustalenie jej w innej wysokości. Dlatego też Sąd nie stwierdziwszy innych naruszeń prawa, która mogłaby mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.