II SA/Bd 970/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23), art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015r. poz. 155 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016r. nr [...] o skierowaniu E. P. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organ pierwszej instancji powołał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia i wskazał, że strona ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, od którego zatrzymania upłynął ponad rok. Z tego względu zwrot zatrzymanego prawa jazdy może nastąpić po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. W odwołaniu E. P. podniósł, że nie poddał się badaniom, na które został skierowany z uwagi na trudną sytuację finansowa i w konsekwencji wydano decyzję o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Decyzję uznał za niesłuszną, dalece niesprawiedliwą podnosząc, że Starosta nie był uprawniony do samodzielnej oceny czy zachodziły podstawy do skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne, a tym samym kwestionowania ustaleń, które legły u podstaw cofnięcia mu uprawnień do kierowani pojazdami. Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie bowiem z art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z kolei na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W rozpatrywanej sprawie decyzja Starosty z [...] 2016r. została wydana w sytuacji gdy E. P. był pozbawiony prawa jazdy na okres dłuższy niż jeden rok. Zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło bowiem decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2014r., w której organ pouczył stronę o treści art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. E. P. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucił nieuwzględnienie argumentów odwołania, w szczególności tego, że prawo jazdy zostało mu odebrane na 6 m-cy a nie jest kierowcą zawodowym. Przy odbiorze prawa jazdy w Starostwie skarżący dowiedział się, że musi zrobić badania lekarskie i psychologiczne, w momencie odbioru skierowań na te badania nie został poinformowany o jakimkolwiek terminie ich wykonania oraz o wcześniej podjętych decyzjach. Pracownik Starostwa poinformował, że badania może wykonać w dowolnym terminie. Badania są bardzo kosztowne, dlatego wyniki dostarczył kiedy udało mu się zebrać odpowiednią kwotę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem działalności administracji publicznej, to jest zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 alej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016r. o skierowaniu E. P. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B. W ramach materialnoprawnej podstawy decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2015 r. poz. 155 z późn.zm., dalej jako ustawa o kierujących pojazdami) uznając, że na mocy wskazanych przepisów skarżący zobowiązany jest do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, z uwagi na upływ okresu dłuższego niż rok od dnia zatrzymania prawa jazdy kategorii B (decyzją z dnia [...] 2014r., która stała się prawomocna od [...] 2014r.). Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Stosownie do art. 102 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Okolicznością niesporną w rozpoznawanej sprawie było to, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] 2013r. sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...], uznając skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 87 § 1 k.w. czyli tego, że prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, orzekł między innymi zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy (pkt II) i na poczet tego zakazu zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] 2013r. (pkt III). Wykonanie powyższego środka karnego, związane z wcześniejszym zatrzymaniem przez Policję dokumentu prawa jazdy, nastąpiło z dniem [...] 2013r. Z akt administracyjnych sprawy wynika nadto, iż w związku z upływem okresu orzeczonego środka karnego, decyzją z dnia [...] 2013r. Starosta [...] na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 182 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Następnie ostatecznymi decyzjami z dnia [...] 2013r. [...] Starosta [...], w związku z informacją o kierowaniu przez skarżącego pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie oraz na badania psychologiczne w celu ustalenia przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz psychologicznych do kierowania pojazdami. Organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie poddał się wskazanym badaniom i nie przedstawił w określonym terminie odpowiednich orzeczeń o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, wobec czego decyzją z dnia [...] 2014r. (znak [...]), na podstawie art. 102 ust, 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B. Organ pouczył, że jeżeli od zatrzymania prawa jazdy upłynie co najmniej rok, warunkiem jego wydania jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z analizy akt administracyjnych wynika, że [...] 2014r. skarżący zwrócił się o wydanie duplikatów skierowań na badania lekarskie i psychologiczne. Podkreślenia wymaga, iż dopiero w lutym 2016r. skarżący przedłożył organowi pierwszej instancji stosowne orzeczenie psychologiczne nr [...] z [...] 2015r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2016r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowani pojazdami ww. kategorii. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół tego, czy organ miał prawo uzależnić "zwrot" prawa jazdy, od poddania się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zagadnienie to reguluje przepis art. 49 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z jego treścią, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: 1) osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem; 2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji; 3) osoba ubiegająca się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (art. 49 ust. 2 ustawy). W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i zasadnie uznały, że na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] 2014r. skarżący był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający rok. Wobec jednoznacznej treści cytowanych przepisów w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż warunkiem wydania skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy, jest złożenie z wynikiem pozytywnym odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2015r. sygn. I OSK 392/15 i 29 października 2015r. sygn. I OSK 2542/15, zgodnie z którym przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami stanowi autonomiczną podstawę wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, analogicznie dla formy przewidzianej przez ustawodawcę dla pozostałych aktów skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami). Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż w istocie od dnia w którym skarżącemu zatrzymano prawo jazdy (2 kwietnia 2013r.) do dnia wydania przez Starostę Inowrocławskiego decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje minęło ponad 3 lata. W tym czasie skarżący, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie mógł korzystać z przyznanych mu wcześniej uprawnień do kierowania pojazdami. To skarżący, po upływie okresu, na który pierwotnie sąd prawomocnym wyrokiem orzekł środek karny (6 m-cy) uprawniony był, ale również zobligowany do niezwłocznego podjęcia czynności, nakazanych między innymi ostatecznymi decyzjami. Skarżący nie poddał się stosownym badaniom, które w związku ze stwierdzeniem kierowania pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, konieczne były, w świetle obowiązujących przepisów prawa, dla oceny czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne lub psychologiczne do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi w ruchu drogowym. Skutkowało to wydaniem kolejnego orzeczenia o zatrzymaniu mu prawa jazdy kat. B, w którym pouczono o konsekwencjach zatrzymania tego dokumentu na okres powyżej roku. Należy zatem stwierdzić, iż wyłącznie od decyzji i działań skarżącego zależało to czy i w jakim czasie podejmie on niezbędne celem odzyskania zatrzymanego prawa jazdy działania. Powoływanie się na koszt przeprowadzenia badań nie jest okolicznością, która mogłaby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący w terminie nie wywiązał się z tego obowiązku. W obrocie prawnym pozostaje decyzja administracyjna o zatrzymaniu prawa jazdy, od której organy liczyły roczny termin, po upływie którego skarżący zobligowany był do uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zarzuty wobec decyzji należało podnosić w trybie odwołania, a następnie ewentualnie skargi do sądu administracyjnego. Także przywoływane przez skarżącego orzecznictwo dotyczące sytuacji związanych z zatrzymaniem prawa jazdy w związku z przekroczeniem określonej liczby punktów karnych, nie odnosi się do sytuacji faktycznej ani prawnej, w której znalazł się skarżący. Zaistniały zatem w sprawie okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zważyć jednocześnie należy, iż organ pierwszej instancji dopiero w pouczeniu decyzji z [...] 2016r. dodał drobniejszą czcionką informację, że według jego oceny terminem wystarczającym do zoczenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikację kierowcy jest termin 30 dni od odbioru przedmiotowej decyzji. W przypadku niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w powyższym terminie zostanie wszczęte postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami. Sąd z urzędu zważył, że organ odwoławczy nie odniósł się w jakimkolwiek zakresie do powyższej treści, w tym skutków tej informacji dla skarżącego. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ww. ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku niezgłoszenia się we wskazanym terminie na egzamin państwowy, który miał być przeprowadzony w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 lit. b. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż zastosowanie tej konsekwencji prawnej może znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy uprawniony organ we władczej formie "wskaże termin" zgłoszenia się na przedmiotowy egzamin, lub gdy termin taki wynika wprost z przepisu prawa. W ocenie Sądu, o ile wolą organu administracji było władcze wskazanie stronie terminu, w którym winna poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, pod rygorem zastosowania sankcji określonej w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d, to wskazania to winno być jednoznaczne, nastąpić w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnej, które wiąże stronę i podlega wykonaniu, a nadto winno być określone w sposób realny i uwzględniający zarówno słuszny interes strony, jak i interes społeczny (art. 7 K.p.a.). Z pewnością zatem wskazanie w pouczeniu decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jedynie w formie informacji stanowiska organu, że uznaje za wystarczający termin 30 dni od odbioru tej decyzji, nie może z pewnością wywoływać opisanego przez organ skutku prawnego. W tym zakresie należy nadto zwrócić uwagę, że termin "30 dni od odbioru przedmiotowej decyzji", trudno uznać wystarczającym dla złożenia egzaminu kontrolnego skoro organ nie przeprowadził żadnego postępowania i nie ustalił chociażby ile wynosi okres oczekiwania na przeprowadzeni egzaminu, od momentu zapisu. Nadto podkreślenia wymaga, iż decyzja Starosty [...], zgodnie z art. 130 § 1 i 2 w zw. z art. 129 § 2 i K.p.a. nie podlegała wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, czyli terminu czternasty dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie przez skarżącego odwołania wstrzymało wykonanie tej decyzji, do czasu rozstrzygnięcia organu drugiej instancji. Decyzji organu pierwszej instancji nie został bowiem nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Dopiero decyzją z [...] 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję Starosty z [...] 2016r. W konsekwencji oczywistym jest, że wskazany w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji informacyjnie termin, upłynęła przed uzyskaniem przez decyzję przymiotu ostateczności. Nie może on zatem wywoływać dla skarżącego negatywnych konsekwencji. Powyższa okoliczność, nie wpływa na ocenę zgodności z prawem treści kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie, w jakim może wywoływać ona dla strony skutki prawne z niej wynikające. Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.