II SA/Bd 985/14

WyrokWSA w Bydgoszczy2014-10-14

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Reneta Owczarzak, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku dla opiekuna, opierając się na odmiennych przesłankach niż organ pierwszej instancji i nie odnosząc się do jego argumentacji, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP), utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ale opierając się na zupełnie odmiennych przesłankach prawnych i nie odnosząc się do argumentacji organu pierwszej instancji. Ponadto, organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności są w stanie sprawować opiekę nad osobą potrzebującą.
Stan faktyczny
Wójt Gminy odmówił W. G. przyznania zasiłku dla opiekuna, uznając ją za rolnika nie zaprzestającego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, ale z innych powodów – wskazując na istnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności (córki P. S.). W. G. wniosła skargę do WSA, argumentując, że nieprzerwanie sprawuje opiekę nad babcią i zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz stwierdzenie, że decyzja ta nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Reneta Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 985/14 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wójt Gminy D. na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) w zw. z art. 17, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm., dalej zwana u.ś.r.), art. 6 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społeczny rolników (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1403) oraz art. 104, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej zwana k.p.a.) odmówił W. G. przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad babcią: P. S., za okres od [...].07.2013 do [...].05.2014 r. wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad babcią P. S. na okres od [...],05.2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że W. G. w dniu [...].05.2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2012 r. nabyła ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2012 r. Decyzja ta wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2, zasiłek dla opiekuna przysługuje: za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, świadczenie to przysługuje odpowiednio: rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że W. G. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o wielkości [...] ha przeliczeniowych oraz podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...].12.1999 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W związku z faktem, że wnioskodawca w myśl w/w ustawy jest rolnikiem, dlatego też nie zaprzestaje prowadzenia gospodarstwa rolnego i w związku z powyższym zasiłek dla opiekuna nie przysługuje. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] wydaną na skutek odwołania wniesionego przez W. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie rozpatrzył wniosku w kontekście obowiązku alimentacyjnego, jako obligatoryjnej przesłanki wynikającej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1a ustawy uzależnia jednak przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom aniżeli matka, ojciec czy opiekun faktyczny dziecka, które rezygnują z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, od tego, czy na osobach tych ciąży wobec podopiecznego obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie zaś do art. 129 § 1 k.r.o., w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, o czym stanowi art. 132 k.r.o. W niniejszej sprawie wnuczka złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad babcią i zgodnie z wyżej cyt. art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny ciążył na niej i ciąży obecnie w dalszej kolejności, przy braku dzieci osoby wymagającej pomocy. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, P. S. ma dwie córki, M. L., która ma orzeczoną rentę i nie legitymuje się żadnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, oraz B. M. - matkę wnioskodawczyni - legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, posiadającą rentę i wspólnie z matką zamieszkującą. W myśl powołanych wyżej przepisów wymienione wyżej osoby - córki P. S. - były i są nadal w pierwszej kolejności zobowiązane alimentacyjnie wobec swojej matki. Istotą rozpatrywanej sprawy jest kwestia prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. w zakresie ustalenia właściwej kolejności osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. O ile w myśl przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie innej, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1, to w niniejszej sprawie dyspozycja tej normy nie została spełniona, ponieważ P. S. ma dwie córki tj. krewne w linii prostej, dodatkowo spokrewnione w pierwszym stopniu. W niniejszej sprawie wnuczka, która korzystała już ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią, złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, jednakże zgodnie z wyżej cyt. art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny nie ciąży na niej w pierwszej kolejności, ale córkach P.S. Fakt posiadania renty lub orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie jest przesłanką uniemożliwiającą sprawowania opieki nad chorą matką, tym bardziej w sytuacji, gdy jedna z córek zamieszkuje wspólnie z matką. Należy też zwrócić uwagę na przepis art. 129 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten reguluje bowiem kolejność obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na osobach spokrewnionych z uprawnionym w linii prostej i rodzeństwie. Bezwzględnie obowiązujące uregulowania k.r.o. sprawiają, że osoba, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb, nie może wystąpić o alimenty do któregokolwiek spośród członków swej rodziny, gdyż k.r.o. określa kolejność, w jakiej obowiązek ten obciąża poszczególne osoby z kręgu zobowiązanych do alimentacji. W świetle powołanego przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., skoro niepełnosprawna P.S. ma dwie córki, to przyznanie świadczenia dla wnuczki, mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że córki nie są w stanie sprawować stałej opieki nad matką. Przepisy ustawy nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie jest w stanie tej opieki świadczyć. Przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym. Nie można przyjąć, iż fakt, że W. G. korzystała z wadliwie przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] marca 2012 r. do [...] czerwca 2013 r., posiada uprawnienie do wypłaty zasiłku dla opiekuna. Kontynuacja wypłaty wnioskowanego świadczenia byłaby naruszeniem obowiązującego prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła W. G. wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że nie zgadza się z dokonanym rozstrzygnięciem, ponieważ nieprzerwanie sprawuje opiekę na ciężko chorą babcią, i w celu uzyskania świadczenia zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, co oznacza w praktyce, że organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń (vide wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26.02.2013 r., II SA/Wr 843/12, LEX nr 1330375). Utrzymanie zatem w mocy decyzji organu I instancji powinno mieć miejsce wówczas, gdy dokonana przez organ odwoławczy ocena sprawy jest zbieżna ze stanowiskiem organu I instancji. W przypadku gdy ocena organu odwoławczego różni się istotnie od oceny organu I instancji niedopuszczalnym jest wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (tak słusznie wyrok WSA w Warszawie z 1.09.2010 r., VII SA/Wa 939/10, LEX nr 760176). Organ odwoławczy wydaje zatem decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa. Co prawda utrzymanie w mocy decyzji, to utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia, ale by nie doszło do naruszenia wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, w przypadku gdy zachodzi całkowita rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem prawnym decyzji pierwszoinstancyjnej i decyzji organu odwoławczego, organ wydający decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. obowiązany jest odnieść się także do różnic w uzasadnieniach rozstrzygnięć (wyrok WSA w Szczecinie z 16.06.2011 r., II SA/Sz 84/11, LEX nr 1153346). W pełni należy też zgodzić się z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 12.06.2013 r., II SA/Bd 316/13, LEX nr 1351500, że to właśnie instytucja rozstrzygnięcia kasacyjnego (przewidziana w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) organu II instancji chroni prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy, a więc prawo strony do realizacji wyrażonej w art. 15 k.p.a. i doprecyzowanej w art. 127 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie SKO dokonało zupełnie odmiennej oceny sprawy, niż uczynił to organ I instancji. Mianowicie organ odwoławczy ocenił, że skarżąca nie powinna otrzymać świadczenia z uwagi na to, że istnieją inne osoby, które w pierwszej kolejności są zobowiązane do alimentacji w stosunku do osoby wymagającej opieki, tj. P. S. Natomiast Wójt Gminy D. swoje rozstrzygnięcie oparł na tym, że skarżącą należy uznać za rolnika, który w związku z tym nie zaprzestaje prowadzenia gospodarstwa rolnego. Należy przy tym podkreślić, że organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do tego stanowiska Wójta, w szczególności nie wyjaśnił, z jakiego powodu nie uznał go za zasadne. Z powyższego wynika zatem, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji orzekały przy zastosowaniu różnych przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego spowodowało pozbawienie strony prawa do oceny sprawy przez dwie instancje, tj. naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP). Równocześnie SKO, nie dysponując w tym zakresie pełnym materiałem dowodowym, przesądziło, że córki P. S. mogą sprawować nad nią opiekę, przy czym organ I instancji nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. W tym miejscu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W dniu 31.12 2012 r. treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. brzmiała następująco: "ust. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1." W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę treść ww. przepisów, istotne było ustalenie, czy P. S. posiada zstępnych, a jeśli tak, to czy osoby te mogą sprawować nad nią opiekę. Z aktualnego wywiadu środowiskowego wynika, że P. S. posiada córkę B. M., która otrzymuje rentę chorobową. Na k. 11 akt organu I instancji znajduje się z kolei oświadczenie M. L. (jak można jedynie domniemywać – drugiej córki P. S.) z [...] .04.2012 r., z którego wynika m.in., że przebywa ona na rencie. Ponadto w aktach znajdują się również oświadczenia J. M., którego stosunek rodzinny do P. S. nie jest znany. Mając na uwadze powyższe niewątpliwie organ II instancji nie ocenił tego, czy zstępni P. S. mogą sprawować nad nią opiekę. Poza kwestiami stanu zdrowia zstępnych (nota bene, jak wskazano wcześniej, już częściowo nieaktualnymi z uwagi na upływ czasu), mogą istnieć inne okoliczności uniemożliwiające dzieciom sprawowanie opieki nad matką, co jednak wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Jak się bowiem przyjmowało w orzecznictwie dotyczącym art. 17 ust. 1a u.ś.r. w wersji obowiązującej w dniu 31.12.2012 r., przepisy tej ustawy nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki "nie jest w stanie" tej opieki świadczyć. Oceny tej okoliczności dokonują organy administracji zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym (vide np. wyrok WSA w Lublinie z 2.10.2012 r., II SA/Lu 463/12, LEX nr 1235114, wyrok NSA z 18.07.2012 r. I OSK 198/12, LEX nr 1214520). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ II instancji naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania, tj. art. 15, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. W szczególności organ II instancji uzasadni w sposób zgodny z przepisami k.p.a. (art. 107 § 1 i § 3), z jakich przyczyn ewentualnie nie podziela poglądów organu I instancji i następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło