II SAB/Bd 53/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] [...] na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. [...][...] (skarżący) zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] o wydanie zaświadczenia na temat swojego pobytu w Areszcie Śledczym w [...]: - czy w czasie pobytu był osobą tymczasowo aresztowaną czy skazaną, - w jakich dniach odbyły się komisje penitencjarne i w jakim celu, - do jakiego typu zakładu został zakwalifikowany, - ile dni przebywał w areszcie i z jakimi podgrupami, - dlaczego został przetransportowany do Zakładu Karnego w [...], - ile godzin przepracował i czy była to praca płatna, - jakie wyroki wpłynęły do wykonania z podaniem daty i za co. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. [...][...] zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszcz bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] w sprawie wydania zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedza ocena jej dopuszczalności. Przez przesłanki dopuszczalności skargi rozumie się określone w ustawie procesowej warunki prawidłowego zaskarżenia, dotyczące zarówno przedmiotu skargi, jej formy, jak i treści, którą powinna zawierać, przy zachowaniu których może nastąpić kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności (w niniejszej sprawie – bezczynności) przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie decydującymi dla uznania niedopuszczalności wniesionej skargi na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] pozostają dwie okoliczności – data wniesienia skargi do tut. Sądu oraz fakt powzięcia przez organ, przed dniem wniesienia skargi do Sądu, rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącego. W doktrynie nie budzi wątpliwości pogląd, że termin dokonania czynności w postępowaniu sądowym w formie pisma jest zachowany jedynie wówczas, gdy pismo zostało przed upływem terminu wniesione do właściwego sądu, co oznacza zarówno złożenie pisma w biurze podawczym, jak i nadanie pisma w urzędzie pocztowym na adres tego sądu. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX el. 2019). Z treści art. 83 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, że równoznaczne z wniesieniem pisma do sądu jest oddanie go w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym. Do zachowania terminu konieczne jest jednak, aby pismo zostało nadane na adres właściwego sądu (por. postanowienie SN z 28.11.1987 r., III CZP 33/87, OSNC 1988/6, poz. 73). Nie jest przy tym istotne, kto – strona czy np. sąd niewłaściwy, do którego będzie przesłane pismo procesowe – złoży je w urzędzie pocztowym właściwie zaadresowane (por. postanowienie SN z 10.02.1975 r., II CZ 13/75, OSPiKA 1975/10, poz. 216). W niniejszej wniósł w dniu [...] kwietnia 2021 r. skargę zaadresowaną do WSA w Bydgoszczy. Natomiast postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] odmawiające wydania zaświadczenia zostało wydane w dniu [...] marca 2021 r. Stwierdziwszy powyższe zauważyć należy, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny powziął w składzie 7 sędziów uchwałę o sygnaturze II OPS 5/19. W tezie ww. uchwały NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (uchwała dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchwała NSA expressis verbis przesądziła zatem o niedopuszczalności skargi na bezczynność organu wniesionej po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny. Możliwość wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje więc przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest bowiem usunięcie stanu bezczynności. Niedopuszczalną jest zatem skarga na bezczynność wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 269 § 1 in principio p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika zatem związanie sądów administracyjnych uchwałą składu siedmiu sędziów – zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w uchwale jest możliwe jedynie w formie opisanej w ww. przepisie. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że ogólna moc wiążąca uchwał abstrakcyjnych i konkretnych NSA obejmuje wykładnię przepisów zawartą w sentencji uchwały (vide: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, teza 4 do art. 269 p.p.s.a. – dostępny jw.). W ocenianej obecnie sprawie, w momencie wniesienia skargi ([...] kwietnia 2021r.) nie występował zatem zarzucany skargą stan bezczynności, bowiem wniosek skarżącego został załatwiony poprzez wydanie w dniu [...] marca 2021 r. postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W kontekście wskazanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. brak było zatem podstaw do w merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny. Z uwagi na stan sprawy nie mogła ona zmierzać do uchylenia zarzucanego stanu bezczynności, co uzasadniało jej odrzucenie. Zauważyć końcowo też należy, że w postanowieniu organu skarżący został prawidłowo pouczony, że od niniejszego postanowienia przysługuje prawo do złożenia zażalenia do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...], w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Z uwagi na odrzucenie skargi, Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odstąpił od merytorycznego rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.