II SO/Bd 4/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowił: 1. oddalić wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika, 2. umorzyć postępowanie z wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. I Dnia [...] marca 2017 r. (częściowo uzupełniony [...] kwietnia 2017 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką oraz wnuczkami, natomiast w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. zaprzeczył temu faktowi, twierdząc, że prowadzi je samodzielnie. Podał, że uzyskuje zasiłek z MOPS w wysokości [...] zł miesięcznie, z którego ponosi wydatki m.in. media, podatek, zakup lekarstw – [...] zł. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 15 marca 2017 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 27 marca 2017 r. W odpowiedzi na nie, wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje wsparcie z MOPS w wysokości [...] zł miesięcznie, nie posiada rachunku bankowego, innych świadczeń nie pobiera, posiada orzeczenie o II grupie inwalidzkiej. Jednocześnie poinformował, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i że mieszka z córką i przekazuje jej w związku z tym ok. [...] zł miesięcznie m.in. z tytułu opłat za media. Z przedłożonego zaświadczenia MGOPS w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. wynika, że wnioskodawca uzyskał świadczenia z okresie [...].01.2017 – [...].03.2017 na łączna kwotę [...]zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zamiarem wnioskodawcy było zaskarżenie decyzji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, ponieważ jego rozpoznanie w niniejszej sprawie stało się zbędne. IV Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 15 marca 2017 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Wnioskodawca w zakreślonym terminie jak i do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów i oświadczeń. Należy uznać, że wnioskodawca nie wykonał w pełni zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału. Wnioskodawca nie nadesłał np. zeznań podatkowych. Trudno za takowe uznać kserokopię pisma PIT-37, które m.in. nie jest podpisane, ale również nie wskazano roku, za które zostało złożone. Poza tym, wnioskodawca nie złożył innych dokumentów, o które był wezwany m.in. aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czy też udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem (w tym samochodu). Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Na marginesie należy zauważyć, że ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. V W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.