I SA/Gd 11/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Danuta Oleś (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Referent Sylwia Górny po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2007 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. i 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 11/07 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] określającą "A" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością podatek od nieruchomości za 2001 i 2002 rok. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym: Wójt Gminy decyzją z dnia [...] określił "A" spółce z o.o. zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za lata 2001 i 2002, w kwocie [...] zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że strona będąc użytkownikiem działek nr [...], wbrew ustawowemu obowiązkowi nie zadeklarowała podatku od nieruchomości i przez 7 miesięcy 2001 r. oraz w roku 2002 nie dokonała żadnej wpłaty podatku, co spowodowało powstanie zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że nie prowadziła działalności gospodarczej na działce nr [...], gdyż budynki są w ruinie. Stwierdziła też, że działka nr [...] należy do innego podmiotu. Zarzuciła brak dokumentów potwierdzających, kto dysponuje działkami nr [...]. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 6 ust. 8 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) osoby prawne są obowiązane składać do dnia 15 stycznia deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy i wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Spółka zadeklarowała do opodatkowania jedynie budynki mieszkalne o powierzchni 55,84 m2, podczas gdy w jej władaniu znajdują się budynki związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 223 m2 oraz grunty związane z tą działalnością o powierzchni 5.295 m2. Charakter tych gruntów i budynków wynika zarówno z ich przeznaczenia (np. magazyn paliw, dystrybutor paliw, myjnia z rampą), jak i pozostawania w dyspozycji przedsiębiorcy. Organ podatkowy dokonał czynności sprawdzających, przeprowadzając w dniu [...] kontrolę nieruchomości i sporządzając z tych czynności protokół. Z protokółu tego wynika, że strona użytkuje nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], które stanowią jeden ogrodzony kompleks gospodarczy. Na działce nr [...] znajduje się magazyn i dystrybutor paliw oraz myjnia z rampą i komory bezodpływowe. Nieruchomości znajdują się we władaniu spółki w wyniku przekazania przez B. W planie zagospodarowania przestrzennego określono ich funkcję jako urządzenia usługowe rolnictwa. Zdaniem organu odwoławczego nie znajdują potwierdzenia zarzuty strony zawarte w odwołaniu, dotyczące zarówno charakteru nieruchomości, jak i dysponowania nimi. Natomiast protokół kontroli z dnia 9 stycznia 2001 r., podpisany przez stronę stwierdza, że spółka użytkuje ogrodzony kompleks nieruchomości, na który składają się częściowo zabudowane działki nr [...] oraz działka Nr [...]. Stan ten potwierdza także załącznik Nr 1 do protokołu z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia [...] z dnia [...]., w którym wymienia się m.in. magazyn paliw, dystrybutor paliw i myjnię betonową. Obiekty te znajdują się głównie na działce nr [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "A" wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem jako osoba prawna zobowiązana jest sama ustalić wysokość podatku w deklaracji, a tak zadeklarowany podatek wpłacać w terminie. Zdaniem spółki, protokół kontrolny dotyczący działki nr [...] w K., nie stanowi dowodu, że skarżąca dysponowała i użytkowała przedmiotową nieruchomość. Skarżąca wyjaśniła, iż stację paliw i zbiorniki paliwowe zbudowano w 1975 r. na działce nr [...] w K., a myjnię samochodową wzniesiono w latach 1989-1992. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż w wyniku własnego postępowania wyjaśniającego ujawniła szereg nieruchomości, w tym działki nr [...], o których istnieniu wcześniej nie wiedziała. Skarżąca podniosła wątpliwości dotyczące zasadności wydzielenia działki nr [...]z nieruchomości [...]. Spółka wskazała też, iż Gmina będąca właścicielem nieruchomości nr [...] nie wyrażała zgody na użytkowanie tej działki, co uniemożliwiało dojazd do działek nr [...]. Udzielając odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał zarzuty skargi i wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02 uchylił decyzje organów obu instancji wskazując, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy podatkowe muszą udowodnić, że na stronie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt Gminy wydał w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 rok decyzję z dnia [...]., która zaskarżona przez spółkę "A" została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy wskazał, iż dla udowodnienia istnienia obowiązku podatkowego konieczne jest udowodnienia posiadania przez spółkę nieruchomości i wykazania, jaka zaistniała przesłanka wymieniona w art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pozwalająca stwierdzić, że na stronie ciążył obowiązek podatkowy. Nadto organ wskazał, iż dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości należy zapewnić stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Kolejną decyzją z dnia [...] Wójt Gminy określił spółce "A" wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 rok w kwocie [...] zł. Orzeczenie to wydane zostało w oparciu o materiał zgromadzony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] oraz na podstawie protokołów z zeznań świadków przesłuchanych w dniu 25 kwietnia 2005 r. W odwołaniu od decyzji spółka "A" wniosła o jej uchylenie i zarzuciła, iż pominięto wykonanie polecenia opisanego w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 1654/01 oraz z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02. Stwierdzono też, że decyzja oparta jest na twierdzeniach bez wsparcia dowodowego, a przyczyną takiego działania jest to, że pominięto wszczęcie tego postępowania, wyłączając stronę z czynnego udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stwierdzając, iż uzupełnione przez organ pierwszej instancji postępowanie pozwala na uznanie zaskarżonej decyzji za prawidłową. Zdaniem Kolegium, w świetle wymienionych w decyzji dowodów w pełni uzasadnione jest twierdzenie, że spółka "A" przejęła nieruchomości bazy w K. zlokalizowane na działkach nr [...], w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Odnosząc się do działki nr [...] organ odwoławczy stwierdził, że po likwidacji Spółdzielni Kółek Rolniczych w C., spółka "A" stała się samoistnym jej posiadaczem. Za nieuzasadnione i nieprawdziwe uznał organ zarzuty podatnika, że na wymienionych działkach nie prowadził żadnej działalności. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. spółka "A" wniosła o cofnięcie decyzji powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. W udzielonej odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, w całej rozciągłości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję należało uchylić, bowiem narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przede wszystkim wskazać należy, iż rozpoznając niniejszą sprawę Sąd zobowiązany był uwzględnić treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05, publ. LEX nr 187499). Jak zauważono w cytowanym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 P.p.s.a. powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, publ. OSP z 1999, nr 5, poz. 101; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt SA/Rz 434/00, publ. Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). W związku z powyższym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wydając wyrok w rozpoznawanej sprawie, ma obowiązek dostosowania się do oceny prawnej, wyrażonej we wcześniejszym wyroku tego Sądu z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02. Jak powyżej podniesiono, Sąd uznał, iż organy podatkowe winny ponownie rozpoznać sprawę i muszą udowodnić, że na stronie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, z akt sprawy wynika, że przeprowadzone postępowanie podatkowe nie wyjaśniło tych okoliczności. Sąd stwierdził też, iż w sprawie I SA/Gd 2675/02, podobnie jak w poprzednio rozpoznawanych sprawach dotyczących podatku od tej nieruchomości za lata poprzednie (sygn. SA/Gd 1119/01, 1654/01 i 1994/01) istnieje spór, co do stanu faktycznego i prawnego działek gruntu położonych w K. o numerach [...]. Jego rozstrzygnięcie ma istotny wpływ na kwestie związane z określeniem wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r. Za niedostateczne uznał Sąd oparcie rozstrzygnięcia organów na protokole z kontroli nieruchomości z dnia 9 stycznia 2001 r., informacji z rejestru gruntów (wynika z niej, iż właścicielem działki [...] jest Gmina a jej administratorem Urząd Gminy, właścicielem działki nr [...] jest Gmina a władającym Spółdzielnia Usług Rolniczych w K., natomiast właścicielem działki nr [...] jest Spółdzielnia Kółek Rolniczych) oraz uchwale Nr 2/92 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Usług Rolniczych w K. z dnia [...]. przekazującej majątek trwały "A" spółce z o.o. (z załącznika do tej uchwały wynika, że przekazano między innymi grunt oznaczony numerem działki [...] w K., a działka ta została prawdopodobnie podzielona na działki [...]). Zdaniem Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że jedyną ze spornych działek, która pozostaje we władaniu skarżącego jest działka oznaczona w rejestrze gruntów pod nr [...]. Jej posiadanie wynika z uchwały Walnego Zgromadzenia SUR w K. Jednak dla udowodnienia istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, konieczne jest udowodnienie posiadania przez stronę wszystkich nieruchomości, choćby bez tytułu prawnego (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż tak obszerne zacytowanie uzasadnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02 było konieczne z tego względu, iż organy podatkowe nie wykonały wynikających z niego zaleceń Sądu. Nadal nie zostały udowodnione okoliczności świadczące w sposób jednoznaczny o posiadaniu przez skarżącą spółkę spornych nieruchomości, a tym samym brak jest podstaw do uznania, iż na stronie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 rok. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. i 2002 r. przewidywał, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem (pkt 1), są użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich części (pkt 2), są posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, a także umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa albo z ustanowionego zarządu (pkt 3) lub posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 4). Badając akta sprawy nie można uznać, iż organy podatkowe w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że skarżąca spółka jest właścicielem lub posiadaczem (nawet bez tytułu prawnego) spornych nieruchomości. W ocenie Sądu, uzupełnienie akt sprawy o protokoły z zeznań R. W., S. M., E. B. i J. M., przesłuchanych w charakterze świadków w dniu 25 kwietnia 2005 r. nie spełniają wymogów uzupełnienia materiału dowodowego zakreślonych przez Sąd w wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r. Nadto konfrontując datę przeprowadzenia dowodu (25.04.2005 r.) z datą wydania wyroku (14.06.2005 r.) stwierdzić należy, iż zachodzi obawa, że dowody te najprawdopodobnie zostały zgromadzone w innym postępowaniu podatkowym (postępowanie dotyczące opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2001 i 2002 r. zakończone zostało decyzją z dnia [...]. ), a brak jest w aktach sprawy dokumentu świadczącego o dopuszczaniu ich jako dowodu w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, iż wydanie decyzji kończy etap postępowania podatkowego i nie jest możliwe przeprowadzanie i gromadzenie dowodów poza tym postępowaniem. W świetle powyższego za zasadny należy uznać zarzut skargi, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia [...] nie uwzględniły treści wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02. Tym samym stwierdzić należy, że takim działaniem organy naruszyły przepis art. 153 P.p.s.a. Wobec tego konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania i tym razem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, mające na celu wykazanie okoliczności świadczących o istnieniu po stronie spółki "A" obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2001 i 2002. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organy podatkowe zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu oraz w nadal aktualnym uzasadnieniu wyroku z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 2675/02. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną, a na podstawie art. 152 orzekł, iż nie może być ona wykonana.