I SA/Gd 1148/17

PostanowienieWSA w Gdańsku2018-07-02

Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku małżonków pozostających w ustroju rozdzielności majątkowej, ocena możliwości finansowych wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy powinna uwzględniać sytuację majątkową współmałżonka?
Ratio decidendi
Tak, nawet w przypadku ustroju rozdzielności majątkowej, małżonkowie mają wobec siebie obowiązek wzajemnej pomocy, który obejmuje również wsparcie finansowe w prowadzeniu postępowań sądowych. Brak wykazania przez wnioskodawczynię rzeczywistej niemożności uzyskania środków od małżonka lub braku możliwości dysponowania własnymi oszczędnościami, mimo posiadania znacznych dochodów i majątku, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżąca K.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała swojej trudnej sytuacji finansowej, mimo posiadania znacznych dochodów i majątku. Skarżąca wniosła sprzeciw, argumentując, że nie orientuje się w sytuacji finansowej męża z powodu rozdzielności majątkowej i że jej dochody są w dużej mierze zajęte przez organ egzekucyjny. Sąd rozpoznał sprzeciw, analizując przedstawione przez skarżącą dokumenty i oświadczenia.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 maja 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 16 marca 2018 r. skarżąca K.S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że osiąga ona dochód z wynajmu lokali w kwocie 7.000 zł netto miesięcznie, otrzymuje emeryturę w wysokości 645,31 zł netto, a ponadto uzyskuje dochód z nieruchomości rolnej w kwocie 500 zł netto. Łączny miesięczny dochód netto wnioskodawczyni stanowi kwotę 8.145,31 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowią oszczędności w wysokości około 60.000 zł, działka rekreacyjna o powierzchni 2.100 m2 i wartości 500.000 zł oraz dwie niezabudowane nieruchomości rolne o obszarze 9,5 ha i wartości 300.000 zł oraz o obszarze 1,2 ha i wartości 28.000 zł, z których pierwsza jest wykorzystywana do produkcji rolnej (zboże), zaś druga stanowi łąkę. Wnioskodawczyni wskazała, iż w jej małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej oraz że mieszka u syna, z którym nie prowadzi gospodarstwa domowego. Podniosła, iż pismami z dnia 18 września 2017 r. została poinformowana o zajęciu rachunków bankowych, emerytury i wierzytelności pieniężnych, zaś na jej nieruchomościach ustanowiono hipoteki przymusowe, jednocześnie jednak wskazała, iż decyzją naczelnika urzędu skarbowego z dnia 27 października 2017 r. rozłożono jej na raty w kwocie 6.000 zł miesięcznie zaległości podatkowe (za lata 2007-2008) w wysokości 864.704,23 wraz z odsetkami w kwocie 207.718 zł. Do obciążających ją zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: ratę leasingową w kwocie 1.500 zł miesięcznie, wydatki na paliwo w kwocie 400 zł, wydatki na świadczenia medyczne i zakup leków w łącznej kwocie od 1.610 zł do 1910 zł miesięcznie, opłaty za media w kwocie od 750 zł do 850 zł, wydatki na jedzenie w kwocie 600 zł oraz na zakup ubrań, butów, kosmetyków i środków czystości w łącznej kwocie 600 zł. Do wniosku załączono odpis decyzji z dnia 27 października 2017 r., rozkładającej na raty zaległości podatkowe wnioskodawczyni. Działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie zwana "p.p.s.a.", referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 marca 2018 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 kwietnia 2018 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych, obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Ponadto referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów źródłowych, obrazujących sytuację majątkową i finansową jej małżonka, tj. 1) oświadczenia małżonka w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez niego w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów i zeznań podatkowych), 2) oświadczenia małżonka w przedmiocie uzyskiwanych przez niego dochodów (wskazania wszystkich ich źródeł i wysokości) za okres ostatnich trzech miesięcy oraz stosownych dokumentów je potwierdzających (zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za ww. okres, ostatniego odcinka świadczenia emerytalno-rentowego, w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej – dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu i dochodu lub poniesionej straty za ww. okres) alternatywnie w przypadku nieuzyskiwania przez niego dochodów zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, 3) oświadczenia małżonka w przedmiocie jego majątku – wskazania nieruchomości, których jest właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, 4) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonka wnioskodawczyni rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, 5) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących małżonkowi za lata 2017-2018 r. dopłat i płatności przekazywanych przez ARiMR i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty i płatności lub ich odmawiających), 6) odpisu decyzji ustalających łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r. od nieruchomości, których właścicielem jest małżonek wnioskodawczyni, 7) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych jej małżonka (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), 8) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez jej małżonka kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.) oraz 9) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione przez niego na leczenie (odpłatne świadczenia medyczne i zakup leków). Wnioskodawczyni została też poinformowana, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedstawiła dodatkowe dokumenty i oświadczenia, obrazujące jej sytuację finansową, tj. oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2018 r., PIT-36L i PIT-40A za 2017 r., deklaracje VAT-7 za okres od grudnia 2017 r. do marca 2018 r., wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za 2017 r. oraz za okres od stycznia do marca 2018 r., faktury obrazujące przychody i koszty zawiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, wyciągi z rachunków bankowych oraz potwierdzenia dokonania przelewów na okoliczność ponoszonych wydatków, decyzję w przedmiocie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r., decyzję o przyznaniu emerytury. W zakresie sytuacji finansowej i majątkowej jej małżonka wnioskodawczyni przedłożyła dodatkowe oświadczenie z dnia 16 kwietnia 2018 r., w którym podała, iż w jej małżeństwie od 2006 r. istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, nie orientuje się, jakie dochody uzyskuje jej mąż, ponieważ odmówił jej udzielenia informacji w tym przedmiocie oraz wydania dokumentów. Do oświadczenia wnioskodawczyni załączyła umowę majątkową małżeńską z dnia 14 lutego 2006 r. Postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, przedłożony niepełny materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni nie ma obecnie realnych możliwości płatniczych poniesienia, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi kasacyjnej. Mając na uwadze wysokość zadeklarowanych dochodów i oszczędności oraz rozmiar wykazanego majątku, w ocenie referendarza sądowego, byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie w części dotyczącej wpisu od skargi kasacyjnej musieli ponieść za wnioskodawczynię inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa. Sam fakt posiadania przez wnioskodawczynię znacznego zadłużenia, którego spłata została jednakże rozłożona na raty, nie przesądza o tym, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie zgadzając się z postanowieniem referendarza sądowego, skarżąca wniosła sprzeciw, podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nieprzyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - wpisu od skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W związku z tym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła, że nie orientuje się, jakie dochody osiąga małżonek, bowiem od 2006 r. pomiędzy nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca dodała, że małżonek odmówił udzielenia jej informacji oraz wydania dokumentów w tym zakresie. Zdaniem skarżącej, nie można więc obarczać jej winą za niedostarczenie informacji i dokumentów w tym zakresie. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że nie podała istotnych powodów, dla których nie może uiścić wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca podniosła, że wykazała, że nastąpiło zajęcie rachunków bankowych, a także fakt, że na nieruchomościach stanowiących jej własność została ustanowiona hipoteka przymusowa. Skarżąca dodała, że jakkolwiek jej miesięczny dochód wynosi około 7.730 zł to 6000 zł wynoszą potrącenia organu egzekucyjnego. Zatem faktycznie dysponuje kwotą 1.730 zł. Co ważne, w każdy miesiąc przeznacza znaczne sumy na leki i wizyty lekarskie. Tym samym nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że Sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, nie rozpoznaje zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo. W myśl art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca sprostała opisywanym wyżej wymaganiom. Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skorzystano z możliwości, o jakiej mowa w art. 255 P.p.s.a. i zobowiązano skarżącą do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową małżonków S. Podnieść należy, że skarżąca nie wykonała w sposób rzetelny nałożonego na nią obowiązku, albowiem nie przedłożyła dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jej małżonka. Zarówno w odpowiedzi na powyższe wezwanie, jak i w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, strona skarżąca, powołując się na panujący w jej małżeństwie od 2006 r. ustrój rozdzielności majątkowej, wyjaśniła, że nie orientuje się, jakie dochody uzyskuje jej mąż, ponieważ odmówił jej udzielenia informacji w tym przedmiocie oraz wydania dokumentów. W tym miejscu wyjaśnienia zatem wymaga, że fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej pozostaje bez znaczenia na tle postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Za ugruntowany w judykaturze należy uznać pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego, jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA: z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 922/14, LEX nr 1561274; z dnia 23 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 139/14, LEX nr 1461277; z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt I GZ 592/13, LEX nr 1452102; czy z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561). Ponadto podnieść należy, że przeciwko przyjęciu, że skarżąca nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych powstałych na obecnym etapie postępowania świadczy analiza wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, która wykazała, iż ich salda w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 18 kwietnia 2018 r. (rachunek związany z działalnością gospodarczą) oraz w okresie od 2 lutego 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. (dwa rachunki osobiste) były cały czas dodatnie. Na dzień 18 kwietnia 2018 r. oraz 17 kwietnia 2018 r. znajdowały się na nich środki pieniężne w wysokości odpowiednio: 2.085,73 zł, 6.747,20 zł i 3.120,15 zł, co sumuje się na kwotę 11.953,08 zł. Nadto, wbrew temu co podnosi skarżąca, swobodnie dysponuje zgromadzonymi środkami pieniężnymi na rachunkach bankowych, dokonuje bowiem przeksięgowań pomiędzy posiadanymi rachunkami, wypłat z bankomatu, opłaca m.in. raty leasingowe i abonament za monitoring, wynagrodzenie pracownika, faktury za media i usługi telekomunikacyjne, składki ZUS oraz raty, na które zostały jej rozłożone zaległości podatkowe, a także podatki bieżące. Należy również odnotować, iż wnioskodawczyni zadeklarowała posiadanie oszczędności w kwocie 60.000 zł, jednocześnie tłumacząc, że nie może tymi środkami dysponować, gdyż nadal podlegają one zajęciu dokonanemu przez organ podatkowy zawiadomieniem z dnia 18 września 2017 r. Odnosząc się do powyższego, należy zauważyć, że wskazana kwota nie jest zdeponowana na rachunkach bankowych, z których wyciągi przedłożyła skarżąca. Co ważne, skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego, że aktualnie – tj. po rozłożeniu jej zaległości podatkowych na raty decyzją z dnia 27 października 2017 r. – nie ma możliwości dysponowania powyższą kwotą. Nadto wnioskodawczyni nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów na okoliczność toczącej się obecnie z jej majątku (z rachunków czy emerytury) egzekucji (administracyjnej czy też komorniczej). Zdaniem Sądu, trafnie również referendarz sądowy odnotował, że wśród wymienionych i udokumentowanych przez skarżącą wydatków znajdują się takie, które zalicza do kosztów uzyskania przychodów, chociażby jak rata leasingowa, opłata za paliwo czy wynagrodzenie pracownika (jej córki). W stosunku zaś do faktur za media (wykazujących bardzo duże zużycie prądu i wody) nie wiadomo, w jakiej części wnioskodawczyni faktycznie je pokrywa, a w jakiej zalicza do kosztów uzyskania przychodów i refakturuje na najemców. Co istotne, skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość zadeklarowanych wydatków na świadczenia medyczne i zakup leków. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że strona skarżąca dokonała wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu wybranych dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości, dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Co więcej, wskazane wyżej okoliczności nie potwierdzają, aby aktualna sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwiała jej uiszczenie kosztów sądowych. W ocenie Sądu, podzielić należy pogląd, że uwzględniając wysokość zadeklarowanych dochodów i oszczędności oraz rozmiar wykazanego majątku - byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie w części dotyczącej wpisu od skargi kasacyjnej musieli ponieść za wnioskodawczynię inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa. Sam fakt posiadania przez wnioskodawczynię znacznego zadłużenia, którego spłata została jednakże rozłożona na raty, nie przesądza o tym, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zaakcentować trzeba, że prawo pomocy to inaczej prawo ubogich i jako instytucja wyjątkowa powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez środków do życia i bez majątku. Nie można więc, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (vide postanowienie NSA z dnia z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 199/13 oraz H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). A zatem, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Wymaga również podkreślenia, że referendarz sądowy w prawidłowy sposób dokonał oceny sytuacji majątkowej skarżącej i możliwości uiszczenia kosztów postępowania. Wnioskowanie referendarza jest przy tym logiczne, nie nosi cech dowolności i zostało oparte na przedstawionych przez stronę okolicznościach. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należało w pełni podzielić. Referendarz sądowy nie dopuścił się żadnych naruszeń prawa i właściwie uzasadnił zajęte stanowisko. Tym samym, wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny. Przytoczona w środku zaskarżenia bardzo ogólna argumentacja w żaden sposób nie wykazała, że referendarz sądowy, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył obowiązujące w zakresie prawa pomocy przepisy. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło