I SA/Gd 1171/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-10-16

Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 2001, wydana na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może zostać utrzymana w mocy po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność tego przepisu z Konstytucją?
Ratio decidendi
Decyzja ustalająca zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 2001, oparta na art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega uchyleniu, jeśli została wydana przed lub po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność tego przepisu z Konstytucją. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji, nawet jeśli została wydana przed datą ogłoszenia wyroku Trybunału.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zaskarżenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej ustalającą zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 2001. Organy podatkowe ustaliły nadwyżkę wydatków nad przychodami i zasobami finansowymi skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po wcześniejszym uchyleniu decyzji w 2008 r. i ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowy od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2001 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 14 czerwca 2007 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 2.885 (dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. NA PODSTAWIE POSTANOWIENIA Z DNIA [...] DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ [...] WSZCZĄŁ POSTĘPOWANIE KONTROLNE WOBEC PANA R. I. W PRZEDMIOCIE KONTROLI RZETELNOŚCI DEKLAROWANYCH PODSTAW OPODATKOWANIA ORAZ PRAWIDŁOWOŚĆ OBLICZANIA I WPŁACANIA PODATKÓW STANOWIĄCYCH DOCHÓD BUDŻETU PAŃSTWA I GMINY, A TAKŻE INNYCH NALEŻNOŚCI BUDŻETU PAŃSTWA ZA ROK 2001. POSTĘPOWANIE TO ZAKOŃCZONO WYNIKIEM KONTROLI Z DNIA [...], W KTÓRYM DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ UZNAŁ, ŻE W ROZPATRYWANYM ROKU PODATKOWYM NIE STWIERDZONO NADWYŻKI WYDATKÓW NAD PRZYCHODAMI. POWYŻSZE USTALENIA WYNIKAŁY Z PRZYJĘCIA PRZEZ ORGAN KONTROLI, ŻE ŚRODKI FINANSOWE W KWOCIE 110.000,00 ZŁ NA ZAKUP W 2001 ROKU SAMOCHODU MARKI [...] PAN R. I. OTRZYMAŁ W DAROWIŹNIE OD SWOJEJ KONKUBINY. BIORĄC POD UWAGĘ OKOLICZNOŚĆ, ŻE W TOKU POSTĘPOWANIA PROWADZONEGO WOBEC KONKUBINY PANA R. I. ORGANY PODATKOWE DOKONAŁY ODMIENNYCH USTALEŃ FAKTYCZNYCH CO DO KWOT PRZEKAZANYCH PANU I. W 2001 ROKU NA ZAKUP SAMOCHODU - DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ [...] POSTANOWIENIEM Z DNIA [...] WSZCZĄŁ PONOWNIE POSTĘPOWANIE KONTROLNE WOBEC PANA R. I. W WYNIKU PRZEPROWADZONEGO POSTĘPOWANIA DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ PRZYJĄŁ, ŻE W ROKU PODATKOWYM 2001 PAN R. I. PONIÓSŁ WYDATKI W ŁĄCZNEJ KWOCIE 121.634,05 ZŁ, NATOMIAST NA POKRYCIE WW. WYDATKÓW UPRAWDOPODOBNIŁ POSIADANIE PRZYCHODÓW W ŁĄCZNEJ KWOCIE 100.878,40 ZŁ. Z POWYŻSZYCH ROZLICZEŃ WYNIKA, ŻE KWOTA PONIESIONYCH PRZEZ PANA R. I. WYDATKÓW W 2001 ROKU PRZEWYŻSZA KWOTĘ UZYSKANYCH PRZYCHODÓW I POSIADANYCH WCZEŚNIEJ ZASOBÓW FINANSOWYCH O 20.755,65 ZŁ. W ZWIĄZKU Z TYM, DYREKTOR URZĘDU KONTROLI SKARBOWEJ DECYZJĄ Z DNIA [...], USTALIŁ WYSOKOŚĆ ZRYCZAŁTOWANEGO PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH ZA 2001 ROK OD ODCHODÓW Z NIEUJAWNIONYCH ŹRÓDEŁ PRZYCHODÓW ORAZ NIE ZNAJDUJĄCYCH POKRYCIA W UJAWNIONYCH ŹRÓDŁACH W KWOCIE 15.567,00 ZŁ. W ODWOŁANIU OD POWYŻSZEJ DECYZJI WNOSZĄC O JEJ UCHYLENIE, PEŁNOMOCNIK STRONY ZARZUCIŁ NARUSZENIE PRZEPISÓW ART. 120, ART. 121, ART. 122, ART. 123 § 1, ART. 124, ART. 126, ART. 187 § 1, ART. 188, ART. 191, ART. 192, ART. 194, ART. 201 § 1 PKT 2, ART. 210 § 1 PKT 6, ART. 210 § 4 ORDYNACJI PODATKOWEJ W ZW. Z ART. 31 UST. 1 USTAWY Z DNIA 28 WRZEŚNIA 1991 R. O KONTROLI SKARBOWEJ ORAZ ART. 20 UST. 1 I 3, ART. 30 UST. 1 PKT 7 USTAWY Z DNIA 26 LIPCA 1991 R. O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH. DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ [...] NIE ZNALAZŁ PRZESŁANEK DO UWZGLĘDNIENIA ROSZCZEŃ ODWOŁUJĄCEGO I DECYZJĄ Z DNIA [...] NR [...] UTRZYMAŁ W MOCY DECYZJĘ ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI. Pan R. I. reprezentowany przez pełnomocnika Pana R. J. nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 274/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organy podatkowe nie wywiązały się z pełnego zastosowania dyrektyw postępowania wynikających z przepisów prawa procesowego (m.in. art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie wyczerpano bowiem wszystkich możliwości dowodowych zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd doszedł do przekonania, że sprawa Pana R. I. pozostaje w tak ścisłej korelacji ze sprawą E. W., że winny one być rozpatrywane z uwzględnieniem wszelkich dowodów zgromadzonych w sprawie E. W. Sąd stwierdził, iż organy prowadzące postępowanie w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniły w sposób dostateczny i prawidłowy okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W odniesieniu do pozostałych ustaleń organów podatkowych Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień, nie uznał też pozostałych zarzutów skargi za zasadne w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Mając na uwadze treść ww. wyroku oraz treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Dyrektor Izby Skarbowej [...], postanowieniem z dnia [...] dopuścił jako dowód w postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec Pana R. I. - dowód z akt sprawy dotyczącej Pani E. W. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nie znajdujących pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku 2001 oraz w latach poprzednich pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Jednocześnie wskazał, że w sprawie dotyczącej Pani E. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 275/08 uchylił również decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] ustalającą wobec Pani E. W. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nie znajdujących pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania za rok 2001. W wyroku tym Sąd wskazał m.in. na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie Pani E. W. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów oraz nie znajdujących pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym 2001 oraz w latach poprzednich pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania o dowód z przesłuchania w charakterze świadka Pana R. I. na okoliczność: - kwoty poniesionych przez Panią E. W. oraz Pana R. I. wydatków, w szczególności na zakup samochodu (czy jest kwota 110.000 zł czy też 75 000 zł), - wysokości i rodzaju wydatków, w których partycypował świadek, - wartości zgromadzonych przez konkubentów zasobów majątkowych, w latach poprzedzających rozpatrywany rok podatkowy, biorąc pod uwagę, że Pani E. W. i Pan R. I. faktycznie prowadzili wspólne pożycie od 20 lat. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej [...] wykonując zlecone przez Dyrektora Izby Skarbowej [...] postanowieniem z dnia [...], przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, tj. przesłuchanie w charakterze świadka Pana R. I. wielokrotnie podejmował próby wykonania ww. zaleceń, jednakże bezskutecznie. Dyrektor Izby Skarbowej [...] działając na podstawie art. 155 § 1, art. 189, art. 199 i art. 229 Ordynacji podatkowej wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wyroku z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 275/08 również kilkakrotnie bezskutecznie wzywał Pana R. I. do osobistego stawienia się w Izbie Skarbowej [...], celem przesłuchania w charakterze świadka na ww. okoliczności. Pełnomocnik strony odwołującej złożył w końcu wyjaśnienia, że świadek na wezwania nie stawiał się uzasadniając powyższe złym stanem zdrowia świadka załączając przy tym zaświadczenie lekarskie wydane na Pana R. I. Wobec wystąpienia obiektywnych przeszkód w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania Pana R. I. wynikających z jego biernej postawy polegającej na nie odbieraniu korespondencji a także nie współdziałaniu przy wyznaczeniu dogodnego terminu przesłuchania, organ odwoławczy działając na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, pismem z dnia 23 grudnia 2010 r., poinformował stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie, co też pełnomocnik strony uczynił pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. zatytułowanym "wypowiedzenie w sprawie materiałów dowodowych postępowania podatkowego (...)" Dyrektor Izby Skarbowej [...], po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w tym z aktami dotyczącymi Pani E. W., nie znalazł jednak podstaw do uznania argumentów strony i decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Nie zgadzając się z ww. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej [...], Pan R. I., działając przez pełnomocnika skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze pełnomocnik strony skarżącej zarzucił: - wystąpienie w postępowaniu podatkowym kwalifikowanej wady stanowiącej przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. "Ordynacja podatkowa" (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zmian.) - strona bez własnej winy nie biała udziału w postępowaniu, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 139 § 3 w zw. z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, - naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 233 § 1 pkt 1, art. 68 § 4, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 127, art. 187 § 1 i § 2, art. 188, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 199 a § 3, art. 200 § 1, art. 210 § 1 punkty 5 i 6, art. 210 § 4, art. 217 § 1 punkty 3 i 5 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zmian) poprzez niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, to jest art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zmian.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie przepisu art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, po upływie 5 letniego terminu do wydania decyzji konstytutywnej w tym zakresie (przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej), - naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na powyższe naruszenia prawa materialnego i procesowego skarżący wniósł: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej [...] i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...] z dnia [...], W skardze zawarto również wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny, tj. rozpatrzenia skargi konstytucyjnej złożonej w sprawie o sygn. akt SK 18/09. Dyrektor Izby Skarbowej [...] w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 18/09, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od jego wyniku. Postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. tutejszy Sąd podjął uprzednio zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Skarga zasługiwała na uwzględnienia, jednakże z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazane. Sporną kwestią w nin. sprawie było ustalenie, czy skarżący w 2001 r. uzyskał przychody ze źródeł nieujawnionych, które należało opodatkować zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Ten zryczałtowany podatek znajduje unormowanie w przepisach art. 20 ust. 1, art. 20 ust. 3 i art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że "przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach zaliczane są do innych źródeł przychodów" (art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.). Z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o p.d.o.f. wynika, że od "dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach" pobiera się podatek w wysokości 75% dochodu. Z kolei wedle brzmienia art. 20 ust. 3 "wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania". Wskazana wyżej regulacja prawna budziła poważne wątpliwości interpretacyjne, a kontrowersje wokół opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach doprowadziło do wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 18 lipca 2013 r. wyroku w sprawie o sygn. SK 18/09 (Dz. U. poz. 985), w którym stwierdzono, że art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzemieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. W przywołanym wyroku Trybunał nie stwierdził natomiast niezgodności z przepisami Konstytucji art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o p.d.o.f. Stwierdził natomiast, że niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej, normujący przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej rzeczony podatek. W tym przypadku Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wskazać tu należy, iż Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 20 ust. 3 ustawy o p.d.o.f. z przepisami Konstytucji bez odnoszenia tej niezgodności do określonego rozumienia badanego przepisu (tzw. prosta niekonstytucyjność). Inaczej zatem, niż w przypadku tzw. wyroków interpretacyjnych, w których Trybunał uznaje badany przepis za niekonstytucyjny przy określonym jego rozumieniu - skutkiem wydania przez Trybunał wyroku z 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, jest obalenie domniemania zgodności tego przepisu z Konstytucją bez względu na to jak on był interpretowany. Obalenie domniemania konstytucyjności art. 20 ust. 3 ustawy o p.d.o.f., nastąpiło zatem z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, a więc w dniu 18 lipca 2013 r. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., IV SA/Wr 455/09, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2009 r., II SA/Rz 146/09). Mimo, że zaskarżone w tej sprawie decyzje zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o p.d.o.f. przed ogłoszeniem wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, to dokonując sądowej kontroli tych decyzji, sąd nie mógł od treści tego wyroku abstrahować. Choć sądy administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego aktu, kierują się zasadą tempus regit actum i oceniają zaskarżoną decyzję na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wydania, to jednak zasada ta nie ma zastosowania w przypadku derogacji przepisu dokonanej przez orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Szereg argumentów za takim stanowiskiem przytacza doktryna i judykatura, a jednym z nich jest treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny powinien uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa, o którym mowa w powyższym przepisie, może nastąpić również po wydaniu decyzji administracyjnej, gdy podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą prawną decyzji (art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Jeżeli więc wtoku postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie rozstrzygnięcie w przedmiocie niekonstytucyjności normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50-51). Biorąc pod uwagę przyczyny uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji bezprzedmiotowe stało się rozważanie zarzutów skargi. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2013 r. o sygn. SK 18/09, że przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzemieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z Konstytucją, powoduje odpadnięcie podstawy prawnej do prowadzenia za ten okres postępowań podatkowych i określania podstawy opodatkowania w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów (poza granicami tej sprawy pozostają natomiast rozważania dotyczące oddziaływania tego wyroku w odniesieniu do stanów faktycznych zaistniałych po 31 grudnia 2006 r.). Mimo, że w przywołanym wyroku Trybunał nie zakwestionował przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., określającego 75% stawkę zryczałtowanego podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, to jednak przepis ten (przy stwierdzeniu niekonstytucyjności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) nie jest wystarczający dla ustalenia podatku z tego tytułu. Stawka podatku może być bowiem odnoszona do podstawy opodatkowania, której zasady określania - jako jednego z kluczowych elementów konstrukcji każdego podatku - powinny wynikać z przepisów ustawy. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy organ kontroli skarbowej powinien umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość - brak podstawy prawnej do ustalania podstawy opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2001 r. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji stosując przepisy art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. O niemożności wykonania uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy oraz na podstawie § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 pkt 1) f) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153). DSz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło