I SA/Gd 1285/16

WyrokWSA w Gdańsku2016-12-20

Skład orzekający: Alicja Stępień, Sławomir Kozik, Marek Kraus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania upadłościowego z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uzasadniającą ich umorzenie?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 pkt 1 Prawa upadłościowego i naprawczego stanowi samoistną przesłankę do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ nie może wprowadzać dodatkowych warunków oceny tej przesłanki, które nie są przewidziane w ustawie, a następnie opierać odmowy umorzenia na uznaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na umorzone postępowanie upadłościowe z powodu braku majątku na pokrycie kosztów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności, mimo że postępowanie upadłościowe zostało umorzone na podstawie art. 361 pkt 1 Prawa upadłościowego. Po utrzymaniu decyzji odmownej przez organ II instancji, spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów i naruszenie zasad postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Cz. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 sierpnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dalej jako "ZUS", po rozpatrzeniu wniosku A Spółki z o.o. z siedzibą w C. – dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka" o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. ) – dalej jako "k.p.a.", art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ) – dalej jako "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 27 kwietnia 2016 r., którą odmówiono Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Wnioskiem z dnia 15 lutego 2016 r. Skarżąca zwróciła się do ZUS o umorzenie całości zadłużenia z tytułu wskazanych składek. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 24 września 2009 r. Sąd Rejonowy w sprawie sygn. akt [...] ogłosił jej upadłość. W toku postępowania upadłościowego doszło do jego umorzenia, albowiem wystąpiły przesłanki z art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233), gdyż majątek pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem skarbowym lub hipoteką morską nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Przed umorzeniem postępowania nie doszło też do zaspokojenia jakiejkolwiek części wierzytelności z tytułu zaległych składek. 3. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2016 r. ZUS odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwotach i za okresy wskazane w powyższej decyzji. Wskazując na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tj. wniosek Skarżącej o umorzenie należności, postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy z dnia 24 września 2009 r. i 28 września 2011 r., pismo z dnia 11 kwietnia 2016r., oświadczenie o stanie majątkowym osoby prawnej z dnia 8 kwietnia 2016 r., kserokopie rachunku zysków i strat oraz bilansów na dzień 31 grudnia 2012 r., 2013, 2014 i 2015 r., oraz dokumenty zebrane przez ZUS tj. wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 16 lutego 2016 r. oraz wydruk aktualnej treści księgi wieczystej [...] z dnia 11 lutego 2016 r. organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wskazanych należności. 4. W dniu 19 maja 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 27 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa tj. przepisu art. 28 w zw. z art. 32 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie wskazanej decyzji z dnia 27 kwietnia 2016 r. Zawiadomieniem z dnia 16 maja 2016 r. ZUS poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieuregulowanych składek oraz wezwał Skarżącą do przedłożenia aktualnych dokumentów stanowiących nowe dowody w sprawie, potwierdzających ważny interes strony. W odpowiedzi na powyższe, Skarżąca wyjaśniła, że sytuacja finansowa i majątkowa Spółki nie uległa jakiejkolwiek zmianie wobec poprzednio dostarczonych do ZUS dokumentów. Skarżąca nie złożyła żadnych nowych dowodów w sprawie. 5. Decyzją 8 sierpnia 2016 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 27 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu organ powołując treść art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 4, ust. 4a u.s.u.s. stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności. Organ wyjaśnił, że powołane regulacje należą do sfery uznania administracyjnego, dlatego ZUS ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór taki nie jest dowolny i wynika z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Badając stan faktyczny sprawy organ uwzględnił, że wobec Spółki toczyło się postępowanie upadłościowe, które z uwagi na brak możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy z dnia 24 września 2009 r. [...] zostało umorzone. Jednakże, jak wynika z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r., w sumie bilansowej istnieje majątek o łącznej wartości 626.478,41 zł, w tym nieruchomość będąca w wieczystym użytkowaniu Spółki. Na nieruchomości dokonane są zabezpieczenia hipoteczne na rzecz innych wierzycieli, na kwotę łączną 1.392.409,20 zł. Brak jest zabezpieczeń na rzecz ZUS. Według stanu na dzień 16 lutego 2016 r. Skarżąca nadal posiada aktywny wpis w KRS. Ponadto decyzją z dnia 11 grudnia 2013 r. została przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania Spółki jako płatnika składek na prezesa zarządu. Zatem z punktu widzenia finansów publicznych umorzenie nieuregulowanych składek ZUS byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Organ stanął na stanowisku, że samo umorzenie postępowania upadłościowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Aby istniała taka przesłanka musi jednocześnie wystąpić trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku lub posiadaniu ruchomości niepodlegających egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Dotychczas nie została stwierdzona nieściągalność zadłużenia przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić zasadności przesłanki wynikającej z art. 28 ust 3 pkt 3-4 u.s.u.s., gdyż nie zostało przeprowadzone postępowanie likwidacyjne, spółka nadal posiada majątek oraz nie zaprzestała prowadzenia działalności poprzez wykreślenie z KRS. Niezasadna jest również przesłanka wynikająca z art. 28 ust 3 pkt 4a, gdyż wysokość nieopłaconych składek przekracza znacząco kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Również aktualnie nie można stwierdzić zasadności przesłanki wynikającej z art. 28 ust. 3 pkt 6, gdyż nie jest oczywiste, że w przypadku zastosowania środków egzekucyjnych nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności skutkujące zmianą stanu faktycznego lub prawnego sprawy. ZUS wyjaśnił ponadto, że podejmowane decyzje w zakresie umarzania należności z tytułu składek mają charakter fakultatywny. Oznacza to, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia istniejącego zadłużenia. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję ZUS z dnia 8 sierpnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia 27 kwietnia 2016 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 28 w związku z art. 32 u.s.u.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w konsekwencji czego wydana decyzja obarczona jest wadą prawną, oraz art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji na naruszeniu zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niewyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącą. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że postanowienie sądu upadłościowego w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że Skarżąca jest całkowicie niewypłacalna. Zdaniem Skarżącej, ocena ściągalności oraz możliwość zaspokojenia z nieruchomości, została dokonana przez sąd, co ze względu na treść przepisu art. 365 k.p.c. wiąże organ rentowy. Skarżąca wyjaśniła, że zarzuty te zostały sformułowane już na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, natomiast organ odwoławczy nie odniósł się do nich przez co naruszył zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). 7. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 8.1. Skarga jest zasadna. 8.2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. 8.3. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 8 sierpnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 27 kwietnia 2016 r., a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825) co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09 LEX nr 746251). W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). W ocenie organu, w sprawie nie występuje żadna z przesłanek ustawowych przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek. Zdaniem natomiast strony skarżącej w sprawie występują przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że zasadny jest zarzut Skarżącej odnośnie nieuwzględnienia spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., a mianowicie, iż sąd umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się przedłożone przez Skarżącą postanowienie Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości Skarżącej oraz postanowienie Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt [...] umarzające postępowanie upadłościowe. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt [...] wynika, że postępowanie upadłościowe zostało umorzone na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Okoliczność ta była podnoszona przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Podnieść także należy, że w zaskarżonej decyzji ZUS potwierdził, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 28 września 2011 r. umorzono postępowanie upadłościowe z uwagi na niewystarczający majątek mogący zaspokoić zobowiązania publicznoprawne oraz cywilnoprawne. Stwierdzenie powyższej okoliczności tj. umorzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wyklucza twierdzenie organu, że w sprawie nie ma zastosowania żadna ustawowa przesłanka całkowitej nieściągalności z wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy. Sąd, dokonując oceny stanowiska organu w zakresie stwierdzenia braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności wynikającej z art. 28 wskazuje, że organ pomimo potwierdzenia okoliczności umorzenia postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Skarżącej, w sposób dowolny uznał, że w sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanki całkowitej nieściągalności . Należy zaznaczyć, że organ ustalenia w zakresie zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności sprowadził do podania, że nieściągalność zadłużenia nie została stwierdzona przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego, a w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie likwidacyjne, spółka nadal posiada majątek oraz nie zaprzestała prowadzenia działalności poprzez wykreślenie z KRS; wysokość nieopłaconych składek przekracza znacząco kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym i nie jest oczywiste, że w przypadku zastosowania środków egzekucyjnych nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS opierając się na bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2015 r. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż Skarżąca posiada nadal majątek, w tym pozostaje użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w miejscowości S., na której dokonane są zabezpieczenia hipoteczne na innych wierzycieli, jest nadal wpisana do KRS, a odpowiedzialność za jej zobowiązania została przeniesiona na prezesa zarządu. Jednocześnie organ drugiej instancji pomimo stwierdzenia istnienia okoliczności polegającej na umorzeniu postępowania upadłościowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt [...] uznał, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności nie ma zastosowania. Stwierdzenie takie pozostaje w sprzeczności z brzmieniem art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, kiedy dochodzi do całkowitej nieściągalności. Wystarczy, że jedna z przesłanek zaistnieje w sprawie i wówczas organ jest zobowiązany do przyjęcia, że w sprawie ma do czynienia z przypadkiem całkowitej nieściągalności. Nie może on przy tym wprowadzać dodatkowych warunków oceny przesłanek, których zaistnienie, wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisu spowoduje, że w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność. Podkreślenia wymaga, że powyższy przepis nie jest oparty na instytucji uznania administracyjnego. W tym zakresie organ ma ustalić stan faktyczny pod kątem istnienia jednej ze wskazanych tam przesłanek i tylko w zakresie określonym w tym przepisie. Natomiast ZUS pomimo jednoznacznej treści przepisu art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy stwierdził, że samo umorzenie postepowania upadłościowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem organu aby istniała taka przesłanka musi jednocześnie wystąpić trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku lub posiadaniu ruchomości niepodlegających egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. W świetle zebranego materiału dowodowego, nie było uprawnione stanowisko ZUS wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Należy przy tym zauważyć, że przesłanki z art. 28 ust. 3 ustawy są rozłączne w tym znaczeniu, że określają odrębne od siebie stany faktyczne i prawne. Przesłanki te nie są tożsame czy nawet zbieżne. Nie można więc przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s uzupełniać, czy odnosić do przesłanki zawartej np. w art. 28 ust. 3 pkt 3 tej u.s.u.s. Stwierdzenie umorzenia postepowania upadłościowego z przyczyny określonej w art. w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze ( art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s) nie nakazuje jednocześnie stwierdzenie okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności ( art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s), bowiem są to przesłanki odrębne i zaistnienie każdej z nich skutkuje stwierdzeniem przesłanki całkowitej nieściągalności. Tymczasem w niniejszej sprawie organ błędnie zinterpretował przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., podając dodatkowe warunki, których przepis ten nie przewiduje. Tym samym naruszył dyspozycję powołanego przepisu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ powinien bowiem, w oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdzić istnienie przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. i następnie przejść do rozważenia, czy zastosować ulgę w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s., który to przepis, jak wskazano powyżej, opiera się na instytucji uznania administracyjnego. Organ w istocie całkowicie pominął okoliczność wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności należności, określonej w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., ograniczając się jedynie do przywołania treści przepisu, stwierdzeniu braku przesłanki umożliwiającej umorzenie postępowania ze względu na warunki nie przewidziane w tym przepisie i wskazania na zastosowane uznanie administracyjne. 8.4. Organ ponownie rozpatrzy sprawę mając na uwadze okoliczność, że istnieje w niniejszej sprawie przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Dopiero po stwierdzeniu przesłanki całkowitej nieściągalności organ rozstrzygnie merytorycznie sprawę umorzenia należności w oparciu o instytucję uznania administracyjnego, czyli zastosuje dyspozycję art. 28 ust. 2 u.s.u.s. 8.5. Mając na względzie powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził od organu na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz.1804).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło