I SA/Gd 1387/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016r. . Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej Spółki została wezwana do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 52.834 zł. Wnioskiem z dnia 12 listopada 2015 r., złożonym na formularzu PPPr w dniu 8 grudnia 2015 r., pełnomocnik zwróciła się o przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku dołączono odpis sprawozdania finansowego spółki za rok 2014. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach spółki pełnomocnik podała, że zgodnie z bilansem sporządzonym za rok 2014 wysokość kapitału podstawowego spółki wynosi 17.375.171,68 zł, spółka posiada środki trwałe o wartości 12.170.694,74 zł, za ww. rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 107.917.076,89 zł, względem jej majątku prowadzone są postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, w toku których zajęte zostały rachunki bankowe spółki, co – jak wskazała pełnomocnik – praktycznie uniemożliwia spółce prowadzenie działalności gospodarczej. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny bieżącej kondycji finansowej spółki. Co więcej, pełnomocnik strony skarżącej wskazuje, że sytuacja finansowa spółki była zła już w roku 2014, a mimo to w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 16/15 spółka uiściła wpis od skargi w wysokości 19.967 zł, która to kwota wpłynęła na rachunek sądu w dniu 2 marca 2015 r. W związku z powyższym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2015r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., wezwał pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 14 dni: a/ dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; b/ odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku, gdy spółka rozlicza VAT kwartalnie – odpisów deklaracji złożonych za ostanie dwa kwartały; c/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym kont podlegających zajęciu), obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na nich transakcji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald; w przypadku, gdy spółka zlikwidowała (zamknęła) konta – przedłożenia dowodu potwierdzającego tę okoliczność; d/ dokumentu, z którego wynikałby stan "środków w kasie", jakimi spółka dysponowała w okresie ostatnich trzech miesięcy; e/ dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia spółki wobec Skarbu Państwa, wymagalnych zobowiązań wobec banków i innych podmiotów oraz zestawienia należności spółki. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi, w związku z czym postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy uznając, że Spółka nie wykazała swojej sytuacji majątkowej. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia ponawiając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i załączając dokumenty źródłowe: odpis zeznania za rok podatkowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 92.619,52 zł, deklarując przychody w kwocie 176.436,30 zł oraz koszty ich uzyskania w kwocie 269.055,82 zł; odpis deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2015 r., w której zadeklarowano nabycie towarów (usług pozostałych) o wartości 39.407 zł netto, odpis deklaracji VAT-7K za III kwartał 2015 r., w której zadeklarowano dostawę towarów (świadczenie usług) o wartości 4.643 zł netto i nabycie towarów (usług pozostałych) o wartości 69.651 zł netto; wypowiedzenie umowy rachunku bankowego prowadzonego przez [...] z dnia 26 listopada 2014 r., dowód likwidacji rachunku bankowego w banku C w Ł. z dniem 31 lipca 2015 r.; wyciągi dotyczące zapisów na kontach księgowych 220 i 221 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r., raporty kasowe z 31 stycznia 2016 r., 29 lutego 2016 r., 31 marca 2016 r., 1 kwietnia 2016, stan rozrachunków za rok 2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy wskazując, że jej sytuacja finansowa nadal pozostaje niejasna. Z oceną tą należy się zgodzić. Przedłożone przez skarżącą wraz ze sprzeciwem dokumenty źródłowe nie rozwiały istniejących wątpliwości. Przede wszystkim Spółka nie przedłożyła wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 listopada 2015r. Spółka podała dwa numery rachunków bankowych, które w tej dacie były już nieaktualne. Jak bowiem wynika z załączonych do sprzeciwu dokumentów, zostały one zlikwidowane: umowa rachunku bankowego w banku B SA została wypowiedziana w dniu 26 listopada 2014 r. z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia (k.201), a rachunek bankowy w Banku C w Ł. został zlikwidowany w dniu 31 lipca 2015 r. (k. 202). Powyższe oznacza, że Spółka nie przedłożyła istotnych dla rozpatrzenia jej wniosku dokumentów źródłowych. Uchylenie się przez Spółkę od wskazania aktualnego rachunku bankowego i nieprzedłożenie historii dokonanych za jego pośrednictwem transakcji w sposób zasadniczy podważa wiarygodność przedstawionych przez nią informacji. Spółka nie przedłożyła też, pomimo wezwania, żadnych dokumentów obrazujących aktualny stan jej zadłużenia wobec Skarbu Państwa i innych podmiotów. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka położyła nacisk na to, że jej rachunki bankowe podlegają zajęciu zabezpieczającemu i egzekucyjnemu tak przez administracyjne organy egzekucyjne jak i komornika, jednak nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dowodów. Podkreślić należy, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej taką pomoc. Sąd administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale nie dysponuje również prawnymi możliwościami, aby wyręczać wnioskodawcę w wykazywaniu i dokumentowaniu jego stanu majątkowego, albowiem dokumenty, poświadczające jego sytuację, może dostarczyć wyłącznie ten, kto składa wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skoro Spółka uchyla się od przedłożenia istotnych dla rozpatrzenia jej wniosku dokumentów źródłowych, to powstaje wątpliwość co do wiarygodności jej twierdzeń o niemożności uiszczenia wpisu sądowego w tej sprawie. Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione, że udostępnione przez Spółkę informacje co do posiadanego przez nią majątku i uzyskiwanych przez nią przychodach, jakkolwiek niekompletne, wskazują, że w dacie wniesienia skargi, a także składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego. Za 2015 rok Spółka zadeklarowała przychody w wysokości 176.436,30 zł. Przy czym za 2014 r. przychody skarżącej netto wyniosły 9.277.788,48 zł (k. 155). Ze sprawozdania finansowego Spółki za 2014 rok (za rok 2015 Spółka sprawozdania finansowego nie przedłożyła) wynika, że jej kapitał zakładowy wynosił 17.375.171,68 zł oraz że Spółka posiada środki trwałe o wartości 12.170.694,74 zł W tej sytuacji fakt poniesienia przez skarżącą straty za 2015 rok w wysokości 92.619,52 zł nie świadczy jeszcze o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w tej sprawie. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą i że pomimo uzyskiwania aktualnie stosunkowo niskich przychodów posiada ona środki pozwalające na ponoszenie przewyższających je kosztów uzyskania przychodów – za 2015 rok skarżąca zadeklarowała przychody w wysokości 176.436,30 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 269.055,82 zł. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 532/13, z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na taką ocenę nie ma wpływu to, że Spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, skoro mimo tego prowadziła ją w dalszym ciągu. Fakt dysponowania przez spółkę środkami nie upoważnia do przyjęcia poglądu - nawet jeśli spółka wykazuje stratę - że nie jest ona w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy. Należy też wskazać, że konieczność regulowania innych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi (art. 212 § 1-2 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniono, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należało w pełni podzielić. Referendarz sądowy nie dopuścił się żadnych naruszeń prawa i właściwie uzasadnił zajęte stanowisko. Zatem wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny. Przytoczona tam argumentacja i załączone wybiórczo dokumenty w żaden sposób nie wykazały, że referendarz sądowy wydając zaskarżone postanowienie naruszył obowiązujące w zakresie prawa pomocy przepisy. W związku z powyższym sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 zw. z art. 245 § 3 i art. 260 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.