I SA/Gd 1511/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. W dniu 28 lutego 2014 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że nie został poinformowany o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu 29 stycznia 2014 r. O jej odbyciu dowiedział się, zasięgając informacji telefonicznej w Wydziale Informacji Sądowej. Skarżący dodał, że zwrócił się do Urzędu Pocztowego [...] [...] z prośbą o wyjaśnienie powodu niedostarczenia mu zawiadomienia o terminie rozprawy. Do wniosku załączono kopię skargi z dnia 28 lutego 2014r. złożonej do ww. urzędu pocztowego. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 4 marca 2014 r. skarżący przedłożył odpis ww. wniosku celem doręczenia organowi administracji. Następnie w dniu 31 marca 2014 r. skarżący, w wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 24 marca 2014 r., nadesłał kopię odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na jego pismo z dnia 28 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Z kolei stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl jego § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga wyjaśnienia, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Ponadto należy wskazać, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Co ważne, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409, postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2013 r. II FZ 989/13). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że wniosek złożono z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., zatem podlegał on merytorycznej ocenie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym wniosku nie podniesiono okoliczności, wskazujących na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r. Skarżący jako jedyny argument, przemawiający za uwzględnieniem jego wniosku, wskazał na nieprawidłowe działanie urzędu pocztowego, dokonującego doręczeń w jego miejscu zamieszkania, co skutkowało tym, iż nie otrzymał zawiadomienia o terminie rozprawy. Nie ulega wątpliwości, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o rozprawie nie została podjęta przez skarżącego i jest to okoliczność bezsporna. W tej sytuacji zastosowanie znalazła instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą daleko idące skutki, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia subiektywnego przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja zaprezentowana we wniosku o przywrócenie terminu zmierza do wykazania, że doręczenie zastępcze przeprowadzone zostało w sposób nieprawidłowy. Skarżący podkreśla, że nie otrzymał żadnego zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym. Tego rodzaju oświadczenie zmierza zatem w istocie do podważenia domniemania w oparciu o art. 73 p.p.s.a. W pierwszej kolejności zbadać zatem należy, czy skutecznie wzruszono domniemanie doręczenia stronie przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że samo twierdzenie strony o braku awiza w skrzynce pocztowej, nie poparte żadną dodatkową argumentacją czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki na podstawie ogólnikowego twierdzenia strony skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić to domniemanie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (tak też NSA w postanowieniu z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, lex nr 992561, jak również w postanowieniu z 14 marca 2012 r., II FSK 180/12, lex nr 1121079). Idąc tym tokiem rozumowania przyjąć należało, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie wzruszył skutecznie domniemania doręczenia zawiadomienia o rozprawie. Kolejnym etapem badania wniosku jest więc przeanalizowanie przyczyn uchybienia terminu, a w szczególności zbadanie, czy skarżący w sposób dostateczny wykazał, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Oczywistym jest, że od strony postępowania nie można wymagać stałej obecności w miejscu zamieszkania. Jednocześnie jednak podzielić należy pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 481/09, lex nr 564212, zgodnie z którym strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślano, że jeżeli strona wie o wszczęciu postępowania, to powinna liczyć się z ewentualnością nadejścia pisma procesowego i nie może powoływać się na własną nieświadomość oraz prawo do wolności dysponowania własnym czasem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której strona sama wszczęła postępowanie (por. wyroki TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, lex nr 56631 oraz z 28 lutego 2006 r., P 13/05, lex nr 182474). Tymczasem podnoszone przez skarżącego okoliczności nie znajdują potwierdzenia w materiale znajdującym się aktach niniejszej sprawy. Przede wszystkim przesyłka listowna, zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana w dniach 7 stycznia 2014 r. oraz 15 stycznia 2014 r., o czym adresat był poinformowany poprzez umieszczenie zawiadomień w skrzynce pocztowej. W związku z niepodjęciem przez adresata pisma w placówce pocztowej przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 23 stycznia 2014 r. (dowód: koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru k. 25 akt sądowych). Zatem doręczenie zostało uznane za dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 21 stycznia 2014 r. Wymaga zaakcentowania, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521). Również odpowiadając na skargę złożoną przez wnioskodawcę, Poczta Polska w piśmie z dnia 19 marca 2014 r. - na podstawie znajdującej się w jej posiadaniu dokumentacji oraz wyjaśnień złożonych przez listonosza - potwierdziła zaistnienie okoliczności faktycznych, jakie zrekonstruować można w oparciu o dołączoną do akt sprawy korespondencję. Co więcej, jak wynika z ww. pisma, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Pocztę Polską S.A. wykazało, że w okresie od stycznia do lutego 2014 r. skierowano na adres skarżącego 16 przesyłek poleconych, z czego 14 adresat odebrał w placówce pocztowej po otrzymaniu pierwszego zawiadomienia, natomiast 2 (w tym przesyłka będąca przedmiotem sprawy) zwrócono do nadawcy z powodu niepodjęcia ich w terminie. Sąd podkreśla, że skarżący miał świadomość toczącego się sporu sądowego, a co za tym idzie wiedział, że będzie otrzymywał korespondencję z sądu. W tej sytuacji skarżący mógł zwrócić się z zapytaniem o przebieg postępowania w sprawie. Skarżący uczynił to dopiero w dniu 28 lutego 2014 r. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Sąd stwierdził, iż postępowanie skarżącego nie ma cech wyłączających winę w niezachowaniu terminu do wniesienia wniosku i mając to na względzie, na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.