I SA/Gd 1573/17

PostanowienieWSA w Gdańsku2018-05-14

Skład orzekający: Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z powodu niewywiązania się przez wnioskodawcę z obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej, w tym sytuacji jego partnerki życiowej?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku przedłożenia dokumentów źródłowych, co uniemożliwiło dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i rodzinnej. Wnioskodawca nie wykazał, że podjął wszelkie niezbędne kroki w celu wykazania swojej niemożności ponoszenia kosztów postępowania, w tym nie przedstawił dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej partnerki życiowej, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, co jest istotne dla oceny jego możliwości płatniczych.
Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz sądowy wezwał go do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych mających na celu ocenę jego sytuacji finansowej i majątkowej. Wnioskodawca zakwestionował zasadność żądania niektórych dokumentów, w szczególności dotyczących jego partnerki życiowej, i nie przedłożył większości wymaganych dokumentów. W konsekwencji referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca złożył sprzeciw, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując na zmiany w swojej sytuacji finansowej spowodowane zajęciem egzekucyjnym. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 4 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 18 grudnia 2017 r. W. N. (dalej jako "Skarżący" lub "Wnioskodawca") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia Wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką życiową. Skarżący ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności. Skarżący posiada zaległości podatkowe oraz zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, które wynoszą około 130.000 zł i które w miarę możliwości stara się regulować z bieżących dochodów, a także zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 4.800 zł, które spłaca w ratach po około 220 zł. Źródłem utrzymania Skarżącego i jego partnerki jest prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę partnerki w kwocie około 2.000 zł brutto miesięcznie. Na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media oraz za telefon, obsługę księgową itp., Skarżący miesięcznie przeznacza kwotę około 2.070 zł. Wskazał przy tym, iż posiada zaległość z tytułu opłat czynszowych za okres dwóch miesięcy. Natomiast na wyżywienie oraz inne koszty wydatkuje miesięcznie około 1.100 zł. Do swoich stałych zobowiązań Skarżący zaliczył także składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał ich wysokości. Nadmienił, że w okresie od lipca do sierpnia 2017 r. na leczenie przeznaczył kwotę 540 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2018 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez Wnioskodawcę i jego partnerkę w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów zeznań podatkowych, jeżeli zostały już sporządzone); b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez Wnioskodawcę i jego partnerkę rachunków bankowych (rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej, rachunków osobistych, rachunku karty kredytowej, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 listopada 2017 r.; c) zaświadczenia od pracodawcy partnerki potwierdzającego miesięczną wysokość netto osiąganego przez nią dochodu z tytułu umowy zlecenia wraz ze wszystkimi dodatkami oraz średniego wynagrodzenia z tego tytułu w okresie od 1 września 2017 r.; d) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 listopada 2017 r. z tytułu prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz wydatków (ich rodzaj) poniesionych przez Wnioskodawcę w okresie od 1 października 2017 r.; odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od listopada 2017 r.; e) oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez kontrahentów płatności za wykonane przez Wnioskodawcę usługi (dostarczony towar) i dokonywania przez Wnioskodawcę płatności za wydatki ponoszone w związku z działalnością gospodarczą wraz z dokumentami potwierdzającymi ich formę płatności; f) zaświadczenia z ZUS oraz z urzędu skarbowego o aktualnym stanie zadłużenia Wnioskodawcy z tytułu podatków oraz nieopłaconych składek; g) oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie zadłużenia Wnioskodawcy z tytułu opłat czynszowych; h) dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych spłat zobowiązań wymienionych w pkt e) i f); i) oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez Wnioskodawcę bieżących należności z tytułu podatków (w tym VAT) oraz składek do ZUS, a także dobrowolnej spłaty zaległości z tych tytułów wraz z dokumentami potwierdzającymi formę dokonywanych płatności; j) dokumentów obrazujących wysokość faktycznie poniesionych przez Wnioskodawcę i jego partnerkę w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów swojego utrzymania (opłat za czynsz najmu mieszkania, opłat eksploatacyjnych do spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet i innych) oraz dowodów potwierdzających wydatki poniesione na odpłatne leczenie w okresie od września 2017 r. (wizyty, badania i zabiegi lekarskie/rehabilitacyjne, zakup stałych leków). Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 25 stycznia 2018 r. (k. 24 akt sądowych). W odpowiedzi Skarżący zwrócił się w dniu 1 lutego 2018 r. o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, w szczególności zaświadczeń wskazanych w pkt f) zarządzenia, jako że ich uzyskanie od organu we wskazanym terminie jest niemożliwe oraz oświadczenia wynajmującego, o którym mowa w pkt g) zarządzenia z uwagi na fakt, iż Skarżący z wynajmującą nie ma stałego kontaktu, gdyż często przebywa ona poza swoim stałym miejscem zamieszkania. Jednocześnie Skarżący zakwestionował zasadność przedłożenia oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie jego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych, podnosząc, iż informacja ta nie ma bezpośredniego związku ze sprawą i może naruszać jego dobra osobiste. Skarżący zakwestionował również tę część wezwania, która dotyczy dochodów jego partnerki oraz posiadanych przez nią środków na rachunkach bankowych, wskazując iż przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie jego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Powyższy wniosek został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r., którym przedłużono zakreślony termin o 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym Skarżący został zawiadomiony w dniu 27 lutego 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 28 akt sądowych). Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując, że Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedstawił żądanych dokumentów, uniemożliwiając dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i rodzinnej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wobec powyższego referendarz sądowy uznał, że nie wykazano przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy wskazał, że Skarżący wielokrotnie uchylał się od przedstawienia stosownej dokumentacji wnosząc o przyznanie prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Postanowienie to doręczono Skarżącemu w dniu 24 kwietnia 2018 r. (k. 36 akt sądowych). Skarżący, pismem z dnia 2 maja 2018 r., złożył sprzeciw od w/w postanowienia, wnosząc o ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie zgodził się z koniecznością przedstawienia dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie oraz zarobki partnerki, jak również wyciągów z jej konta bankowego. W postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2018 r. w sprawie I SA/Gd 1642/16 stwierdzono, że partnerka życiowa Skarżącego nie jest stroną postępowania i nie ma obowiązku partycypacji w wiązanych z tym postępowaniem kosztach. Nadto, w przypadku związku nieformalnego, na partnerach nie ciąży - tak jak w przypadku małżonków - prawny obowiązek wzajemnego wsparcia. Dlatego też Skarżący nie zgodził się na doręczenie żądanych dokumentów w ww. zakresie. Fakt zawarcia związku partnerskiego nie wymusza konieczności wspólnych działań w sprawach finansowych. Skarżący wspólnie z partnerką ponosi koszty wynajmu mieszkania oraz bieżącego utrzymania, jednakże w pozostałym zakresie ich sprawy finansowe są zupełnie odrębne. Taki stan rzeczy nie wymaga żadnych dodatkowych umów pisemnych, aktów notarialnych, a tym samym jest prawnie dozwolony. Skarżący uważa żądanie referendarza sądowego za nadmierną ingerencję w prywatność osoby niezwiązanej ze sprawą, czemu sprzeciwia się Skarżący. Skarżący wskazał, że choć ciąży na nim obowiązek udowodnienia faktu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, to jednakże jeżeli żądania w zakresie dostarczenia dokumentów naruszają w jego odczuciu jego dobra osobiste oraz osób mu bliskich, to ma prawo do odmowy ich przedłożenia. Skarżący wskazał, że skorzystał z tego prawa już uprzednio, odmawiając doręczenia żądanych dokumentów. Jednakże w przypadku sprawy o sygn. akt I SA/Gd 1642/16, żądane przez referendarza sądowego dokumenty zostały przez Skarżącego doręczone. Dlatego też Skarżący odsyła w tej sprawie do akt ww. sprawy. W przypadku żądanego oświadczenia właścicielki wynajmowanego przez Skarżącego mieszkania o zadłużeniu z tego tytułu, wskazał, że nie może go doręczyć z powodu braku kontaktu z tą osobą. Jedynymi dokumentami, jakie może doręczyć są kopie wpłat z tytułu wynajmu oraz czynszu. Jeżeli jest to niewystarczające, to Skarżący wnosi o przedłużenie terminu na ich doręczenie. Jednocześnie Skarżący poinformował, że zmieniła się jego sytuacja finansowa w stosunku do tego, co przedstawił we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na druku PPF. Dnia 10 kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia egzekucyjnego u zleceniodawcy Skarżącego (kopię zawiadomienia o zajęciu przedłożono w załączeniu do sprzeciwu), co spowoduje spadek zarobków o min. 40% i wymusi na Skarżącym szukanie oszczędności np. poprzez wycofanie skarg z sądu. Skarżący poinformował o zablokowaniu wszystkich jego kont bankowych oraz stwierdził, że w jego ocenie zajęcia egzekucyjne mają charakter działań represyjnych ukierunkowanych na zmuszenie go do likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej i rezygnacji z walki przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) lub w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1220/08, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04, z dnia 29 lipca 2005 r. sygn. akt II FZ 470/05). W niniejszej sprawie skorzystano z możliwości, o jakiej mowa w art. 255 p.p.s.a. i zobowiązano Skarżącego do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu z dnia 8 stycznia 2017 r. dokumentów źródłowych mających zobrazować jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Zakreślony termin na przedłożenie wskazanych dokumentów, w związku z jego przedłużeniem na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r., doręczonego w dniu 27 lutego 2018 r., upływał z dniem 13 marca 2018 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Skarżący zakwestionował zasadność przedłożenia oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie jego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych, podnosząc, iż informacja ta nie ma bezpośredniego związku ze sprawą i może naruszać jego dobra osobiste. Skarżący zakwestionował również tę część wezwania, która dotyczy dochodów jego partnerki oraz posiadanych przez nią środków na rachunkach bankowych, wskazując iż przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie jego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Do pisma tego Skarżący nie przedłożył żadnych wymienionych w wezwaniu dokumentów ani oświadczeń, czego nie uczynił również po przedłużeniu terminu do ich przedstawienia na mocy zarządzenia referendarza z dnia 7 lutego 2018 r. W tych okolicznościach słusznie stwierdził referendarz sądowy, że Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, gdyż nie przedłożył żadnego z wymienionych w wezwaniu dokumentów. Co więcej, do wniesionego sprzeciwu również nie załączono powyższej dokumentacji obrazującej sytuację finansową i majątkową Skarżącego, bowiem jedynym dokumentem jaki Skarżący przedłożył jest zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 10 kwietnia 2018 r., w którym określono wysokość dochodzonych należności w kwocie 75.090,74 zł. Nie stanowi wypełnienia obowiązku przedłożenia wymienionej w wezwaniu dokumentacji wskazanie przez Skarżącego na złożenie jej do akt innej sprawy prowadzonej przez tut. Sąd. Skarżący uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość jego dochodów uzyskanych w 2017 r., jak również dowodów poświadczających wysokość ponoszonych przez niego kosztów utrzymania oraz leczenia. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących wysokość jego zadłużenia względem ZUS, urzędu skarbowego oraz osoby wynajmującej Skarżącemu mieszkanie. Nie stanowi przy tym zasługującego na uwzględnienie uzasadnienia odstąpienia od przedłożenia tychże dokumentów podniesiona przez Skarżącego okoliczność, że udzielenie informacji o jego zadłużeniu narusza jego dobra osobiste, skoro bowiem Skarżący wnosi o przyznanie mu pomocy prawnej, to winien przedstawić na wezwanie referendarza sądowego wszystkie dokumenty potwierdzające okoliczność niemożności ponoszenia wydatków z tytułu kosztów sądowych. Skarżący nie przedłożył również dokumentów dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, przychodów i wydatków z tego tytułu, sposobu regulowania płatności z tą działalnością związanych. Skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych. Nadto Skarżący uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do sytuacji finansowej jego partnerki, z którą, jak podał, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Sąd zgadza się z twierdzeniem, że partnerka życiowa Skarżącego nie jest stroną niniejszego postępowania i nie ma obowiązku partycypacji w związanych z tym postępowaniem kosztach. Nadto, w przypadku związku nieformalnego, na partnerach nie ciąży - tak jak w przypadku małżonków - prawny obowiązek wzajemnego wsparcia. Tym niemniej, należy podkreślić, że ocena sytuacji majątkowej gospodarstwa domowego Wnioskodawcy, obejmująca badanie stopnia przyczynienia się do ponoszenia wydatków przez osoby, które partycypują w kosztach utrzymania tego gospodarstwa, jest uzasadniona potrzebą ustalenia całokształtu okoliczności, mających wpływ na możliwości płatnicze Skarżącego. Dla oceny możliwości finansowych Skarżącego istotny jest bowiem aktualny stan majątkowy osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjaśnić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie utrwalił się pogląd, iż konkubinat jest związkiem o cechach zbliżonych do małżeństwa, a konkubenci tworzą rodzinę wspólnie zamieszkującą (por. postanowienie NSA z dnia 15.04.2016 r., sygn. akt II FZ 220/16 opubl. CBOSA, postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Łączne zatem wydatki i potrzeby finansowe wnioskodawcy i pozostającej z nim we wspólnocie domowej partnerki kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Status ten zaś bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. Uchylenie się od obowiązku zobrazowania sytuacji majątkowej partnerki skarżącego skutkować zatem musiało uznaniem, że sytuacja majątkowa strony nie została przedstawiona w sposób zupełny. Słusznie zatem wskazał referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że skoro powołuje się on na okoliczności, które w jego ocenie mają uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy (w tym przypadku niemożność terminowego regulowania zobowiązań związanych z najmem mieszkania, niskie dochody jego partnerki, z która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz nieposiadanie przez nią środków pieniężnych na rachunkach bankowych), to jego obowiązkiem jest ich wykazanie. Nie wypełniając wezwania referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych we wskazanym zakresie, Skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentacji poświadczającej jego sytuację majątkową. Tym samym Skarżący uniemożliwił usunięcie wszelkich niejasności dotyczących jego rzeczywistych możliwości finansowych. Wbrew stanowisku Skarżącego nie jest możliwe przyznanie mu prawa pomocy wyłącznie w oparciu o udokumentowane przez niego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej, w którym kwotę dochodzonych należności określono na 75.090,74 zł. Okoliczność ta nie przesądza bowiem o jego możliwościach płatniczych, których ocena stanowi podstawę przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze to, że Skarżący uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji źródłowej nie można przyjąć, że dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie Skarżącego polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego, czy też nierzetelne ich wykonanie, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek ustaleń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Słusznie zatem wskazał referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że nieprzedłożenie przez Skarżącego dokumentów źródłowych uniemożliwiło dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i rodzinnej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Na marginesie Sąd wskazuje, że Skarżący już od momentu wniesienia skargi winien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, a zatem zabezpieczyć na ten cel stosowne środki finansowe z bieżących dochodów, w znacznej wysokości. Z przedstawionych powyżej względów nie można przyjąć, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należało w pełni podzielić. Referendarz sądowy nie dopuścił się żadnych naruszeń prawa i właściwie uzasadnił zajęte stanowisko. Zatem wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny. Przytoczona tam argumentacja w żaden sposób nie wykazała, że referendarz sądowy, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył obowiązujące w zakresie prawa pomocy przepisy. W związku z zaistnieniem okoliczności przemawiających za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło