I SA/Gd 1638/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy Wnioskiem z dnia 29 września 2015 r., złożonym na formularzu PPF i dołączonym do skargi, skarżący M. S. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. Odmawiając uwzględnienia wniesionego sprzeciwu, Sąd zauważył, że skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji. Sąd wskazał, iż skarżący nie wyjaśnił z jakich środków pokrywa swoje wydatki w kwocie przewyższającej kwotę otrzymywanej od dziadków pomocy finansowej, skoro utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnych dochodów i nie posiada żadnych oszczędności. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy z uwagi na nieprzedstawienie stosownych dokumentów. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 20 marca 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że nie uzyskuje on żadnego dochodu, prowadzi sam gospodarstwo domowe, poza nieruchomością komercyjną, której wartość ze względu na zły stan oszacował na kwotę 100.000 zł, nie posiada innego majątku, w tym żadnych oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, ponosi koszty swojego leczenia, spłaca kredyt oraz reguluje podatek od nieruchomości, którego wysokość – jak wskazał – jest niewspółmierna do jej wartości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2016 r. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę odmiennych, w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku o prawo pomocy, założeń odnoszących się do trybu procedowania uruchomionego przez stronę na skutek kolejnego wniosku o prawo pomocy. Przyjmowany jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych kierunek wykładni art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 p.p.s.a. wskazuje na zniesienie obowiązku sądu lub organu sądowego rozpoznającego wniosek o prawo pomocy dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że strona nie powołała nowych (zmienionych) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 285/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym przyjmuje się, że jeżeli argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności Sądu co do wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, pub. jak wyżej). Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja majątkowa zmieniła się. W wypełnionym formularzu PPF zawarł analogiczne informacje do poprzednio ujawnianych – skarżący nadal twierdzi, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i ponosi koszty swojego utrzymania, mimo że nie uzyskuje żadnych dochodów. Różnica pomiędzy oświadczeniami składanymi przez skarżącego w niniejszej sprawie polega jedynie na tym, że we wniosku z dnia 29 września 2015 r. oraz w dodatkowym oświadczeniu z dnia 7 grudnia 2015 r. skarżący podał, że otrzymuje od dziadków kwotę 600 zł na pokrycie kosztów swojego utrzymania. Przy czym z dodatkowego oświadczenia z dnia 7 grudnia 2015 r. wynika, że koszty te miesięcznie wynoszą 1.500 zł. Okoliczność, że skarżący ponownie nie wyjaśnił swojej sytuacji, w szczególności nie podał, skąd czerpie środki na utrzymanie, skoro, jak utrzymuje prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a nie osiąga żadnych dochodów, nie ma zasobów finansowych – każe uznać, że wystąpienie z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wynikało z próby wykazania, że sytuacja finansowa skarżącego uległa w ostatnim czasie istotnej zmianie, ile ma związek z kontestacją wyrażonego przez Sąd zapatrywania dotyczącego jego sytuacji materialnej. W tych warunkach za zasadne należało uznać, że skarżący w nowym wniosku nie wykazał wystąpienia przesłanki zmiany postanowienia z dnia 25 lutego 2016 r., o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że oceną możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania w dalszym ciągu powinna pozostawać ocena wyrażona w tym zakresie w ww. postanowieniu. Nie straciła ona bowiem swojej aktualności, skoro istotnym elementem obecnego, jak również poprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy pozostają niejasności dotyczące faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Ustalenie, iż kolejny wniosek oparty jest na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie zakończonym postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy każe stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki, od których istnienia uzależnione jest skuteczne żądanie merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Zarazem przyjąć należało, że ustalone okoliczności sprawy wskazują na zbędność rozpoznania nowego wniosku o prawo pomocy prowadzącą do konieczności umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w oparciu o normę wynikającą z art. 249a p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Podkreślić należy, że z nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych wskazującego na możliwość zastosowania art. 249a p.p.s.a. w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16 oraz z 29 listopada 2016 r., I OZ 1481/16, publ. jak wyżej) korespondują również poglądy wyrażone w tym zakresie w piśmiennictwie (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 989). Z tych względów na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.